ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

1-لایەنگری دەوڵەتی عوسمانی موسلمان وەستان دژی چاوتێبڕینی وڵاتانی ئەوروپا .

2-شۆڕش كردن لەدژی دەوڵەتی عوسمانی،هەماهەنگی كردن لەگەڵ وڵاتانی هاوپەیمانان و مسۆگەركردنی سەربەخۆیی بۆ وڵاتە عەرەبیەكان .

لەم كاتەدا بریتانیا تووانی لەڕێگای كاری سیخوڕی شەریفی مەككە(شەریف حسین)ڕازی بكەن هاریكاری بریتانیا بكات و خۆی لەدەوڵەتی عوسمانی جیابكاتەوە بەمەرجی ئەوەی عەرەبەكان دەسەڵاتی سیاسی سەربەخۆیان پێ بدرێت،بەم شێوەیە لەڕێگای(لۆرەنس) نامە گۆڕینەوەی (شەریف حسین و مەكماهۆن) ئەنجام گەیشت .

هێزێكی حیجازی بەسەركردایەتی شەریف حسین لەگەڵ هاوپەیمانان لەشام دژی دەوڵەتی عوسمانی شەڕیان كرد،وەلەئەنجامی شۆڕشی عەرەبی گەورە لەساڵی (1916) نزیكەی تەواوی هەرێمە عەرەبیەكان لەدەست دەوڵەتی عوسمانی دەرچوون،ئەم هێزە بەیارمەتی بریتانیا چوونە ناو شاری دیمەشق و حكومەتێكی عەرەبیان ڕاگەیاند لە(27/ت /1917) تا (26/ت1/1918) كۆنترۆلی سوریا و فەڵەستین و ئوردنیان كرد .

عوسمانیەكان لەشەڕی گالیبۆدی سەركەوتنیان بەدەست هێنا توانیان هێرشی دەریایی هاوپەیمانان بۆسەر گەرووی دەردەنیڵ لە(19/شوباتی/1915) پوچەڵ بكەنەوە .

هەرچەندە هەڵگیرساندنی شۆڕشی ئوكتۆبەر لەساڵی(1917)ڕوسیای پەكخست،بەڵام دەوڵەتی عوسمانی خۆشی نەبینی لەم شۆڕشە،ئەو سەركەوتنانەی بەدەست هاتن لە گرتنی باتۆم و باكۆ وە ڕێگەگرتن لە هێرشی بریتانیا لەبەرەی باشوور چارەنووسی شەڕی نەگۆڕی .

ئیتحادیەكان هۆكاری ئەم شكەستەی دەوڵەتی عوسمانی بوون (ئەنوەرپاشا و جمال پاشا و تەڵعەت پاشا )بەیارمەتی ئەلمانیا لەڕێگای دەریای ڕەش ڕایان كرد بۆبەرلین لەوێشەوە بۆسویسرا،لەم كاتەش دا لە(3/تەمموز/1918) سوڵتان محمدڕەشاد(محمدی 5 )م كۆچی دوایی كرد،(محمدی 6)برای بوو بەسوڵتان .

دەوڵەتی عوسمانی دوای ئەوەی لەگشت لایەك شكەستی هێنا حكومەتێكی تازەی بەسەرۆكایەتی(احمدعزەت پاشا) پێك هێناو ناچار بوو بەمۆركردنی ئاگربەستی مۆدرۆس لە (30/ت 1/1918 ) كەئەمەش ڕاگەیاندنی دۆڕاندنی دەوڵەتی عوسمانی بوو لە شەڕ .. بڕیارەكانی ئاگربەستی مۆدرۆس بریتی بوون لە :

1-بەگوێرەی ئەم ئاگر بەستە هەردوو گەرووی(دەردەنیڵ و بۆسفۆڕ) دەبێت بۆ هاوپەیمانان كراوەبن .

2-لەشكری عوسمانی لەچەك ڕابمالدرێت .

3-كەشتیەجەنگیەكانی عوسمانی ڕادەستی هاوپەیمانان بكرێت .

4-بڕیار درا هەرناوچەیەك ستراتیژی بێت لەڕووی ئابووری و سەربازی،یاخود ببێتە مایەی مەترسی بۆسەرهاوپەیمانان ئەوا هاوپەیمانان دەتوانن داگیری بكەن،بەسوود وەرگرتن لەم خاڵەدا هێزەكانی بریتانیا ویڵایەتی موسڵیان داگیركرد .