ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

لە شیعری هەردوو شاعیر (ڕەفیق سابیر و جەوهەر جەلال)دا

نووسین: بوارنوورەدین

نامە هەر لە سەردەمی داهاتنی نووسینەوە، هۆكارێكی گرنگی پەیوەندییەكان، گۆڕینەوەی بیروڕا، كاروباری سیاسی و ئابووری، هەروەها ئامرازێكی تایبەتی پەیوەندیی خۆشەویستیی دڵدارانیش بووە. بەشێكی زۆری شاعیران، تێكستەكانیان نامەی شیعری بوون و لەبەر نەبوونی هۆكاری پەیوەندی و نەگەیشتنی نامەكان بە مەعشووقەكانیان، تەنها وەك تێكستێكی شیعری ماونەتەوە و زۆر بە كەمی وەك نامەش ئەژماركراون، بێگومان زۆربەشیان بە بێ‌ ئاكامی ماونەتەوە و تەنها بە گوێ‌ و دیدەی مەبەستەكانیان (مەعشووق) نەگەیشتوون، ئەوانەشی بۆ كەسانی ئاسایی، هاوڕێ‌ و دۆست و هاوەڵان نووسراون، زۆربەیان گەیشتوون.

لە ئەدەبی كلاسیكی كوردیدا، نامەكەی نالیی مەزن و وەڵامی سالمی جواننووس، كە بە دوو نامەكە، یان دوو چامەكەی نێوانیان ناودێركراون، دیارترین نامەی شیعریی شیعر و ئەدەبی كوردین، زۆرترین لێكۆڵینەوەشیان لەبارەوە كراون، بێگومان ئەو دوو نامەیەش، هەست و سۆز، گلەیی و گازندەی نێوانی ئەو دوو شاعیرە مەزنەی كورد بوون.

لە ئێستای سەردەمی تەكنەلۆژیا و فراوانی پەیوەندییەكاندا، دەتوانین بە چەند جۆرێك نامە بنێرین، وەك: تەلەفوون، مێسنجەر، ئینستاگرام، ڤایبەر و ئەوانی دیكەش، زۆریش بە لامانەوە ئاسایین و هیچ هەست بە بایەخ و گرنگییەكانیشیان ناكەین، كە پێش پەیدابوونی ئەم تەكنەلۆژیایە، زۆر پێویست بوون و بە زەحمەتی زۆریش ئەو ئەركانە پڕ كراونەتەوە، بۆ نموونە لە پێش ڕاپەڕینی 1991دا، هەزاران ڕەنج و تێكۆشان و قوربانی لە پێناوی ناردن و گەیاندنی نامەكانی نێوان شار و شاخ، ڕێكخستن و حیزبەكاندا دراون، سەدان كەسیش بە نامەوە دەستگیركراون و زۆربەشیان لەسێدارەدراون.

******

ساڵی 2017، كە دیوانە شیعرێكی هاوڕێی ئازیزم جەوهەر جەلال بە ناونیشانی (وەرزی لێوەكانت) دەرچوو، لە فەیسبووك لەسەرم نووسی و سەرنجێكم وەك خاڵێكی تایبەت و دیاریكراو، بە نموونە هێنایەوە و نووسیومە: جەوهەر لە چیرۆكی پێشەكییەكەی لاپەڕە 7دا، بەشێك لە بەسەرهاتی ژیانی خۆی دەگێڕێتەوە، كە ‏بیرەوەریی ‏من و زۆری دیكەش بوون، نووسیویەتی:‏ "كە عەشق ڕژایە دڵی ئێمەی تازەپێگەیشتوو، جگە لە خەیاڵ و خەون و گەڕان بە شوێن سەرابدا، چی ‏تری ‏لێ‌ سەوز نەبوو، من و هاوڕێكەم، لە خەیاڵی خۆماندا، هەر یەكەمان، كچێكمان كردبووە دڵداری ‏خۆمان، ئەو ‏كچانە ئاگایان لە هیچ نەبوو، نەدەشیانزانی ئێمەین ناویان لەسەر قەدی درەختەكان ‏هەڵدەكۆڵین! من ‏نامەیەكم بۆ نووسیبوو، نەمدەوێرا بیدەمێ‌ و نە دڵیشم دەهات یەكجاری بیدڕێنم و لە ‏كۆڵ خۆمی بكەمەوە، ‏چەندین جار، لەسەر كاغەزێكی نوێ‌، دەمنووسییەوە و دەمخستەوە گیرفانم، ‏تاكە كەسیش، كە ئەم ‏نامەیەم بۆ دەخوێندەوە، هەر خۆم بووم.‏"

لە لایەكی دیكەوە، لە كتێبی (ڕوانین لە بوولێڵدا)ی ڕەقیق سابیردا، لاپەڕە 287دا نووسراوە: لە قۆناغی خوێدنی ناوەندیدا، ڕەفیق سابیر عەشقی كچێك دەبێت، بە شیعر نامەیەكی لەبارەی هەستی خۆی و خۆشەویستیی خۆیەوە بۆ دەنووسێت، بەڵام هەرگیز جورئەتی ئەوەی نابێ نامەكەی بداتێ، ڕەفیق سابیریش دەڵێ‌: "ماوەیەكی زۆر نامەكە لە گیرفانمدا مایەوە، نامەكە دەگەچڵاو كەمێك دەپووكا، زیاتر لە شەش جار نامەكەم نووسییەوە، هەر جارێك كە دەمویست نامەكە بدەم بە كچەكە، ترسێكی تەواوم لێ دەنیشت و نەمدەوێرا نامەكە دەربێنم، بۆیە هەر نەمتوانی ئەو هەستەمی پێ بڵێم".

بەڵام سەبارەت بە چارەنووسی ئەونامە شیعرییە دەڵێت: "دواتر برادەرێكم كە ئەو كاتە پێكەوە لە پۆلی سێیەمی ناوەندی بووین، دڵی بە كچێكدا چووبوو، داوای لێكردم، كە نامەیەكی دڵداری بە شیعر بۆ بنووسم، منیش نامەكەم دا بە ئەو، ئەو لە من ئازاتر بوو، نامەكەی دا بە كچەكە و نامەكە وەك نوشتە و سیحر، كاری خۆی كرد. دیارە بە شێوەیەكی گشتی عاشقبوون لەو تەمەنەدا مەرج نییە زۆر سەقامگیر بێت، منیش لەو كاتانەدا بۆ ماوەیەك سەرسامیی ئەو كچە قەڵادزێییە بووم، دوای ئەو، نامەی شیعریم بۆ هیچ كچێكی دی نەنووسی، بەڵام جارجارە، كە هەندێك هاوڕێ داوایان لێ دەكردم، لە جیاتیی ئەوان، بە شیعر نامەی دڵداریم بۆ دەهۆنینەوە، خۆم كەسم نەبوو نامەی بۆ بنووسم، بەڵام هەندێك جار وەك ئەرزوحاڵنووسی عاشقانم لێ هاتبوو، هەندێكیان لە من ئازاتربوون و نامەكەیان دەدا بە دڵدارەكانیان".

لە كۆتاییدا دەنووسین:

یەكەم: ڕەفیق سابیر و جەوهەر جەلال، ئەو دوو شاعیرەن، كە لە شارۆچكەی قەڵادزێوە دەستیان بە شیعر نووسین كردووە و هەردووكیشیان، لەسەر یەك سكەی عەشقەوە، بەرەو شیعر نووسین هەنگاویان ناوە.

دووەم: دەبێ‌ چەندین شاعیری دیكەی كورد، نامەی شیعرییان بۆ مەعشووقەكانیان نووسیبێت و توانای گەیاندنیان نەبووبێت؟

سێیەم: هەر لە دێر زەمانەوە، زۆربەی نامەكانی دڵداری، بە مەعشووقەكانیان نەگەیشتوون و بە ناكامی سەریان ناوەتەوە، بێگومان وەك داخ و كەسەرێكی گرانیش، لە دڵ و دەروونی شاعیرانی بنووسدا، نووستوون و ڕەنگە لە گۆڕیشدا خەبەریان نەبووبێتەوە. 

چوارەم: نەگەیشتنی نامەكانی شیعری، هۆكارێكی بەهێز و دیاری شاعیربوون بووە، كە لە ئێستادا، بە ئاستێكی زۆر ئەو ئەركەی نەماوە و مەعشووقەكان، كەڵك لە هۆكارەكانی پەیوەندیی تەكنەلۆژیایی وەردەگرن و ڕەنگە، هەوڵی شاعیربوونیش نەدەن.

بۆ زانیاریی زۆرتر بڕوانە:

جەوهەر جەلال، وەرزی لێوەكانت- شیعر، چاپی یەكەم، چ(كارۆ)، سلێمانی، 2017.

ڕەقیق سابیر، ڕوانین لە بوولێڵدا، چاپی یەكەم، چاپەمەنی مانگ- ئێران، 2015.

عەلادین سەجادی، دوو چامەكەی ناڵی و سالم، چاپی یەكەم، چ(مەعاریف)، بەغدا، 1973.

ساجید ئاوارە، نامەی ژیان- دوو چامەكەی كەمالی و ناتیق لە ژێر تیشكی دوو چامەكەی نالی و سالمدا، بڵاوكراوەی دەزگای ڕۆشنبیری و بڵاوكردنەوەی كوردی، چاپی یەكەم، چ(ئیرشاد)، بەغدا، 1985.

كەمال ڕەئووف محەممەد (بابی لالۆ)، ئەدەبی نامە نووسینی كوردی- جزمی 1 و2، بڵاوكراوەی دەزگای چاپ و بڵاوكردنەوەی ئاراس، چاپی یەكەم، چ(و-پەروەردە)، هەولێر، 2004.

تێبینی: ئەمبابەتەلەپاشكۆی (سێبەروسایە)یڕۆژنامەی (كوردسستانی نوێ،لاپەڕە7،ژمارە 7462،ڕۆژی 9/1/2018)دابڵاوكراوەتەوە.

  • 1