ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

جەبار گوڵانەیی

كاتژمێر نزیك یازدەی شەوە سەرمایێكی كوشندە لەگەڵ كزەباییكی سارد ڕێبوارانی سنەی بەدەرەوە نەهێشتوە بەڵام توشبوییكی 40ساڵان كەچاوەڕێی چۆڵ بوونی دەوروبەرەوبەتەڵێكەوە ئەیەوێت پارەی سنوقی خێرات دەربكێشێت كە چاوی بەمن كەوت ترساوخۆیی كشاندەوە كاتێك كه ‌دڵنیام كرد رۆژنامەنوسم سفرەی دڵی كردەوه هیچ شوێنێكی بۆخەوتن نیەودەڵێت چوارساڵە هەرئاوا لە دەرەوە دەخەوم وبە سواڵكردن وهەندیك جاریش دزی كردن پارە بۆدابینكردنی مادە هۆشبەرەكەم كۆدەكەمەوە،ناوبراوكە خۆی بەسدیق دەناسێنێت ‌كەبه ‌جلی دڕاو جەستەی دوكەڵاوی ژیانی پڕتراژدیای دەردەكەوێت دەڵێ به هاویندا ئیمە زۆرپیمان خۆشە بەڵام كاتی دەسپێكردنی وەرزی سەرماوبەفروباران بۆئیمە وەك دیوەزمەیە ژێری پردێكم پیشان دەدات كە توشبوانی وەكو ئەو كەژنایسیان تیایە بەشەوان لێی دەخەون دەڵێت لەساڵانی ڕابردوچەندین كەس لەسەرما ڕەق هەڵاتون،كاتێك باسی بنەماڵەكەی دەكات هەناسەیێكی سارد هەڵدەكێشێت ودەڵێت 3منداڵم هەیە وگەورەكەیان لەزانكۆیە ژنەكەم خەرجیان دەكێشێت بەهۆی ئەوەوەچەندین جاردرۆم لەگەڵ كردن ودیسان كەوتمە داوی مادەی هۆشبەر لەماڵ دەریان كردم ئەمەی وت وبی ماڵئاوای ڕۆیشت.

بە ‌دەسپێكردنی وەرزی سەرما دۆخی توشبوان بەمادە هۆشبەرەكان لەئێران و كوردستان به ‌تایبەت ئەوانەی كە شوێنی خەوتنیان نیە لەدۆخێكی دژواردابەسەردەبەن وناچاردەبن پەنابۆكارتۆن خەوی یان خەوتن لە گەراج وشوێنە گشتیەكانی شاردا ببەن،

لە كوردستانیش بە تایبەت شاری سنە لەچەندین شوێنی شارتوشبوان بێ خانوكۆدەبنەوەوشەوانەش هەرلەوێ بەئاگردانی زبڵ وكارتۆنەكان خۆیان گەرم دەكەنەوە،

بەپێی ئامارە فەرمییەكان یەك ملیون و300هەزاركەس توشبو بە ‌مادە هۆشبەرەكان لەسەرانسەری ئێران هەن كەتەنیا لەتارانی پایتەخت 30هەزاركەسیان كارتۆن خەون.

قەیرانی مادەهۆشبەرەكان لەئێران و رۆژهەڵاتی كوردستان

بەكارهێنانی بەربڵاویی مادەهۆشبەرەكان لەسەرانسەری ئێران لەئێستاداوەكوقەیرانێكی جدی لێهاتووە چونكه ‌ئیتروەكوجاران تریاك كەمادەیی هۆشبەری كلاسیك بووبەكارنایێت وجۆری پێشكەوتووسەنعەتی مادەیی سڕكەروەكوكراك،شیشە وهیرۆیین جێگەیی تریاكی گرتۆتەوه ‌ئەم مادەپێشكەوتوانەكەلەلایەن لاوانەوەپێشوازیێكی باشی لێدەكرێت رێژەیی داپڵۆساندن ووێڕانگەری لەتریاك گەلێ زۆرترە.

هەرچەندلەئێستادائامارێكی فەرمی لەرێژەیی توشبوانی مادەیی هۆشبەرلەئێران لەبەردەستدانییەبەڵام هەندێك ئامارئاماژەبەبوونی چەندملوێن كەس دەكەن،كەبەوتەیی مانگی سووری ئێرانی رۆژانه ‌یازدەكەس لەم وڵاتە به ‌هۆیی بەكارهێنانی مادەسڕكەرەكان گیانیان لەدەست دەدەن،ئەمەتەواوكەری كێشەكە نیە‌چونكەزۆركێشەیی تری كۆمەڵایەتی وەكودزی،توندوتیژی،لەشفرۆشی وچونەسەرەوەیی ئاستی هەژاری بنەماڵەكان لەپاشكۆكانی بەكارهێنانی مادەهۆشبەرەكانن.

زانكۆو قوتابخانەكان مەكۆی بەكارهینانی ماددە سڕكەرەكان

بەپێچەوانەیی باوەڕی گشتی كەپێیان وایە ‌بەكارهێنانی مادەیی سڕكەرتەنیاتایبەتی شوێنە خراپ ودەرەكییەكانە ئێستائیترلەئێران زانكوو قوتابخانەكانیش بەبەربڵاویی مادەیی سڕكەری تیادابەكار دێت،بەوتەیی بەرپرسانی پەیوەندی دارلەئێستاداپترلە30هەزارمنداڵ وتازەلاولە ‌قوتابخانەكانی ئیران تووشی مادەی سڕكەربوون كەهەندێك لەمانە بەهۆیی بوونی باوك ودایكی توشبووهەندێكیشیان لەدەرەوەیی بنەماڵەكان توشبوونە،بەرپرسانی پەروەردەوفێركاری ئێران لەساڵانی ڕابردووبەردەوام بوونی قوتابیانی تووشبووبەمادەهۆشبەرەكانیان بەدرۆدەخستەوە، بەڵام بەربڵاویی قەیرانەكە واییكرد، كە لەم ساڵانەیی دوایی بوونی ئەوكێشە پشت ڕاستبكەنەوە،

ئەمەلەحاڵێكدایەكەلەزانكۆكان بەتایبەت زانكۆیی شارەمەزنەكان وەكووتاران،تەورێز،ئیسفەهان ومەشهەدلە‌بەربەربڵاویی زانكۆكان وڕێژەیی زۆریی خوێندكاران دیاردەیی بەكارهێنانی مادەسڕكەرەپێشكەوتوەكان بەتایبەت شیشەزۆربەرچاوەئەمەش لەبەرهەرزان بوون وئاسان بەكارهێنانیەتی،چونكەزۆربەیی خوێندكارانی پاش دەرچوونیان بۆزانكۆكان دەبێت شاری خۆیان جی بهێڵن ولەشارێكی تر بخوێنن هەرئەمەش وادەكات كەیان لەبەشە ناوخۆیی زانكۆكان بمێننەوەیان چەند خوێندكارێك پیكەوەخانویێك بەكرێ بگرن كە خۆیی رێخۆشكەرەبۆئاشنابوونیان لەگەڵ مادەیی سڕكەرهەرلەبەرئەمە لەم دووساڵەیی دوایی بەپرسانی پەیوەندیدارهەوڵیان داوەبەتایبەت كچان زۆرترلەشارەكانی خۆیان بخوێنن.

كوردستان و پەرەسەندنی تووشبوان

هەرچەندئێستاشی لەگەڵدابێت هەمیشە كوردستان لەڕووی بە‌كارهێنانی مادەسڕكەروەكووناوچەیێكی خاوێن لەبوواریی رێژەیی توشبوان وبەكارهێنانی مادەهۆشبەرەكانەوەدەناسرابەڵام لەماوەیی دەساڵی ڕابردووئەم دیاردەیەتەشەنەیێكی گەردەلوول ئاسایی بوو،

لاوانی كوردستانیش وردەوردەكەوتنەداویی دیاردەیی ماڵوێرانكەریی مادەیی سڕكەر،ئەگەربۆ20ساڵ لەمەوپێش بگەڕینەوەناویی مادەیی سڕكەرلەكوردستان شتێكی نامۆبووبەڵام لەئێستادائەگەرگەشتێكی ئاسایی بكەیت بەناوشارەكانی كرماشان،سنەسەقزومەهابادبەئاشكراتوشبوانێكی زۆردەبینی ئەمە سەرەڕایی ئەوكەمپانەیەكەلەشارەجۆراوجۆرەكانی كوردستان توشبوانێكی زۆریان بەمەبەستی چارەسەری وگەڕانەوەیان بۆناوكۆمەڵگاڕاگرتووە،بەوتەیی سەلیم كەریمی بەرپرسی یەكێك لەكەمپەكانی خۆبواردنی مادەیی هۆشبەرتەنیالەپارێزگایی سنە10هەزاركەس خۆیی بەكەمپەكان ناساندوە،ناوبراورێژەیی راستەقینەیی توشبوان لەپارێزگایی سنەبۆ20هەزاركەس دەخەمڵێنێت.

ئەمەسەرەرایی ئەورێژەزۆرەیەكەلەگوندەكان سەرقاڵی بەكارهێنانی مادەیی سڕكەرن كەبەكەمی بەرچاودەكەون ولەئامارەكانداناویان نایێت لەئێستاداگوندەكانی ناوچەیی قوروەودێگولان وناوچەیی تیلەكۆیی سەقزبەكارهێنانی مادەیی سڕكەرتەنگی بەشەوچەرەكانی پێشووەكومێوژ،كوێزومێوەرەنگاورەنگەكان هەڵچنیوەولەزۆربەیی گوندەكانی كوردستان بەكارهێنانی مادەیی سركەرزۆرئاساییەووەكوشەوچەرەكەڵكی لێ وردەگرن

شاروگوندەكانی كوردستان شیشە بەرهەم دێنن

ماوەیێك لەمەپێش لەگوندیی تازاوایی سەربەناوچەیی شاری سەقزپۆلیسی ئەوشارەدەستی گرت بەسەرئامرازێكی بەرهەم هێنانی سڕكەریی شیشەداولەپەیوەندی لەگەڵ ئەمە7كەس دەست بەسەركران،هەروەهالەماوەیی ساڵی رابردووچەندین گارگەوئامرازی بەرهەمهێنانی شیشەلەگوندی (باوەرێز)سەربەشاری سنەدۆزراونەتەوە،ئەمەلەحالێكدایەلەشاری سەردەشت لەسێ ساڵی رابردوزۆركارگەیی بەرهەمهێنانی شیشەوئامرازەكانی دۆزراونەتەوەوزۆركەسیش لەم پەیوەندیەداقۆڵبەست كراون كەهەندێكیان سزایی لەسێدارەدانیان بەسەرداسەپاوە،كۆیی ئەم روداوانەمەترسی داربوونی دۆخەكەنیشان دەدات چونكەبەپێچەوانەیی ساڵانی رابردودەست پێ ڕاگەیشتن وبەكارهێنانی مادەسڕكەرەكان بۆكوردستانیان زۆرئاسانتردەكات.

 

پەیوەندی ماددە سڕكەرەكان و دیاردە‌ كۆمەڵایەتییەكان

هەرچەندكاتێك باسی دیاردەكۆمەڵایەتیەكان وەكودزی،توندوتیژی ،تەڵاق وخۆكوشتن دەكرێت توش بوون بەمادەسڕكەرەكانەوە لەكەناری ئەم دیارده ‌دزێوانەدێت بەڵام بەوردبوونەوەیێكی ئاسایی وسەرەنجدانێك بەهەركام لەم دیاردانەرێژەیێكی زۆریان راستەوخۆ یان ناراستەوخۆ پەیوەندیان بەمادەیی سڕكەرەو هەیه ‌به ‌شێوەێیك كەبه ‌پێی ئامارەكان زۆربەیی هۆكاری لیكترازانی بنەماڵەكان مادەیی هۆشبەرەولەبەرئەوەیی لەلایێك تاكی بەكارهێنەری مادەیی سڕكەرئامادەی باشتری هەیەبۆئەم تاوانانە ولەلاییكی تربەهۆی تێك شكانی كەسایەتی ئەم كەسانەوبێ رێزی پێكردنیان ‌لەلایەن كۆمەڵگاوبنەماڵەوەدیاردەدزێوەكان خۆیی بۆحەشارداون،بەشێوەیێك كەكەسانی تووش بووئەگەرلەرەگەزی مێ بن دەست دەدەنەلەشفرۆسی كەئەمەش خۆیی رێخۆشكەری گواستنەوەیی نەخۆشینە كوشندەكان وەكوئایدزوهپاتیتەوئەگەرلەرەگەزی نێر بن دەست بۆدزی وتوندوتیژی دەبەن یان لەهەندێك حاڵەت ئەندامانی خێزانەكەیان ناچاربەلەشفرۆشی دەكەن،كۆی ئەمانەئەمەمان بۆدەردەخات كەبڵاوبوونەوەیی مادەی سڕكەردەبێت وەكوپەتاییكی ترسناك چاولیبكەین كەمەترسیەكانی لەتاك بەتاكی كۆمەڵگاهەرەشەدەكات وتەنانەت توانایی هەرەس پی هینان بەرەوتێك وپیك دانی كۆمەڵگای هەبێت.