ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

  سازدانی؛ هیوا مستەفا

 بەمەبەستی شرۆڤەکردن و زیاتر تاوتوێکردنی ئەو هەڵمەتە فرەوانەی ڕادیکاڵیزمی ئیسلامی سیاسی دژی ماکرۆنی سەرۆکی فرەنسا دەستیپێکردووە و ئامانج و ڕۆڵی تورکیا لە سەرکردایەتیکردنی ئەو هەڵمەتە لە دژی فرەنسا بەپێویستمان زانی چەند پرسیارێک ئاراستەی نووسەر و چاودێری سیاسی هاوڕێ زیرەک کەمال بکەین.

 ئیمانۆیڵ ماکرۆنی سەرۆکی فرەنسا لە بەرانبەر سەربڕینی مامۆستایەکی فرەنسی لەلایەن توندڕەوێکی ڕادیکاڵیزمی ئیسلامی، گوتی؛ ئیسلام لە قەیراندایە، بۆچی لە بەرانبەر ئەو لێدوانەی سەرۆکی فرەنسا ئاوا جیهانی ئیسلامی وروژا و بەتایبەتیش قسەی من لەسەر هەرێمی کوردستانە، ئایا هەرێم بۆچی چووە ناو ئەو ململانێیە؟

-بەر لە هەر شتێک دەمەوێ ئەوە بڵێم ئەو ناڕەزایی و پەرچەکردارانەی لە هەرێمی کوردستان بەرانبەر لێدوانەکەی ئیمانۆیڵ ماکرۆنی سەرۆکی فرەنسا، هیچی لێدوانی فەرمی نەبوون و بگرە ڕەهەندێکی جەماوەریشیان نەبوو، بگرە زیاتر فەوزای ناو فەیسبووک و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و هەندێک ناوەندی میدیایی بوو. لەسەر ئاستی حزبیش جگەلە حزبە ئیسلامییەکان و هەندێک پیاوی ئاینی کە بەداخەوە د. بەشیر حەداد جێگری سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراقیش تێکەوت، ئەگینا حزب و دامەزراوەیەکی سیاسی و ڕێکخراوەیی لە دژی فرەنسا نەهاتنە دەنگ، هەرچەند حزبە ئیسلامییەکان و هەندێک مەلا ویستیان وا نیشانی ڕای گشتی ناوەوە و دەرەوەی هەرێمی کوردستان بدەن کە گەلی کورد لە دژی لێدوانەکەی سەرۆک ماکرۆن وەستاونەتەوە، بەڵام ئەوەی لە سەر ئاستی جەماوەری و لەسەر زەمینی واقیعدا وا نەبوو، ئەگەرچی سەردانی هەردوو فراکسیۆنی یەکگرتووی ئیسلامی و کۆمەڵی ئیسلامی کوردستان بۆ قونسڵیەی فەرەنسا لە هەولێر بێئەندازە نەشاز و نەگونجاو بوو کە چوون بەناوی دامەزراوەی پەرلەمان ناڕەزاییان بە سەرقونسڵی فەرەنسا دا. بەڵام دواتر سەردانی جێگری سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان و فراکسیۆنەکانی دیکەی پەرلەمان بۆ قونسڵخانەی فەرەنسا لە هەولێر تاڕادەیەک لە نرخ و بەهای هەوڵەکانی هەردوو فراکسیۆنی ئیسلامی کەم کردەوە و بارە خوارەکەی ڕاست کردەوە.

 بۆچی ئیسلامی سیاسی لە کوردستان بەرانبەر هەر پرسێکی ئاینی چ لەسەر ئاستی دنیا بێت و لەسەر ئاستی ناوخۆیی دێتە دەنگ و دنیای سیاسی و میدیایی ئێمە پڕ دەکەن لە هاتوهاوار، بەڵام لەسەر پرسێکی نەتەوەیی تایبەت بە کورد نایەنە دەنگ، بۆنموونە ڕژێمی تورکیا شاری عەفرینی داگیر و خاپوور کرد، بەڵام ئیسلامییەکان بەشی ئەوەش دەمیان ناکەنەوە تا گوێچکەیان بە بۆردمانەکانی تورکیا کەڕنەبێت، یان لەلایەکی تر هەردوو ڕژێمی ئێران و تورکیا ڕۆژانە بۆردمانی هەرێمی کوردستان دەکەن کەچی لە بەرانبەر ئەوەشدا بێدەنگن، کەچی لەسەر لێدوانێکی سەرۆکی فەرەنسا هاتوهاواری ناڕەزاییان دژی فەرەنسا دنیا پڕ دەکات؟

-دیارە یەکێک لەو گرێ دەروونییانەی کە ئیسلامی سیاسی لە کوردستان هەیەتی، ئەوەیە کە خاوەنی مێژوونین، چونکە بەشداریی شۆڕش و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستانیان نەکردووە و بەڵکو دوای ڕاپەڕین و لە سێبەری خەبات و تێکۆشانی گەلی کوردستان و بەرەی کوردستانی  دروست بوون، ئەو گرێ دەروونییە وایکردووە کە ئیسلامییەکان بەردەوام مەسەلە و پرسە ئاینییەکان بوروژێنن، بەردەوام ڕابکەن و بۆ ڕابردوو بگەڕێنەوە، دیارە خاڵێکی دیکە کە دەمەوێت ئاماژەی پێبکەم وابەستەیی ئیسلامی سیاسی کوردە بە دەرەوەی خۆی، بۆنموونە یەکگرتووی ئیسلامی خۆی بە بەشێک لە سەحوەی ئیسلامی جیهانی دەزانێت، خۆی بە هاوسەنگەر و دەستەخوشکی ئەکەپەی فەرمانڕەوای تورکیا دەزانێت و ئەوەش وایکردووە لە ئاستی تاوانە ناوخۆییەکانی تورکیا چاوبپۆشێت و بۆ هەر هەنگاوێکی ئیسلامییەکانی جیهانیش چەپڵەی نافەرین لێبدەن. ڕژێمی تورکیا دوازدە مزگەوتی لە شاری عەفرین بۆردمان و وێران کرد ئیسلامییەکانی کوردستان ورتەیان لەدەم نەهات، کەچی هەر ئەو ڕژێمە کە بڕیاریدا کەنیسەیەکی کۆنی تورکیا بکاتە مزگەوت میدیای ئیسلامییەکان ئافەرینیان لەو ڕژێمە کرد و ئەندامەکانیشیان ڕژانە سەر شەقامەکانی دهۆک و هەولێر و سلێمانی و بە بەرزکردنەوەی دروشمی دەستخۆشی لە ئەکەپە خۆشحاڵییان دەربڕی. هەر ئەوەنا بەڵکو گرێی خۆبەکەمزانین لای زۆربەی گرووپ و حزب و بگرە بەشی زۆری تاکەکانی کورد هەیە، بۆنموونە بەشی زۆری حزبەکانی هەر چوار پارچەی کوردستان ئامادەن لە بەرانبەر دوژمنانی کورد چەندین سازشی ئەخلاقی و سیاسی و ملکەچی و خۆبەکەمزانین بنوێنن، بەڵام ئامادەنین ڕایەڵەی پەیوەندییەکانی نێوان خۆیان لەسەر بنەمایەکی دیموکراسی و مەدەنی درووست بکەن، ئامادەن دەست بخەنە ناو دەستە خوێناوییەکانی ئەنفالچی و دیکتاتۆر و فاشییەکانی تورک و عەرەب و فارس و عەجەم، بەڵام شەق لە کەلتووری بەیەکەوەژیانی دیموکراسییانە لەگەڵ حزب و هێزە سیاسییە جیاوازەکانی خۆیان هەڵدەدەن، سیاسییەکانی ئێمە لە بەرانبەر نوخبەی سیاسی و ڕۆشنبیری دەست و دەرگایان کراوەیە، بەڵام ئامادەنین پێشوازی لە نوخبەی ڕۆشنبیرانی خۆیان بکەن، مەسعوود ئۆزێلی ئەستێرەی یاریزانی جیهان کە بە ڕەگەز کوردە، شیوەن بۆ موسڵمانانی چین و ڕووسیا دەکات، بەڵام لە ئاستی قوربانیانی هەڵەبجە و عەفرین و مهاباد گوێی خۆی کەڕ و چاوی خۆی کوێر دەکات. نادیە مورادی کچە کوردی ئێزدی کە لەسەر ئاستی دنیا بووە هێمای زوڵم و ستەمی کوردانی ئێزدی، لە بەردەم کەناڵ و میدیاکانی جیهان بەدەگمەن نەبێت، باسی کوردبوونی خۆیان ناکات و بگرە زۆرجار بە ئاستێکی ئەوەندە ئاڵۆز و شەرمنانە باسی شوناسی نەتەوەیی خۆی دەکات وەکوو بڵێی حاشاکردنە لێی. ئێستایش لە باشووری کوردستان کەم نین ئەوانەی شەرعیەتی نوێنەرایەتی ئێمەی کوردیان پێسپێردراوە، کەچی قسە و لێدوان و هەڵوێستە سیاسییەکانیان نەک دژی بەرژەوەندییەکانی گەلی کوردستانە، بەڵکو ئەوەی دەیکەن و دەیڵێن جگەلە خۆبەدەستەوەدان بۆ حوکمڕانە مەزهەبگەرانی بەغدا مرۆڤ ناتوانێت هیچ ناوێکیان لێبنێت. کەم نین ئەو کەسانەی کە لە ناوەندی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵی مەدەنی چالاکن، ئەکادیمی و ڕۆشنبیر و کەسی دیارن، بەبیانووی هەبوونی گەندەڵی، سوکایەتی بە گەل و نیشتمانەکەیان دەکەن و شەق لە ئاڵا و سەرجەم ڕەمزە جوانە نیشتمانی و نەتەوەییەکانی گەلەکەیان هەڵدەدەن، گوایە دژی گەندەڵییەکانی پارتی و یەکێتیین، بەڵام لەسەر ئاستی کرداریی هیچ سەنگ و قورساییەکیان بۆ ڕۆحیەتی ئۆپۆزسیۆن نەهێشتووە، بەڵام ئەوەش مانای ئەوە نییە کە لە کوردستان ناڕەزایی دژی سەرۆکی فەرەنسا بوونی نەبووە، بەڵام مەبەستی من ئاستە جەماوەرییەکەیە، چونکە بەڕاستی ئەوەی جێگای داخ و کەسەرە ئەوەیە کەوا کەسانێک لە سێبەری گەندەڵی و نادادپەروەری بوونەتە گەنجی قاروون و سەرمایەدار، کەچی بە نووسین و لێدوان هێرشی دڵڕەقانەیان کردە سەر فەرەنسا و بگرە هانی جەماوەری کوردستانیشیان دا پەلاماری قونسڵیەی فەرەنسا بدەن. ئەوەشی کاریگەری لەسەر ڕای گشتی فەرەنسا دانا و بگرە نوخبەی ڕۆشنبیری و سیاسی و ئەکادیمی فەرەنسا لەو هەڵوێستەی ئەو کەس و ناوەندانەی هەرێم زۆر توڕەن. بەڵام جێگای داخ و نیگەرانییەکی زۆریشە ئەمڕۆ خەڵکانێک هەبن بکەونە ژێر کاریگەریی ڕادیکاڵیزم و توندڕەوی ئاینی و لەسەر ئیقاع و داوای ئەردۆغانی سەرۆکی تورکیا دروشمی بڕوخێ و بمرێی وڵات و سەرۆکی فەرەنسا بەرز بکەنەوە و داوای ئەوە لە حکوومەتی هەرێم و خەڵکی کوردستان بکەن کەوا بایکۆتی کەلوپەل و کاڵاکانی فەرەنسا بکەن، لەکاتێکدا فەرەنسا کەمترین شتومەک و کاڵا و بەرهەمی بازرگانی و فرۆشیاریی لە کوردستان هەیە، هەڵبەت ئەو توندڕەوانە کە بچووکترین وەفا و سۆز و ئەمەکدارییان بۆ فەرەنسا نییە و چاویان نابینا و گوێیان بەقوڕقوشم ئاخنیوە بەرانبەر ئەو هەموو هاوکاری و پاڵپشتییەی فەرەنسا بۆ گەلی کوردستانی هەیە.

 باشە کە ئەوە هەڵوێستی ئیسلامییەکان بوو لە بەرانبەر لێدوانێکی سەرۆکی فەرەنسا ، بەڵام ئەی چۆن توانیویانە ڕای گشتی کوردستان لەدژی سەرۆک و وڵاتی فەرەنسا ساز و ئامادە بکەن، چونکە من لەگەڵ ئەو قسەیەی جەنابت نیم کە پێت وایە لە کوردستان ڕای گشتی دژی فەرەنسا نەوروژاوە، با نموونەیەک بخەینە ڕوو، کەسایەتییەکی دیاری ئیسلامی سیاسی بانگەشەی بایکۆتکردنی کاڵای فەرەنسی لە کوردستان کرد، هەر خۆی گوتی لەمبارەیەوە حەوت سەد هەزار ئیمزای پشتگیریم کۆکردووەتەوە، ئەی ئەوە چۆن لێکدەدەیتەوە؟

-منیش گوێم لە قسەکانی ئەو پیاوە بوو، هەر خۆی وا ناسراوە لە هەموو شتێک زیادەگۆیی دەکات و قسەکانی زۆر جێگەی متمانە و بڕواپێکردن نین، بەڵام مانای ئەوەش نییە کە خەڵک بەشداری لە پاڵپشتیکردنی ئەو پیاوە نەکردووە. با پێت بڵێم بەر لە ڕاپەڕینی ئاداری ١٩٩١ گەلی کورد لە هەموو ڕوویەکەوە باشتر و مەدەنیتر و کراوەتر بوو، پابەندی خەڵک بە خۆشەویستی کوردستان و ڕەمز و بەها نیشتمانییەکان لە ئاستێکی بەرزتر بوو، وەفا و ئەمەکداری کورد بۆ دۆستەکانی زیاتر بوو، خۆشەویستی و متمانە و ڕێز و حورمەت لە نێوان چین و توێژ و یەک بە یەکی گەلی کوردستان چەندین قات لە ئێستا باشتر بوو، هاودەردی و هاوخەمی و هاوکۆستی لە نێوان خەڵک زیاتر بوو، بەداخەوە سیاسەتی ناحەکیمانەی هەردوو حزبی حوکمڕانی کوردستان(یەکێتی و پارتی) زەبرێکی گەورە و کوشندەی لەو تەبایی و یەکڕیزییەی خەڵکی کوردستان دا، پارتی و یەکێتی و ململانێی نائەقڵانی و سیاسەتی پاوانخوازی ئەو دوو حزبە کەلتوور و بنەماکانی فیکری نەتەوەیی و نیشتمانی هەڵتەکاند، گیانی هاوخەمی و هاوکۆستی و نەتەوەیی بوونی کوردیان وێران کرد، هەر سیاسەتی نادروستی ئەو دوو حزبە وایکرد کە زەمینەی سەرهەڵدانی ئیسلامی سیاسی لە فۆڕمی حزبیدا بڕەخسێت، بیرت نەچێت یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان کە ئێستا حزبێکی ئیسلامی بەهێزە تاکو ساڵی ١٩٩٤ ڕێکخراوێکی خێرخوازی بوو، کە یەکەم فیشەکی شەڕی ناوخۆ تەقێندرا، یەکسەر کۆنگرەی کرد و لە ڕێکخراوێکی خێرخوازییەوە بووە حزبێکی سیاسی، چونکە کەسایەتییەکانی یەکگرتوو زوو تێگەشتن کە شەڕی ناوخۆ پەشیمان بوونەوە بوو لە ڕاپەڕین. بۆیەش ئێستا بەشی زۆری ئەو دوو حزبە بەدووای بەرژەوەندی تایبەتی و زاتی خۆیان کەوتوون و ئەوەی بەلایانەوە گرنگ نییە، نیشتمان و بەرژەوەندییەکانی گەلە، بۆیەش دەبینین کە هەر ئەوە وایکردووە کە حزبە ئیسلامییەکان جورئەت بە خۆیان بدەن خەڵک لە دژی فەرەنسا هانبدەن و بچنە قونسڵخانەی فەرەنسا و بەناوی گەلی کوردستانەوە یاداشتی ناڕەزایی بدەنە فەرەنسا. بێ مروەتی و خەمساردی ئەو دوو حزبە وایکردووە کە بەشێک لە ئیسلامییەکان هەڕەشەی سووتاندنی کونسڵخانەی فەرەنسا بکەن و کەسیش سزایان نەدات.

 وەکوو منیش بیستوومە نوخبەی سیاسی و ڕۆشنبیری فەرەنسا ئەو ناڕەزایی و هەڵوێستەی هەرێمی کوردستان نیگەران بوون، ئایا نیگەرانبوونی ئەو دەستەبژێرە، کاریگەریی سلبی و نەرێنی لە سەر ئایندەی پەیوەندییەکانی فەرەنسا و هەرێم دادەنێت؟ بەتایبەتیش کە هەموومان دەزانین نوخبە لە فەرەنسا و سەرجەم وڵاتانی دیموکراسیدا کاریگەری زۆر هەیە لەسەر دروستکردنی ڕای گشتی؟

-وەکوو گوتم هەرێمی کوردستان دامودەزگای فەرمی خۆی هەیە و ئەو دەزگایانەش بەڕووی دەرەوەدا نوێنەرایەتی گەلی کوردستان دەکەن و ڕای فەرمی کوردستانیش لە دەست ئەوانە، بەڵام مانای ئەوەش نییە گلەیی و نیگەرانی کاریگەریی لەسەر حکوومەت و خەڵکی فەرەنسا نابێت، بەڕاستی ئەگەر لە منیش دەپرسی، شورەییەکی گەورەیە خەڵکانێک بەناوی پەرلەمان بەبێ ئاگەداری سەرۆکایەتی پەرلەمان ڕێگە بە خۆیان بدەن وەکوو پەرلەمانتار و نوێنەری گەل بچنە قونسڵخانەی فەرەنسا و یاداشتی ناڕەزایی بنێرن بۆ فەرەنسا. بەڕاستی ئەگەر پەرلەمانی کوردستان خاوەنی هەیبەت و دیسپلین بێت و لە مانا و شوێنگەی خۆی تێبگات، دەبێت بەدواداچوون و لێپرسینەوە لەو پەرلەمانتارانە بکات کە چوونەتە کونسڵخانەی فەرەنسا و وەکوو پەرلەمانتار یاداشتی ناڕەزاییان بە سەرکونسڵ داوە.

 ئەوەی تۆ دەیڵێی پێچەوانەی ئازادی بیروبۆچوون و بیروڕا نییە؟ ئایا پەرلەمانتار ئازاد نییە لەوەی کاری لەو شێوەیە بکات و یاداشت بە کونسڵخانەی وڵاتان بدات؟

-پەرلەمانتار بە حوکمی ئەو شوێنگە شەرعی و هەستیارەی هەیەتی، دەبێت بەپێی کارنامە و پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمان کاربکات، ئەو نوێنەری هەڵبژێردراوی گەلە و هەر جۆرە مامەڵەکردنێکی لەگەڵ کونسڵخانەکان بەتایبەتیش  یاداشتی ناڕەزایی، مانای خۆ بە خاوەنکردن و شەرعیەتدانە بە خۆیان بۆ داڕشتنی سیاسەتی دەرەوەی هەرێم، لەکاتێکدا داڕشتن و خستنە ڕووی گوتاری سیاسی هەرێم بەڕووی دەرەوە، ئەرک و بەرپرسیارێتی سەرکرایەتی هەرێمی کوردستانە، کەچی ئەو پەرلەمانتارانە ئەو مافەیان لە سەرۆکایەتی وڵات سەندووەتەوە و بە خۆیانیان داوە. چونکە ئەرک و کاری پەرلەمان و پەرلەمانتار داڕشتنی یاسا و چاودێریکردنی جێبەجێکردنی یاسا و ئیشوکارەکانی حکوومەتە، کەچی بەداخەوە ئەو پەرلەمانتارە بەڕێزانە بەبێ ئەوەی هەست بەوە بکەن یاخود هەستیان کردووە و گوێیان بەوە نەداوە کە بەم یاداشتە دژایەتیکردنەی فەرەنسا، چوونەتە بەرەی گوتاری توندڕەویی و بوونەتە بەشێک لەو ململانێیەی کە لە نێوان وڵاتانی جیهان و ناوچەکە و هەرێمایەتی بەگشتی بەڕێوەدەچێت.

 مەبەستت لەوە چییە، یان کێن ئەو وڵاتانەی کە لە ناوچەکە لە ململانێدان و ئەو پەرلەمانتارانەش بوونەتە بەشێک لەو ململانێیە؟

-دیارە ئێستا ململانێیەکی توند لە نێوان فەرەنسا و ڕووسیا و ئەمریکادا هەیە لەسەر سووریا و عێراق و تەواوی وڵاتە ئاڵۆزەکانی دیکە. بەرەیەک بە سەرکردایەتی فەرەنسا دروستکراوە کە هەریەک لە یۆنان و میسر و سعودیە و لیبیا بەشدارن لەو بەرەیە، بەرەیەکی دیکەش کە پێکهاتووە لە تورکیا و قەتەر ڕووبەڕووی ئەو بەرەیە وەستاون.

 وەڵامەکەت وایکرد پرسیاری ئەوەم بۆ دروست ببێت بۆچی تورکیا گەرمتر لە هەموو وڵاتانی ئیسلامی ڕووبەڕووی فەرەنسا بووەوە و بگرە بانگەشەی هەموو موسڵمانانی جیهانی کرد کە دژی سەرۆکی فەرەنسا یەکبگرن؟

-دەزانی ئێستا لەسەر ئاستی دنیا تورکیا لەسایەی دەسەڵاتی ئەردۆغان و ئاکەپە بووەتە یەکێک لە وڵاتە ناشرینەکانی دنیا، دەزانی تورکیا لەسای سەری ئەردۆغان خەریکە لە هەموو دنیا دادەبڕێت و بەوە بە مەترسییەکی گەورە لەسەر زۆر لە وڵاتانی جیهان و پێشم وایە ئەگەر شوێنگە جوگرافییەکەی نەبووایە زۆر دەمێک بوو لەسەر ئاستی دنیا و بەتایبەتیش لەلایەن ئەمریکاوە سزای قورسی تورکیا دەدرا. دەسەڵاتدارانی تورکیا ئێستا خەون بە گێڕانەوەی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی دەبینن و ئەردۆغان دەیەوێت تورکیا بکاتەوە بە سوڵتان نشینی باب عالی و سەرلەنوێ کۆی وڵاتانی ئیسلامی بخاتەوە ژێر قەڵەمڕەوی و حوکمڕانی خۆی. بۆیەش تورکیا لە هەر کوێیەکی دنیا کێشەیەکی ئاینی هەبێت، خۆی تێهەڵدەقورتێنێت و وەکوو ڕیشسپی و خۆ بەخاوەنکردنی موسڵمانان وێنا دەکات، هەڵبەت ئەوەی تورکیا دەیکات گەوجاندن و بەلاڕێدابردنی ڕاستییەکانە، نەک دڵسۆزی بۆ ئاینی ئیسلام، چونکە ئەگەر وایە نزیکەی یەک لەسەر سێی تورکیا کوردە و زۆرینەی هەرەزۆریشی موسڵمانە، کەچی بە ئاگر و ئاسن سەرکوتیان دەکات، بۆیەش کە دەبینین لە تورکیا ئەردۆغان بە هاوکاری قەتەر سەرکردایەتی وروژاندن و گەورەکردنی لێدوانەکەی ماکرۆنی سەرۆکی فەرەنسایە، تەنیا سیاسەتە و هیچی دیکە، ئەگەرنا ماکرۆن چی گوتووە؟!

 ئەی ڕای خۆت لەبارەی قسەکانی سەرۆکی فەرەنسا چییە؟

-هەڵبەت من دژی هەڵچوون و زمانی زبرم، وڵاتی خۆم و نەتەوەی خۆم و ئاینی خۆم خۆشدەوێت، پێشم وایە تێنەگەیشتنێک لە قسەکانی سەرۆکی فەرەنسا هەبوو، بەشێک لە ڕادیکاڵیزمی ئاینی ئەوەیان قۆستەوە بۆ مەرامێکی سیاسی، ئەگەرنا بۆ تەنیا باسی لێدوانەکەی ماکرۆن دەکرێت، بەڵام کەس باسی سەربڕینی مامۆستا فەرەنسییەکە ناکات؟! لەکاتێکدا چەندین دەقی ئاینی ئیسلام بە حورمەت و ڕێزەوە باسی مرۆڤ دەکات.

 

 

دیدارو چاوپێكەوتنەكان