ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

دوای ئەوەی لەساڵی 1918 حاكمی سیاسی بریتانیا لەعێراق (ئارنۆلد ویلسۆن ) گەیشتەشاری سلێمانی بۆ وتوێژ لەگەڵ كوردەكان ئەوەی ڕاگەیاند كەكوردەكان لەگەڵ هاوپەیمانان بەشداری جەنگی دژبەدەوڵەتی عوسمانیان كردووە،وەهەردوولا ئامانجی هاوبەشیان هەبووە لەڕووخاندنی دەوڵەتی عوسمانی،بەڵام شێخ محمودئەوەی پێ ڕاگەیاندن كەئامانجی كوردەكان بریتی یەلەدامەزراندنی دەوڵەتێكی كوردی وبەڵگەنامەیەكی پێشكەش بەبریتانیاكرد بەواژۆی (40) سەرۆك عەشیرەتی كورد:(كەداوادەكەین لەزڵهێزەكان بەتایبەتیش بەریتانیا كەچۆن هەوڵتان دا بۆ ڕزگاركردنی گەلانی ژێردەسەڵاتی توركەعوسمانیەكان بەوشێوەیەش یارمەتی كوردبدەن خاوەن دەوڵەتی سەربەخۆبێت) وەهەروەها شێخ ئەوەشی پێ ڕاگەیاندن كەداوای هەموو ویلایەتی موسڵ دەكەن وسووریشن لەسەر دەوڵەتی كوردی .

بەڵام بەریتانیەكان لەجیاتی جێ بەجێ كردنی داواكاریەكانی كورد هەوڵیان دا چەندین سیستەمی بەڕێوەبردن لەناوچەكوردیەكان دابنێن،بریتانیەكان ڕووبەڕووی ڕەخنەوبێزاری خەلك بوونەوە بەتایبەتیش لەشاری سلێمانی،بێزاری وتوڕەبوونی خەلك هەموو چینەكانی كۆمەڵگای گرتەوە لەڕۆشنبیران وجووتیاران تاوای لێهات شارەكانی تریش بێزاریان لەدەسەڵاتی ئینگلیز دەربڕی وتوڕەیی خەلكیش شۆڕشی بەدواداهات لەساڵی 1919، بزووتنەوەی چەكداری لەناوچەكانی زاخۆ دەستی پێكرد ولەناوچەكانی بارزانیش بەسەركردایەتی شێخ احمدبارزانی شۆڕش وڕاپەڕین دەستی پێكرد،وەلەناوچەكانی سلێمانیش بەسەركردایەتی شێخ محمود هێرش كرایەسەربارەگاكانی ئینگلیزەكان وئەفسەری ئینگلیز (گرینهاوز ) وستافەكەی دەستگیركرد وسەربەخۆیی كوردستانی باشووری ڕاگەیاند وئالای بەریتانیای داگرت وئالای تازەی هەڵدا لەسەر بارەگاكە،زۆربەی خەلكی كوردستان هاتنەپاڵ شۆڕشەكەی شێخ محمود بەتایبەتیش لەناوچەكانی چەمچەماڵ وسلێمانی،لە(18/حوزەیرانی/1919) شەڕێك لەناوچەی دەربەندی بازیان لەنێوان هێزەكانی شێخ وئینگلیزەكان ڕووی دا بەڵام بەهۆی :

1-ناهاوتایی لەڕووی هێز لەنێوان هێزەكانی شێخ محمود وئینگلیز .

2-كەمی چەك وتەقەمەنی .

3-خیانەتی هەندێك لەكوردەكان،لەوانەش مشیرحەمەسلێمان بەگ كەیارمەتی زۆری پێشكەش بەئینگلیزەكان كرد .

لەوشەڕەدا شێخ برینداردەبێت وسوپای بەریتانیا بەسەركردایەتی( دۆنهین ) شۆڕشی كوردەكان كۆتایی پێ دەهێنن وشاری سلێمانی بەتەواوی داگیردەكەن، بەوجۆرە هەولی یەكەمی شێخ محمود بێ سوود كۆتایی هات و لە ژێر چاودێری ئینگلیزەكان ڕەوانەی بەغداكرا .

دوای ئەوەی لەساڵی 1920كۆنگرەی سانڕیمۆ بەسترا لەنێوان وڵاتە سەركەوتووەكانی جەنگ بۆ دابەش كردنی دەوڵەتی عوسمانی بڕیاردرا كەعێراق و سوریا و فەڵەستین لە ژێر ئینتیداب و سەرپەرشتی بەریتانیا وفەڕەنسا بێت، ئیتر لەمە بەدواوە شۆڕش وڕاپەڕین لەعێراق وكوردستان ڕوویدا لەناوچەكانی تەلەعفەرەوە دەستی پێكرد كەزۆربەی كوردستانیشی گرتەو بەتایبەتی كەركووك وسلێمانی، وە لەساڵانی 1921 توركەكان ئەوهەوڵەیان قۆستەوە ئۆزدەمیر پاشا بەهێزێكی سەربازییەوە گەیشتە شاری موسڵ هەوڵیدا سوود لەم بارودۆخە وەربگرێت بە تایبەتیش توڕەیی كوردەكان بۆیە چەندین پڕو پاگەندەیان بڵاوكردەوە لەوانەش كەگوایە ویلایەتی موسلأ دەخرێتە سەرتوركیا ئیتر هێزەكانی توركیا لەپێشڕەوی دا بوون تاگەیشتنە شاری ڕواندز بەردەوام هەوڵیان دەدا لایەنگیری كوردەكان بەدەست بهێنن، لێرەدا ئینگلیزەكان دەكەونە كێشەی زۆرەوە لەلایەك كوردەكان و عەرەبەكانی عێراق لەلایەكی ترەوە هاتنی توركەكان بۆ ویلایەتی موسلأ بۆیە ناچار بوون بكشێنەوە بۆ ناوچەكانی هەولێرو كەركووك .

هەتا كریس كۆچێرا باس لە یەكێك لە ڕاپۆرتەكانی لەندەن دەكات سەبارەت بە بارو دۆخی سیاسی بۆ فەرماندەی هێزی ئاسمانی لەعێراق دەلێت : كوردەكان هەر ئەوە نیە لەگەلأ عەرەبەكان شۆڕشیان كردوە بەڵكو دەستیان هەیە لە یارمەتی دانی تورك و هێنانیان بۆ ناو عێراق .