ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

لەسەرەتاكانی سەدەی (20)م دا دەوڵەتی عوسمانی زۆر بێ هێز ببو ، بەپیاوە نەخۆشەكە ناوی دەركردبوو ،بەرلەوەی جەنگی یەكەمی جیهان ڕووبدات دەوڵەتەزڵهێزەكان خەریكی دانانی پیلان ونەخشەبوون بۆ پارچەپارچەكردنی خاك ومولكی دەوڵەتی عوسمانی ، وەلەهەمان كات دا ئەونەتەوانەی لەژێردەسەڵات وهەیمەنەتی دەوڵەتی عوسمانی بوون هەستی نەتەوایەتیان لەلادروست ببوو بەتایبەتیش كوردەكان ،چونكە ئەوەندە ستەم و زۆرداریان لێ كرابوو لەلایەن والی وسوڵتانە عوسمانی یەكانەوە ، هەمووكات كورد وەكو نەتەوەكانی تر بەهاوڵاتی نمرەدوو هەژماردەكران بەتایبەتیش دوای ئەوەی دەوڵەتی عوسمانی بوو بەتوركیا ئەم ڕق و كینە وچەوساندنەوە زیاتر بوو لەلایەن توركە ڕەگەزپەرستەكانەوە بەرامبەر بەكورد ونەتەوەكانی تریش وەكو ئەرمەن وعەرەب،كەواتا لەو سەردەمەدا كوردەكان بەهەموو شێوازێكی توند وناڕەوا چەوسێندرابوونەوە ، بۆیە هەمووكات ئامادەی شۆڕش وڕاپەڕین بوون دژی ڕژێمی ڕەگەزپەرستانەی دەوڵەتی عوسمانی و توركەكان .

شــــێوازی ژیـــانی كـــورد لەســەرەتاكانی ســەدەی ( 20 )م دا

1-لەســەرەتاكانی سەدەی20م دا كوردەكان شێوازی خێلایەتی وهۆزایەتیان پێوەدیاربوو،كەبەسەرچەند هۆز و ناوچەیەك دا دابەش ببوون،هەریەكەیان هەوڵی بەهێزكردن وسەربەخۆیی هۆزەكەی خۆی دەدا لەسەرحیسابی هۆزەكانی تر .

2- لەو قۆناغەدا زیاتر پەیڕەوی ڕژێمی دەرەبەگایەتیان دەكرد .

3-كــوردەكان پابەندی دابوونەریت و كلتورە كۆمەڵایەتیەكان و ئاین بوون .

4-بە بەراورد لەگەڵ نەتەوەكانی تری ناوچەكە كوردەكان دواكەوتوو بوون ، چونكە ؟

أ-نەیتوانیوە ڕژێمی دەرەبەگایەتی لەناو ببات و لەژیانی خێلایەتی دەربازی ببێت .

ب-ســوودی لەشۆڕشی پیشەسازی نەبینی .

ج-خــراپی باری ئابووری كوردەكان .

د-كەمی خوێندەواری و زانست لەناو كوردەكان ،چونكە زیاتر خەریكی ئاژەڵداری و كشتوكاڵ كردن بوون .

ه-هەر لەساڵانی ( 1880تاكو1914 )كوردەكان چەوسێندراونەتەوە و ناچاریان كردوون باج و سەرانە بدەن .

و-لەو كاتەدا كۆمەڵێك دەرد وپەتای جۆراوجۆر لەكوردستان سەری هەڵداو نەخۆشی لەناو خەلك بڵاوبووەوە،لەبەركەمی نەخۆشخانە وپزیشك وچارەسەر بەهەزاران خەلك گیانی لەدەست دا ،بۆیە لەسەرەتاكانی سەدەی ( 20 )م ڕێژەی مردن زیاتر بوو بە بەراورد لەگەڵ ڕێژەی لەدایك بوون .

ئا:هێڤا