ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

غەمگین بۆڵی

سەرەتا رۆمان لەچەمكەكانی تری ئەدەبەوە سەرچاوەی گرتووە، هەمووشییان لەئەدەبیاتی داستانە كۆنەكانەوە سەرچاوەیان گرتووە، بەواتایەكی ئاسانتر ، داستانەكان سەرەتای ئەدەبیاتن ، هەم وەكوداستانە تۆماركراوەكان و هەمیش وەك داستانە بڵاو كراوەكانی وەك (كۆمیدیای خودایی ) و( ئەلیادە) و (فەتحی قودس) و ( ئەلسەید) ە، دەشێت ئاماژە بەوە بدەین كە ڕونگدانەوەی باگراوندە كلا سیزمییەكان و كلاسیكییەكان ئەدەبیاتی داستانی لێ كەوتبێتەوە ، هەنووكەش ڕۆمان ، لە روی وێناندنی رووداوگەلەكاندا جوایەزی بوونی هەیە ، چۆن رۆمان رووبەروی وێنەگەلی نوێمان دەكاتەوە ، وەلێ داستان زیاتر لەوێنەگەلی كۆندا دەخولێتەوە ، دەلوێت ئەم گریمانە بۆ تەواوی جوایەزبوونی رۆمان لە داستاندا ، یاخود داستان لە رۆماندا وەربگرین.

لە دەستپێكی سەدە كۆنەكاندا ڕۆمان جۆرێك نەبووە لە ئەدەب ، وەلێ داستان هەرلە سەرەتاوە تەواو پرۆسەیەكی ئەدەبی بووە ، واتە داستا ن ئەدەبێكی كۆن و كلاسیكی بووە ، بەڵگەش بۆئەمە ، لە ئەدەبیاتی داستاندا شانۆ و شیعر و تێكست و پەخشان و قسەی نەستەق و چیرۆك و وتە و فۆلكلۆر و... هتد ، بوونیان هەبووە و دواتر چوونەتە پرۆسەی بە قالببوون و بە كولتووركردن لە ئەدەبیاتدا ،لێرەدا ناشێت باز بەسەر رۆڵی كەسایەتییەكانی نێوان داستان و رۆماندا بدەین ، كە داستان كەسایەتییەكانی ناوی جێگیرن و خاوەن كەسایەتییەكی پایەدار و شیاوبووە ، بەبەردەوامبوونیشەوە هەروا ماوەتەوە بەدرێژایی مێژووی ئەدەبیاتی داستانەوە ، وەلێ رۆمان كەسایەتییەكانی ناجێگیرن و رۆڵی كەسایەتی لە ناو رۆماندا فرە لایەنن و هەمیشە ئاڵوو گۆڕی پێدەكرێت ، بۆئەوەی هەمبانەی قسەكانمان پڕبێت لە جوانیناسی لەم نێوەندەدا ، زۆر جار خاڵێكی هاوبەش لە نێوانیاندا هەبووە ، چیرۆكێك لە م نێوەندەدا هەبووە كە لە ئەدەبیاتی زووەوە لە ئەم دەم بۆ ئەم دەم گواستراوەتەوە ، كەواتە لە تەواوی شیكارییەكانماندا و بەراوردەكارییەكان لە مێژووی نێوان داستان و ڕۆماندا ئەوەمان بۆ ڕاڤە دەبێت ، كەوا فۆرمی نوێی داستانە كۆنەكان ،ڕۆمانەكانن، یاخود لە دەر ئەنجامی خۆنوێكردنەوەی داستاندا ڕۆمان سەری هەڵدابێت.

جۆرەكانی ئەدەبیات هەرچەند زۆر و جوایەزبن ، لە ئەزەلدا جۆرە ێك لە یەكبوون لێكییان كۆدەكاتەوە ، زۆر جار ئەمە لە دواماهی بەریەككەوتنیشیاندا شتێك تەواوی ڕەنگە ڕژاوەكان تێكەڵ دەكات ، كە ئەدەبە ، ئەدەبیش لە دیدگایەكەوە هەڵوێستە بەرامبەر تەواوی شتەكانی دەورووبەرمان ، هەڵوێستەكانیش رێگەی جوایەزییان گەرەكبووە ، شتێك نییە لە ئەزەلییەتی نووسیندا پرۆسەیەكی دابراو و لەت لەت بێت ، بەمانایەكی ئاسانتر ، لە هەقیقەتی ئەدەبیاتدا شتێك بەدەرنییە لە ئەدەب ،هەموویان لە ئەدەبەوە سەرچاوە دەگرن ،دواترهەریەك بە جۆرێ‌ رێچكەیی خۆی وەردەگرێت ، ئەدەبیاتیش بەدرێژایی مێژووی مرۆبوون و بە كولتووربوون لەدیدگایەكی ئەكتیڤەوە هەڵوێست بووە ، بۆیە نووسەر ئەگەر هەڵوێستی نەبوو نووسینەكانی بە مردووی لە دایك دەبن ، ئەوە نووسەری جوانبینە رێگەو ستایلی نووسینەكان ئاڵوگۆڕ پێدەكات ، بە هۆكارگەلی هەڵوێستەكانەوە ، واتە ئێمە دەتوانین فرینی پەپوولەیەك بەسەر گوڵێكەوە ، یان هەڵزنانی مێروولەیەك بەسەر دیوارێكەوە ، هەم لە تابلۆی ڕۆماندا ، هەمیش لە تابلۆی داستاندا وێنا بكەین ،وەلێ هەریەكەو لە بەرگ و ستایل و شێوازی خۆیدا ،ئەو پرسیارگەلانە لێرەدا لێمان قووت دەبنەوە ،كە ئایا لە فۆرمی نوێی داستاندا شتێك هەیە بەناوی ڕۆمانی هاو چەرخەوە؟، رۆمانی هاو چەرخ چۆن سەری هەڵدا ؟، ئەو كاریگەرییانە كامانەبوون كە بەشێوەیەكی راستەوخۆ كارییان كردە سەر نووسینی رۆمان ؟، دەشێت هەموو پرسیارەكان لەم تەفسیرە كورتەدا راڤە بكەین ، كە هەرچەندە قسەكردن لە بارەی تەوەرێكی وەها دا پێویستی بە قسەكردن و راگەكردنی زیاتر هەیە ، وەلێ ئەوە تەنیا باسێكی كورتكراوەی ئەم تەوەرەیە و دەستنیشانكردنی پرسە گرینگەكانی نێوان ئەدەبیاتی داستان و ئەدەبیاتی رۆمانە.