ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

وەرگێرانی /یاسین كەریم

بێگومان وولیەم شەكسپیر گەورەترین نووسەری ئینگلیزیە كە تا ئەمرۆ جێگای سەرسامی زۆربەی ناوەندە رۆشنبیرییەكانە لەساڵی 1564 لە "ستارت فۆرد" كە شارۆچكەیەكی بچووكە زۆر دوورنیە لە شاری ئۆكسفۆرد لەدایكبووە هەر لەو شارۆچكەیە تا قۆناغی ناوەندی خوێندووە لە رستەی رێزمانی "E"دا لەساڵی 1582 ژیانی هاوسەرێتی پێكهێناوە لەگەڵ ژنێكدا كە 8 ساڵ بەلایەنی كەمەوە لەخۆی گەورەتربووە، بەماوەیەكی كورت هێندەی پێناچێ‌، لەدوای ژنهێنانی ئەو شارۆچكەیە جێدەهێڵی‌و روودەكاتە شاری لەندەن زۆربەی ژیانی دوایی لەوێ‌ دەباتەسەر.

لەسەرەتاوە شەكسپیر لەلەندەن وەكو ئەكتەرێك كاری دەكرد لەگەڵ یەكێ‌ لەدوو كۆمپانیای پێشەنگ لەبواری بەرهەمهێنانی كاری شانۆیدا، هەر ئەمەشوای لە شەكسپیركرد كەزیاتر رۆبچێتە ناو كاری هونەری دراماو شانۆكارییەوە هەر زوو ئەم نوسەرە بلیمەتە لەبواری شانۆدا دەستی دایە نووسینی شانۆنامە بۆ ئەو كۆمپانیایەی كاری تیادەكرد، كارامەی‌و لێهاتووی شەكسپیر بەپلەیەك پێویست بوو تاوای لێهات بووبەخاوەنی پشك لە كۆمپانیاكەدا بایەخ‌و گرنگی ئەم نووسەرە هێند پێویست بوو وەكو ئەكتەرو نووسەری دراما كە تەواو كۆنترۆڵی بەرهەمهێنانی كارە شانۆی‌و دراماكانی كردبوو.

شەكسپیر لەماوەی ژیانیدا زیاتر 154 (sonnets) سۆنێتی نوسیووە واتە هۆنراوەی 14 دێری هەروەها خاوەنی دوو چامە شعیری دوورو درێژە هەروەها 36 شانۆنامەو درامای بەناوبانگ‌و شاكاری نووسیوە كە هەر ئەمانەش بوو بەهۆی ناوبانگ پەیدایكردنی.

كاتێ‌ كە جۆلیۆسی سیزەر بەسەركەوتووی گەرایەوە، لەشەڕی (وار فرۆنت) پێشوازیەكی گەرم‌و بەسۆزی لێكرا لەلایەن گەل‌و هاوڵاتیانی رۆمان شكۆومەزنی وەكو سەركردەیەكی دیارو لێهاتووی خۆیان دایاندەنا، جیۆلیۆسی سیزەر خۆشەویستی جەماوەری هێندە بەرز ببۆوە بووە جێگای تانەو تەشەری غەیرەو چاڵهەكەندنی هەندێ‌ لەسیناتۆرو دەسەڵاتدارو پیاوە بڕیار لەدەستەكانی ئەوكاتی رۆما، ئەم گروپە ئەو كینەو غیرەیان لەبیرنەچوو (شێرجكەینز) لەگەڵ كۆمەڵی پیاوی دیاردا لە ماڵێكدا كۆبوونەوەیان كردوو بڕیاری كوشتنی سیزەریاندا (بروتەرز) یەكێكبوو لەو گروپەی كە دارێژەری پلانەكەبوون‌و بریاریاندا كە سیزەر بكوژرێ‌، چونكە زۆر ئەترسا پلەو پایەی بێتە خوارێ‌‌و لەشوێنی خۆی ئەترسا لەدەسەڵاتی رۆما، پاش چەند كاتژمێرێك دەنگ بڵاوبۆوە كە سیزەر دراوەتە بەرچەقۆ لەلایەن پیلانگێرەكانەوە هەموویان یەكی چەقۆیەكیان لێداوەو ئاخر كەس بروتەرز لێیداو كەبرادەری نزیكی بوو سیزەر هەرهێندەی ووت (even you brutus) هەتا تۆش بروتەرز بڕوام نەكرد ئیتر سیزەر كەوت مارك ئەنتۆنی كەبرادەرێكی دڵسۆزی بوو بەبیستنی ئەم كارەساتە بەپرتاو رایكردوو بەپلانە شومەكەی زانیبوو بەترسێكی زۆرەوە تابتوانێ‌ لەمردن رزگاری بكات، بەڵام بێ‌ سوود بوو (كەیزسی) یەكێ‌ لەپلانگێرەكان ویستی ئەمیش بكوژێ‌، بەڵام (بروتەرسی) نەیهێشت و ژیانی پاراست، ئەنتۆنی بە بروتەرسی وت‌و داوای لێكرد كەلەكاتی مەراسیمی مەرگ‌و بەخاك سپاردنیا رێگەی پێ بدەن كە پەیام‌و قسەی خۆی لەسەر گۆری سیزەر بڵێ‌ لەدژی ئەو هەڵەی كە یزز بروتەرزبە ئەنتۆنی وت دوای ئەوەی من قسەكانم تەواوكرد ئینجا تۆبۆت هەیە قسەی خۆت بكە .