ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

ئەمڕۆ چیتر ئەو كڵێشە كۆنە وەك خۆی نەماوەتەوە كە «وەرگێڕان، كەلتورەكان بە یەكتر دەناسێنێت». چونكە دەمێكە جیهانگیری ڕوویداوە و جیهان بە زمانی تر قسە لەگەڵ یەكتر دەكات و خەریكە ئەو «نەناسین»ـە پێویستە دەشێوێنێت كە دەبێت بیپارێزین. یەكترناسین تا سنورێك گرنگە و لە سنوری خۆی تێپەڕێت، گرژی و بوغز درووستدەكات. پاشان پرسیارە لینینییەكەش خۆی قوتدەكاتەوە: ئەم ناسینە لەپێناوی چی؟ لەپێناوی كێ؟ چونكە ئەمڕۆ لای هەموان ئاشكرایە كە كەڵكەڵە و تەماعە سایكۆلۆژییەكان دەكەوێتە پێش ناسین زانین و هتدەوە(لەخۆڕاش نیە پاش ئەم هەموو زانین و زانیارییەی سەر زەوی، ژیانی مرۆڤ ڕووەو نائاسودەیی زیاتر ڕۆیشتووە). دیارە بۆ كەلتوری ئێمە كە بەگشتی لە «ئەویتر» دەترسێت، و لە ڕەگەزی «غەریبە» دەسڵەمێتەوە، ناسینی ئەوانیتر بایەخی خۆی هەیە: بەڵام هاوكات ئەم یەكترناسینە بە نێوانگریی «سەرمایە» درووستدەبێت و بازرگانی لەپشت هەر كردەیەكی كەلتوری و مرۆییەوەیە.

 وەرگێڕان دەبێت ڕەهەندی «حەقیقەت» وننەكات. واتە وەرگێڕان جۆرێكە لە تراوما بۆ دۆخی باو، جۆرێكە لە زبری و نەگونجان. هەروەها وەرگێڕان لە زەروورەتەوە سەرچاوەدەگرێت: دەبێت وەڵامی پرسێك و پرسیارگەلێك بداتەوە(وەرگێڕیش پێویستی بەوەیە شەڕێكی درێژ و پڕووكێنەر لەگەڵ پرسە فیكرییەكاندا بكات و هەر دەقێك كە دێتە بەردەمی، بەرەنجامی ئەم شەڕە بێت). وەرگێڕان تەنیا زەوق و چێژ نیە، بەڵكو لەبنەڕەتدا دەبێت جۆرێك لە بەد-زەوقییش بێت. بەدزەوقی بەو مانایەی كە لەگەڵ زەوقی باودا نەچێتەپێش(كە بێگومان هەموان ناتوانن وەها بن و كۆمەڵگا خۆی لەسەر جەمسەربەندییەكی دژ و ئەنتاگۆنیستی درووستبووە). زەوقی باو دوو شت دەخوازێت: ئەوەی هەیە بیكات بە قوڕگی بازاڕدا، بیكات بە قوڕگی فەزای بەناو مەجازییدا. بازاڕ و فەزای مەجازی، هەم یەكتر بەرهەمدێننەوە و هەم دوو فەزای قووتدەرن(ژیژەك وتەنی، هاوشێوەی كونە ڕەشەكانی ناو گەردوون). لە سەردەمێكی وەها تێكچڕژاو و تێكەڵوپێكەڵدا، وەرگێڕان ئەو بوارەی نابێت خۆی دەرخات و تێگەیشتن درووستبكات و لە ماهیەتی ئەویتر بڕوانین: بەڵام جگە لەمەش چ ڕێگایەكی ترمان هەیە؟ ئێستا كە پۆڕنۆ و هەندێك دیاردەی تر زمانی ئەم سەردەمەن، وشە تا چەند دەتوانێت جێی وێنە و كەڵكەڵە جنسییەكان بگرێتەوە؟ ئەمە پرسیارێكی وەڕسكەر و بەردەوامە بۆ فیكر.

 وەرگێڕان لەم سەردەمەی كەلتورە جیاجیاكاندا، لە حەقیقەت دووركەوتووەتەوە. بە دەربڕینێكی تر، وەرگێڕان باگراوەندێكی بازرگانیی هەیە و ئەمەش لای خۆمان لەوەدا ڕەنگیداوەتەوە كە دەوترێت: تۆش ترانسلەیتەر(Translater)یت؟ یان شتێكی تری هاوشێوە: translation ئیشێكی خۆشە. وەرگێڕانی زاراوە كوردییەكە بۆ ئینگڵیزی، هەڵگری دەلالەتێكی هێرمۆنۆتیكییە و تەنیا تەرجەمەكردنی بێلایەنانەی وشەیەیك نیە بۆ وشەیەكی تر. واتە شتێك لە پرسی وەرگێڕاندا ڕوویداوە و پتر لە پرۆسەیەكی میكانیكی و بازرگانی (یان خێرخوازانە)وە نزیكە نەك زەروورییەوە. ئەمە ڕەهەندە نمایشەكەش لەولاوە بوەستێت كە وەرگێڕان لەپێناوی بەرەنگارییدا نەماوە و ئەوەی هەیە بۆ وەرگرتنی دانپیانانە لەوانیتر(یان لە نیگای زەقی شاشە). وتنەوەی وشەی (ترانسلەیشن و ...) لەجیاتیی ناوی «وەرگێڕان»، ئاوەژووبوونەوەی بیرۆكە بنیامینییەكەیە كە ئایدیاڵی وەرگێڕان بریتییە لە وەرگێڕانی حەرفی و دەقاودەق: لەڕاستیدا وەرگێڕان، ترانسلەیشن نیە.

 كاتێك واڵتەر بنیامین بڕوای بە وەرگێڕانی (حەرفی و دەقاودەق) هەبوو، هۆكارەكە شتێكی تر بوو: ئەمڕۆ وەرگێڕانی دەقاودەق، شتێكە لە google translater نزیكدەبێتەوە و هاتنەدیی بیرۆكە بنیامینییەكەیە بەشێوەیەكی تراژیدی/كۆمیدی. بە دیوێكی سادەدا" بنیامین دەیویست لە وەرگێڕانی حەرفی و دەقاودەقدا، ئیمكانی تازە لە زماندا دەركەوێت. واتە زمان كەلێن و درزەكانی خۆی دەربخات و ئەو شتانە بناسین كە لە زمانەكە خۆیدا نەماندەناسی. تەنانەت بنیامین فەزڵی دەقە وەرگێڕدراوەكەی دەدا بەسەر دەقی «ئەسڵی»دا و بە خەلاقیەت و دەركەوتنی ئیمكانە تازەكانی دەزانی. واتە وەرگێڕان هونەری «شكستخواردن و خیانەت نەبوو لە دەق» بەڵكو هونەری دەرخستنی ئیمكانە تازەكان بوو. ئاخۆ ئەمڕۆ ئەم ئیمكانانە چۆن دەردەكەون و كاریگەرییان چیە و بەلای كێشەوە گرنگن؟ ئاخۆ لە سەردەمی «بزنس»دا، ئەم ئیمكانانە چین و تاچەند دەردەكەون؟ چونكە وەرگێڕان لە كاری بزنسدا، پرۆسەیەكی میكانیكییە و زمان دەبێتە «ئامرازی ڕووت» نەك ئامانجی دەركەوتنی ئیمكانە داهێنەرەكانی تر. بە دەربڕینێكی تر، داهێنان لەوەدا كورتبووەتەوە كە زمان چی شتێك دەخاتە سەر داهێنانی بازرگانی؟

 لە ئاستە ڕۆشنبیرییەكەشیدا، خەریكی زمانی دایك(زگماك) لەبیردەكرێت و چیتر مایەی تێگەیشتن نیە. فەرامۆشكردنی زمانی كوردی و گرنگیدانی تەواو بە زمانێكی غەیرە-كوردی، خوێنەر بەرەو ئەو دۆخە دەبات كە زمانی كوردی لە تێگەیشتن بكەوێت. واتە كوردی لەوە بكەوێت قابیلی پێ خوێندنەوە و تێگەشتن و ڕۆچوون بێت. ئەم لەبیركردنەی زمانی كوردی و هێرمۆنۆتیكی كوردی، هاوكات جۆرێكە لە فەرامۆشكردنی بوونی كوردی. وەك دەزانین نزیكەی سەدەیەكە باس لەوە دەكرێت زمان تەنیا كەرەسەتەی گەیاندن نیە بەڵكو ژین-جیهان و شوێنی بوونی مرۆڤیشە. لەلایەكی تریشەوە، دووانەی قسەكەر/گوێگر تێكشكاوە و «گوێگرتن» لە ماهیەتی پێشووی خۆی خاڵی بووەتەوە(كە لای فەیلەسوفێكی وەك هایدگەر، ئەسڵە نەك فەرع- مرۆڤ دەبێت گوێ لە "بوون" بگرێت: بۆچوونێك كە ڕەنگە بۆ ئێستا درووستتر بێت نەك كاتی هایدگەر خۆی).

 چەند دەیەیەكیشە ململانێی وشە و وێنە لەئارادایە و وێنە لە زاڵبووندایە. لەم ململانێیەشدا وێنە ڕەهەندێكی عەوامانەی هەیە و گەرەنتیی سەركەوتنی زیاترە. چونكە وێنە وەك زمانێكی گەردوونیی لێهاتووە و چاوەڕێی وشە ناكات بگات. وەك بڵێی وشە(لە سیاقە فەلسەفییەكەیدا)، عەبوس و گرژ و ئاڵۆزە. تێگەیشتن چیتر لەڕێگەی تۆڕە بێشومارەكانەوە درووستدەبێت كە ئەوسەرەكەی جگە لە «تێنەگەیشتن و نەوەستانی مرۆڤ لەسەر مرۆڤ» هیچی تر نیە. ئەمڕۆ گەر لەبەرامبەر كردەی وەرگێڕاندا نیگەران بین لەبەر ئەوە نیە كە وشەیەك و ڕستەیەك بەهەڵە وەردەگێڕدرێت، بەڵكو لەوێوەیە كە «وەرگێڕان» لە حەقیقەت دووركەوتووەتەوە. لە كۆی گشتییدا ڕاڕا دەبین بڵێین: وەرگێڕانێكی خراپی گەنجێك كە ڕایەڵەی بە حەقیقەتەوەیە، هەنگاوێك لەپێش ئەو وەرگێڕانە «شیك»ـانەوەیە كە هەنگاوێك زیاتر ئەم دنیایە وەك خۆی بەرهەمدێننەوە.