ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

دوای ململانێیەکی زۆری نێوان لایەنە سیاسییەکان، قانونی بودجەی دەوڵەتی عێراق بۆ ساڵی 2021 لە سەرەتای مانگی نیسانی 2021 بڕیاڕ درا، لە کاتێکدا دەبووایە ئەو قانوونە لە مانگە کۆتاییەکانی ساڵی 2020 بڕیار بدرێت.

بڕیاردانی قانوونەکە و ناوەڕۆکی بەندەکانی ڕەنگدانەوەی بەردەوامبوونی قەیرانی سیاسییە لە دەوڵەتدا، و چاوەڕێ ناکرێت کە قانونەکە ببێتە مایەی سەقامگیری سیاسی، و ئەو رێککەوتنانەش کە پێشتر لە نێوان لایەنەکانی نێو ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێڕاق بۆ تێپەرکردنی بودجە کرا کە هەر یەک لەو لایەنانە خۆی بە سەرکەوتوو دەزانێت بەتایبەتی ئەو بەندانەی کە پەیوەندی بە نەوتی هەرێمی کوردستانەوە هەیە، رێککەوتنێکی کاتییە و بابەتی نەوت و کێشەکانی چارەسەر ناکات، چونکە چارەسەری ئەم بابەتە خۆی لە بوونی قانوونی نەوت و گاز لە عێڕاقدا دەبینێتەوە، کە تا ئێستا بڕیار نەدراوە، و کاتی خۆی پرۆژەیەک لە ئاداری 2007 بۆ ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێڕاق بە ڕەچاوکردنی شوناسی فیدڕاڵی دەوڵەتی عێڕاق ئامادەکرا، بەڵام هێزە عێڕاقییەکان بەتایبەتی پێکهاتەی شیعە، بەو پرۆژەیە قایل نەبوون، و دوای چەندین ساڵ پرۆژەیەکی دیکەیان هێنا کە لە سەر بنەمای ناوەندێتی ڕەها بوو، کە بە پێچەوانەی دەستووری عێڕاق بوو. ئەم ئاراستەیەی ناوەندێتی سەرلەنوێ لە گفتوگۆ و داواکاری هێزە سیاسییە شیعە و سوننە مەزهەبییەکان لە کاتی دانانی بودجەی 2021 دووبارە بۆوە، و بەڵام لە کۆتاییدا بە دەستەواژە و داڕشتنێک تێپەڕی کە دیسانەوە لەوانەیە لە پراکتیکدا حکوومەتی عێڕاق بتوانێ خۆی لە جێبەجێکردنی بدزێتەوە، و بەم جۆرەش قانونی بودجە ناکۆکییەکان لە بابەتی نەوت و گاز لە نێوان عێڕاق و هەرێمی کوردستان چارەسەر ناکات.

بودجەی 2021 ی عێڕاق بە بوونی مادەی 11 کە پەیوەندی بە بودجەی هەرێمی کوردستانەوە هەیە، ناکرێ بە ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکانی نێوان حکوومەتی فیدڕاڵ و حکوومەتی هەرێمی کوردستان بژمێردرێت، چونکە لە بودجە گرنگتر مادەی 140ی دەستوورە جگەلە مادە هەڵپەسێردراوەکانی دیکەی دەستوور کە تا ئێستا عێڕاق نیازی جێبەجێکردنی نییە.

ئەوەی جێگای مەترسییە بۆ ئێستا و ئایندەی هەرێمی کوردستان ئەوەیە کە رێککەوتنی بودجە لە لایەن حکوومەتی هەرێمی کوردستان وا بخرێتە ڕوو کە دەروازی چارەسەرکردنی قەیرانی ئابوورییە لە هەرێمدا، لە کاتێکدا تا ئێستا ڕوون نییە کە ئەگەر تەنانەت مادەکانی قانوونی بودجە وەک ئەوەی کە هەیە لە لایەن هەردوو حکوومەتەوە جێبەجێ بکرێت، حکوومەتی هەرێم مووچەى فەرمانبەران و خانەنشینان بێ لێبڕین زامن بکات.

بڕیاڕدانی بودجەی 2021 و دەستنیشانکردنی بەشی هەرێمی کوردستان تیایدا کە ئێستا لە لایەن بەشداربووەکانی حکوومەتی هەرێمەوە هەر یەک بە سەرکەوتن بۆ خۆی دادەنێ، دەستکەوتێکی نیشتمانی کوردستانی نییە، و دڵنەوایی بۆ خەڵکی کوردستان نییە.

دەستکەوت و دڵنەوایی ڕاستەقینە بە گرتنەبەری رێگای چاکسازی ڕاستەقینە، و پەیڕەوکردنی سیاسەتێکی ئابووری نوێ، و نەهێشتنی گەندەڵی و ئیحتکارکردنی بازاڕ و چالاکی ئابووری، و رزگاربوون لە ئابووری بەرخۆر و فرەچەشنی داهات و کارکردن بۆ سەربەخۆیی ئابووری هەرێمی کوردستان دەبێت. ئەمەش پێویستی بە سەقامگیری سیاسی ناوخۆیی و دروستبوونی زەمینەی لەباری بەکریزییە لەسەر بنەمای دیالۆگی نیشتمانی کوردستانی، و متمانە دروستکردن نێوان حکوومەتی هەرێم و جەماوەری خەڵکی کوردستان.