ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

شاعیری نكۆڵیكەر

شیعر بە تێگەیشتنی نیشانە ‏

(شوعەیب میرزایی) لە رێگای شیمانەیی نكۆڵكەر و تێكشكاندنی پەیوەندییە باوەكانی زمان و لە سەر بنەمای هاوشێوەیی دەنگی و دووبارەكردنەوەوەی دەنگی بە شێوەیەكی ناڕاستەوخۆ بە نیشانە (sign- یان ئاماژە‏) دەگات. 

شكلۆفیسكی پێیوایە زمانی شیعری زمانێكە مانا رەتدەكاتەوە، یان لە رێگای شیمانەییەوە شیمانەیی بەرهەم دەهێنێت.. كەواتە شیعر بەو جۆرەی شوعەیب میرزایی وێنای دەكات بۆ (گوتن و مانا، دۆزینەوە و دامەزراندن) سەر شۆڕ ناكات، ئەوەش بە رزگاركردنی شیعری دەزانێت و بە تێپەڕاندنی سوننەتگەرایی دادەنێت! بەڵام بە بڕوای من ئەوە (ریزۆم- rhizome)ە، ئەوە دەنگێكی فرە رەهەندە، كە هەزاران دەنگی لەخۆ گرتووە.. بە مانایەكی دیكە ئەو قسەیەی من جەستەی شیعر وەك تۆڕێك یان زنجیرە تۆڕێك دادەنێت، بەو مانایەش ریزۆم ئەو رووەكە ورد و باریكەلەی كە نە سەرەتای هەیە و نە كۆتایی، نە ئەسڵی هەیە و نە ئامانج، دەبێتە كلیلی راڤەكردن و خوێندنەوەی فرە رەهەندی بەردەوام، بەردەوام ساتمە بە خوێنەران دەكات و خوێنەرانی تەقلیدی لە خۆی دەتۆرێنێ...

ئەگەر دەقی شیعری لای شوعەیب میرزایی بە پلەی یەكەم بونیادێكی دەنگی هەبێت! ئەوە گەڕانەوەیە بۆ (جاكۆبسون) و فۆرمالیستەكانی رووس، كە پێیانوابوو شیعر لە سەر بنەمای هاوشێوەیی و دووبارەكردنەوەی دەنگی كار دەكات.. ئەوەی شیعر بونیادێكی دەنگی هەیە، لە دەقەكانی (شوعەیب میرزایی)دا دەبینرێت...

(1)

لەگەڵ شۆڕشی پیشەسازی تۆڕە پیشەسازییەكان بەرانبەر تۆڕە سروشتییەكان دەبنەوە و چەمكی ریزۆم دژ بە تۆڕی سروشتی بوو، دژ بە درەختی لۆژیكی و فەلسەفەی دیكارت، كە وەك درەخت خەریكی دامەزراندن و رەگداكوتان و پەلوپۆ هاویشتن بوو، دژ بە درەختی مەعریفە و فەلسەفەی هیگل كە بۆ گەیشتن بە ئامانج درێژەی بە جولەی نەشونماكردن دەدات.. ئەو چەمكە دۆلۆزییە نە بایەخ بە ئەسڵ دەدات، نە ئامانج، بەڵكو دەیەوێت تا دوا سنوری خۆی بڕوات، كە بێ سنورییە! لای ژیل دۆلۆز مەسەلە بنەڕەتییەكە رزگاركردنی فرەیی نییە، بەڵكو ئاڕاستەكردنی فیكرە بەرەو چەمكێكی نوێ كە نە یەكە و نە فرە، بەڵكو یەك دەنگی فرەیە، كە هەزاران دەنگی هەیە.

(2)

لە جادە شەكەتر

ئەم هێلانەی سپی ئەچم تا

/نەچم/

نازانی

عافیەت قەوری لە كوێ بوو؟

-: لە چنار لە چناری چی؟

لە چنار پیاوێكیان كێشابوو

د

ا

ر

دار دڵ رەقە

بنوسە درەخت 

ئەو رۆژانە جەرسەقیل

كاری هەموومان........... ئەكا و

قاڵاو لە بێكاریا

كڵاو ئەكاتە بەر باران!

"شوعەیب میرزایی"

(3)

شیعر دەنگێكی فرە رەهەندە و مەرج نییە بچێتە سەر فۆڕمە سوننەتگەراییەكانی دوێنێ، مەرج نییە بەردەوام بیر لە یەكەی بابەت و یەكەی ریتم و یەكەی نیشانەكان بكەینەوە، شیعری شوعەیب میرزایی نە نەخشە بۆ داڕێژراوە و نە لە سرووشی شاعیرانەوە سەر دەكات، بەڵكو لە (شەكەتی جادەوە) دێ.. شیعر بەو مانایە هەمیشە جوگرافیایە، نەك مێژوو، هەمیشە شیعر بەو مانایە گەشتكردنە بە دنیای بێ سنور نەك نیشتەجێی شوێنێكی دیاریكراو، هەمیشە شیعر بەو مانایە مانەوە نییە بەڵكو سەفەری بەردەوامە.. هەموو ئەو قسانە بۆ (دۆلۆز) و مانا دۆلۆزییەكەی دەمانگەڕێنێتەوە، دۆلۆز هەموو ئەوانە بە ریزۆم دادەنێت، ریزۆم ئەوەیە لە نێو شتەكاندا بیر لە شتەكان بكاتەوە، شیعریش ئەوەیە لە نێو زماندا بیر لە زمان بكاتەوە.. بەو مانایەش بڕوای بە رەگبوون نییە، بەڵكو بڕوای بە رەگە تۆڕە، بەو مانایە بڕوای بە پنت نییە، بەڵكو بڕوای بە هێلە.. 

(دار دڵ رەقە، بنوسە درەخت).. لە راڤەكردنی ئەو دەقەی سەرەوەدا لە نیشانە و سەرچاوەكانی نیشانەوە بە بابەتی نیشانە و ئاماژەكانی نیشانە دەگەیین.. چونكە نیشانەكان رێگایان بۆ (قاڵاو و بێكاریا) دادەنێن تاكو (كڵاو بكاتە بەر باران!) هەمیشە نیشانەكان بیركردنەوەی بە تاڵ خۆش دەكەن، تاكو دنیا بە ئەویدیكەی جیاواز بگەیەنن، ئەوە نیشانەكانن لە ژیانی رۆژانەماندا كۆی ئەو مانایانەمان پێدەبەخشن، كە (لە چنار پیاوێكیان كێشابوو).. ئەوە نیشانەكانن وەك ئەوەی گەردوون پێشنیاری كردوون، وەك ئەوەی سیستم ئاماژەیان بۆ دەكات، ئێمەش لە (جادە شەكەتر) بە جیاوازییەكانی خۆمانەوە دەنازین و خۆمان بە خاوەنی نیشانە شیمانییەكان دادەنێین، (ئەم هێلانەی سپی ئەچم، تا /نەچم/)...