ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

ئه‌مه‌ ئه‌و پرسیاره‌یه‌ كه‌ هه‌رزه‌كاران و گه‌نجانێكی نوێ ده‌یكه‌ن. ئه‌م پرسیاره‌، پرسیارێكی چاره‌نووسسازه‌. ته‌نیا پرسیارێكی ته‌كنیكی نیه‌، هیدایه‌ت و ڕێپیشاندانێكی ساده‌ نیه‌، به‌ڵكو چاره‌نوس و شوناسی كه‌سێكی پێوه‌ به‌نده‌. چونكه‌ هیچ كتێب و ژانرێك بێلایه‌ن نیه‌، كتێبه‌كان پڕن له‌ كۆدی ئایدۆلۆژی، كه‌ڵه‌كه‌بوونی سه‌دان كڵێشه‌ و قه‌ناعه‌ت و ڕسته‌ی مه‌به‌ستدارن(ته‌نانه‌ت ئه‌و كاتانه‌ش كه‌ بێمه‌به‌ست نوسراون، چونكه‌ ئایدۆلۆژیا ناڕاسته‌وخۆ و نائاگایانه‌ كۆده‌كانی خۆی ده‌چێنێت).

وه‌ڵامی باو له‌ واقیعی ئێمه‌دا بۆ ئه‌و پرسیاره‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌: ده‌بێت له‌ خوێندنه‌وه‌ی (ڕۆمان)ـه‌وه‌ ده‌ستپێبكه‌ین. ئه‌مه‌ كراوه‌ته‌ ڕێسایه‌كی جێگیر، یان باشتره‌ بڵێین كراوه‌ته‌: ئه‌فسانه‌(ئوستوره‌). ڕۆلان بارت پێی وایه‌ ئوستوره‌ بریتییه‌ له‌و شته‌ مێژووییانه‌ی كه‌ وه‌ك شتی سرووشتی و نه‌گۆڕ پیشانده‌درێن. به‌تایبه‌ت له‌ دونیای بۆرژوازییدا زۆرێك له‌ شته‌ ساخته‌ و مێژوییه‌كان، وه‌ك قه‌ده‌ری نه‌گۆڕ پیشانده‌درێن. هاوكات بۆرژوازی ئه‌م وه‌ڵامانه‌ی خۆی وه‌ك وه‌ڵامێكی ته‌بیعی پێشكه‌شده‌كات، به‌بێ ئه‌وه‌ی ناواخنه‌ ئایدۆلۆژییه‌كه‌ی خۆی پیشانبدات. ڕۆمان ژانرێكی گرنگه‌ و ڕووبه‌رێكی ورده بۆ گه‌یاندنی په‌یام. ‌به‌ڵام ئه‌مڕۆ زۆرینه‌ی ڕۆمانه‌كان له‌ خزمه‌تی ئایدۆلۆژیای بۆرژوازی و سه‌رمایه‌دارییدان. به شێوه‌یه‌كی زۆر شاراوه‌ و ئێستاتیكی،‌ په‌ره‌ به‌ درووشمه‌كانی ئه‌و سیسته‌مه‌ ده‌ده‌ن(له‌ واقیعی ئێمه‌دا په‌ره‌ به‌ هه‌ندێك ڕه‌فتاری ده‌ره‌به‌گانه‌ و كۆنیش ده‌دات)‌. بۆرژوازی ناو له‌و شتانه‌ نانێت كه‌ هی ئه‌ون، به‌ڵام ناوه‌ڕۆكی خۆیانی تیا ده‌چێنێت. ناتوانیت دیارده‌كانی بگریت و ناوی بنێیت و ڕێگری له‌و په‌رشی و به‌ربوونه‌وه‌ی بگریت. ڕۆلان بارت وشه‌یه‌كی سه‌یری هه‌یه‌ بۆ ئه‌م فێله‌ی بۆرژوازی، وشه‌ی (خوێن به‌ربوون). واته‌ جۆرێك له‌ به‌ربوون و خۆشنه‌كردنه‌وه‌ و نه‌گرتن. بارت پێی وایه‌ بۆرژوازی نایه‌وێت ناو له‌ دیارده‌كانی بنێین و بیگه‌ڕێنینه‌وه‌ بۆ ئه‌و، چونكه‌ ده‌ستی كه‌شفده‌بێت. به‌م مانایه‌ ڕۆمانیش له‌مڕۆدا یه‌كێكه‌ له‌ خوێن به‌ربوونه‌كان. سه‌دان هه‌زار ڕۆمان له‌ جیهاندا، نیشانه‌ی ئه‌م خوێن به‌ربوونه‌یه‌.

مه‌رج نیه‌ ڕۆمان هه‌میشه‌ ژانرێكی ساده‌ بێت بۆ ده‌سپێكی خوێندنه‌وه‌. كه‌م نین ئه‌و ڕۆمانانه‌ی كه‌ خاوه‌نی ته‌كنیك و ته‌نانه‌ت ناوه‌ڕۆكێكی ئاڵۆزیشن. له دونیادا، كتێبی سه‌ره‌تایی فه‌لسه‌فییش هه‌یه‌ بۆ ده‌سپێك، به‌ شه‌رحی ساده‌ و هێڵكاری و وێنه‌ و هتد(گه‌رچی فه‌لسه‌فه‌ش بێلایه‌ن و بێگوناه نیه‌ و سه‌ره‌تاكانی فه‌لسه‌فه‌ له‌ كۆمه‌ڵگایه‌كی چینایه‌تیی وه‌ك یۆناندا هاته‌ئاراوه‌). به‌هه‌رحاڵ غیابی ئه‌و كتێبه‌ سه‌ره‌تاییانه‌، ڕۆمانی كردۆته‌ ده‌سپێكی خوێندنه‌وه‌ و ئوستوره‌ له‌ واقیعی ئێمه‌دا و مه‌ترسی بۆ سیسته‌مه‌كه‌ درووستناكات.

ئه‌مه‌ له‌ناو سیاقێكی دیاریكراوی مێژووییدا، ئه‌گینا له‌بنه‌ڕه‌تدا ڕۆمان جێی باسوخواسی زۆره‌. لێره‌دا هێنده‌ به‌سه‌ ئاماژه‌ بۆ تێزێك له‌ شاكاره‌كه‌ی جۆرج لۆكاچ(تیۆری ڕۆمان)بكه‌ین كه‌ ده‌ڵێت: ڕۆمان، عیرفانێكی نه‌رێنیی سه‌رده‌می بێخوداییه‌.