ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

كۆنفرانسی ڕۆژانەی سۆسیالیزم لە بەرلین

Sozialismustage 2017 in Berlin

خەبات بۆ سۆسیالیزم دەربارەی بارودۆخی هەنوكەیی كوردستانی عێڕاق 

وۆركشۆپی پێشڕەو محەمەد

[تێبینیی: سەرەتا ناوەرۆكی وتارەكەم بەكوردیی دەگوزامەوە و پاشان دەچمە سەر باسی سی دەبلیو ئای و ناوەرۆكی كۆنفرانسەكە].

ڕۆنالد ڕۆستۆك: ئێوارەتان باش هاوڕێیان، بەناوی خۆم و هاوڕێیانمەوە بەخێرهاتنی پێشڕەو محەمەد دەكەم و سوپاسی دەكەین كە هاوڕێی نزیكمانە و تا ئێستا لەچەند سیمینار و كۆنفرانسدا بەشدار بووە و قسەی هەبووە و سیمیناری پێشكەشكردووە. پێشڕەو محەمەد خەڵكی هەرێمی كوردستانی عێڕاقە و یەكێكە لە ڕابەرانی چالاكوانیی سۆسیالیست و ناوەندی لێكۆڵینەوەی سۆسیالیستیی لە هەرێمی كوردستان، تا ئێستا زیاتر لە 30 كتێبی وەرگێڕاوە و نووسیوە و كتێبەكانی ماركس و ڕۆزا لۆكسمبۆرگ و ترۆتسكی و دەیان ماركسیستی دیكەی وەرگێڕاوەتە سەر زمانی كوردیی، ئێستا لە ئەڵمانیا و لە شاری بەرلین دەژیت و هاوڕێی ئێمەیە و خۆمان بەخۆشحاڵ دەزانین كە لەنزیكمانەوەیە و خەبات دەكات. 

هاوڕێیانی خۆشەویست ئەم كاتەتان باش

سوپاس بۆ ڕۆنالد و هەروەها سوپاس ساشا ستانیچیچ سەرۆكی ڕێكخراوی ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی لە ئەڵمانیا، كە تا ئێستا بۆ چەندین چاوپێكەوتن و سیمینار و دوو كۆنفرانس بانگهێشتی كردووم و هەروەها سوپاس بۆ ئەوەی ئێستا قسەكانم لە زمانی ئینگلیزییەوە وەردەگێڕێتە سەر زمانی ئەڵمانیی بۆ ئێوەی خۆشەویست.

بە كورتیی دەمەوێت لەسەر هەلومەرجی هەرێمی كوردستان و عێڕاق بووەستم و پاشان باسی ئیمپریالیزم و ئاراستە و ئینتیماكان بۆ بازاڕی ئازاد بكەم.

هەروەك دەزانن ساڵانێكی دوور و درێژ بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیی نەتەوەیی لە ئێستای هەرێمی كوردستان دژی ڕژێمە یەك بەدوای یەكەكانی عێڕاق لەئارادا بووە، تا ساڵی 1991 خەڵكی هەرێمی كوردستان لەدەرەوەی چوارچێوەی حزبە بۆرژوازییەكان و بەرەی كوردستانیی، ڕاپەڕینیان لەدژی ڕژێمی عێڕاق كرد و كوردستانیان تا كەركوك لەدەستی سەربازی عێڕاقی دەرهێنا، هۆكارێكی دەرەكیی گەورە كە بووە هۆی ئەم ڕاپەڕینە پەلاماری سوپای عێڕاق بوو بۆ سەر كوێت و گەردەلولی بیابان لەدژی، بەیەكجاری سوپای عێڕاقی لاواز كرد و هەلومەرجێكی گونجاوی خستە بەردەستی كوردەكان ڕابپەڕن. 

ساڵی 1991 ڕاپەڕینكرا، كوردەكان گەیشتن بە نیمچەسەربەخۆیی و ئۆتۆنۆمیی، بۆرژوازیی كوردیی لەلایەن هەردوو حزبی پرۆ سەرمایەداریی كوردییەوە دەسەڵاتی بەدەستەوە گرت، ساڵی 1992 حكومەتی كوردستان دامەزرا، پێشتر شوراكان بۆ ماوەیەكی كەم دامەزران، لە هەردوو شاری سەرەكیی سلێمانی و هەولێر، بەڵام هەم هۆكاری دەرەكیی و هەم هۆكاریی خودیی هەبوون بۆ لەناوچوونی شوراكان، هۆكارە دەرەكییەكان بۆرژوازی دەست لەناودەستی یەكتر هێرشیان كردە سەر شوراكان و خودی شوراكانیش هەمان هەڵەی كۆمۆنارەكانی پاریسیان دووبارە كردەوە، لەبری دەستبەسەرداگرتنی كارگەكان و بانكەكان و جومگە گرنگەكان، ئەوانەیان بۆ بۆرژوازیی بەجێهێشت. بەهەرحاڵ لێكۆڵینەوە لەسەر هۆكارەكانی كەوتنی شوراكان هەڵدەگرین بۆ دەرفەتی دیكە، ئێستا بەكورتیی دەمەوێت لەسەر بارودۆخی هەنوكەیی كوردستان قسە بكەم. 

بەڵام بەكورتیی باسی ئەوەش دەكەم كە ساڵی 1994 جەنگی ناوخۆیی لەسەر دابەشكردنی داهات لەنێوان هەردوو پارتی بۆرژوازیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و پارتی دیموكراتیی كوردستان هەڵگیرسا تا لە ڕێككەوتننامەی واشینگتۆن لەژێر دەسەڵاتی بیل كلینتۆندا جەنگ كۆتایی هات، ساڵی 2003 دوای دەستێوەردانی هێزی هاوپەیمانان لە عێراق، حكومەتی یەكگرتووی كوردستان دامەزرایەوە بەدابەشكاریی دووبارەی دەسەڵات لەنێوان ئەم دوو حزبەدا، پەنجا بەپەنجا .

لە ساڵی 2013ـەوە قەیرانی دارایی ڕووی لە هەرێمی كوردستان كردووە، قەیرانی سیاسییش لەولاوە بووەستێت، ئەگەر شەڕی داعش نەبووایە كە بوو بە پاساوێكی گەورە بۆ پەردەپۆشكردنی قەیرانی سیاسیی و دارایی، ئەوا دەمێك بوو ئەگەری ڕاپەرین لەئارادا بوو، ئێستا فەرمانبەران و مامۆستایان و كرێكارانی كوردستان جگە لەوەی بە نیوە موچە كەمتریش كارەكانیان دەكەن، بەڵام لەماوەی چوار ساڵی ڕابردوودا، تەنانەت لە ساڵێكدا تەواوی چارەكە موچەكەشیان پێڕەوا نابینرێت، لەبەرانبەردا بەتایبەت لەشاری سلێمانی و دەوروبەریی دەیان و بگرە سەدان خۆپیشاندان و مانگرتن سەریانهەڵداوە، لەبەرانبەریشدا بەردەوام سەركوتكردن و گرتن و تۆقاندن و كوشتنی ئازادیخوازان و ڕۆژنامەنووسان لەئارادا بووە، گەورەترین كێشەی بەردەمی ئێستای بزووتنەوەی ناڕەزایەتیی لە كوردستان نەبوونی ئاسۆیەكی ڕوونە بۆ خەباتی سیاسیی و كۆمەڵایەتیی، بەكورتیی نەبوونی ڕابەرایەتییەكی ڕوونی شۆڕشگێڕییە، هەروەك ترۆتسكی لە كتێبی بەرنامەی ئینتیقالیی بۆ شۆڕشی سۆسیالیستیدا دەڵێت، گەورەترین قەیرانی كولتووریی ئەمڕۆ دابەزیوەتە سەر نەبوونی قەیرانی ڕابەرایەتیی، بەبێ شۆڕشی سۆسیالیستیی، ئەمڕۆ ئەگەری لەدەستچوونی هێز و وزەی شۆڕشگێڕیی لەهەموو ڕۆژێك زیاتر لەبەردەممانە. 

[لێرەدا گەنجێك دەپرسێت: بارودۆخی سۆسیالیستەكان چۆن بووە]؟

لەڕاستیدا ویستم دواتر باسی بارودۆخی سۆسیالیستەكان بكەم لەڕابردوودا بەس ئێستا بەكورتیی وەڵامی تۆ دەدەمەوە نیكۆ، بۆرژوازیی كورد لە شاخ و شار گەورەترین دوژمنی سۆسیالیستەكان بووە، لە كارەساتی پشتئاشان [لێرەدا وردەكاریی شوێن و كاتی ڕووداوەكە و بۆچییەتی ڕووداوەكە نانووسمەوە، چونكە ئێمەی كورد ئاگادارین بەس پێویست بوو بەوردیی باسی بكەم بۆ ئەڵمانزمانەكان]دا قەتڵوعامی كۆمۆنیستەكان كرا، ساڵی 1998 قابیل و شاپوور لە هەولێر كە دوو كادیری كۆمۆنیزمی كرێكاریی بوون، تیرۆركران لەلایەن ئیسلامییەكانەوە كە بەپشتیوانیی دەسەڵات ئەنجامدرابوو، هەر بەپشتیوانیی دەسەڵاتی بۆرژوازیی لە سلێمانی فەرهاد فەرەج لەلایەن ئیسلامییەكانەوە تیرۆركرا، ساڵی 2000 پێنج ئەندامی كۆمۆنیزمی كرێكاریی لە سلێمانی تیرۆركران، سەردەشت عوسمان بەم دواییانە كە ڕۆژنامەنووس و كۆمۆنیست بوو،تیرۆركرا، بەكورتیی لەكوردستان ئینسان دەتوانێت بزووتنەوەی ئۆپۆزیسیۆنی بۆرژوازیی دابمەزرێنێت ئینجا ئیسلامیی بیت یان ناسیۆنال ریفۆرمیست وەك بزووتنەوەی گۆڕان، بەڵام دامەزراندنی بزووتنەوە و ڕێكخراوێكی سۆسیالیستیی شۆڕشگێڕ، مەگەر لە ژێرزەمینەكانەوە دابمەزرێت. دواتر ئەگەر پرسیار كرا، ڕوونكردنەوەی زیاتر دەدەم. 

ئێستا بەكورتیی دەمەوێت باسی ئیمپریالیزم لە هەرێمی كوردستان بكەم.

كورد بۆ ئەوەی بگات بەڕزگاریی و ئەو سەربەخۆییەی داوای دەكات دەبێت لەژێر هەژموونی ئیمپریالیزم ڕزگاری بێت و یەكەم جەنگی دژی ئیمپریالیزم ڕابگەیەنێت، بەڵام ئێستا كوردەكان وا لە خەڵك دەگەیەنن كە باشترین ڕزگاركەری كوردەكان ئیمپریالیزمە و ئەمریكا و ئیسرائیل و یەكێتیی ئەوروپا و بەتایبەت ئەڵمانیا (كە ماوەیەكی زۆرە چەك بەهەرێمی كوردستان دەفرۆشێت و میلیشیای كوردەكانیش چەكەكان لەدژی ناڕەزایەتیی خەڵك بەكاردەهێنێتەوە) لەولاوە توركیای نوێنەری ناتۆ بەباشترین دۆستی كورد دەزانن، لەكاتێكدا ئەوان گەورەترین بەرنامەی ئیمپریالیستییان بۆ كوردەكان لەهەگبەدایە دایە. ئەگەرچی ئەمڕۆ لەلایەن ڕۆشنبیرانی وردەبۆرژوازییش نكوڵی لەبوونی ئیمپریالیزم دەكرێت و تەنانەت ناویشی ناهێنرێت بەڵام من دەمەوێ بەكورتیی بڵێم بۆ ئیمپریالیزم لە هەرێمی كوردستان لەلایەن دەڵاڵەكانییەوە كاری خۆی دەكات. 

لەگەڵ دەستپێكردنی قەیرانی دارایی لە هەرێمی كوردستان، خێرا بانكی جیهانیی و سندوقی دراوی نێودەوڵەتیی سواری پشتی ئەسپەكانیان بوون و بەخێرایی تیشكی خۆر گەیشتنە كوردستان و چەندین پانێڵ و فۆرمویان ئەنجامدا، كە باشترین هەنگاو بۆ ڕزگاركردنی كوردەكان لە قەیرانی دارایی بریتییە لە جێبەجێكردنی مەرجەكانی سندوقی دراوی نێودەوڵەتیی كە ئەویش قەرزیان پێدەدات، كەواتە قەرزداركردنی كوردەكان و قەرزداركردنی ئەو نەوەیەی هێشتا لەدایك نەبووە. 

لینین لە كتێبەكەیدا زۆر بەڕوونی دەڵێت ئیمپریالیزم باڵاترین قۆناغی سەرمایەدارییە، ئەوەش ڕێك و ڕەوان بەمانای ئەوە دێت كە چۆن سەرمایەی خارجی سنووری نەتەوەیی دەبڕێت و دەگاتە ناوچە دوورەدەستەكان و لە بەرانبەریشدا لەڕێگای دەوڵەتەوە بەرگریی لە كۆنەپارێزیی لەناوچەكە دەكات، هەروەك چۆن ماركس و ئەنگڵس لە مانیفێستدا دەڵێن دەسەڵاتی دەوڵەتیی مۆدێرن كۆمیتەیەكە بۆ جێبەجێكردنی كاروباری بۆرژوازیی، ئەوا بەم شێوەیەش ئیمپریالیزم لەڕێگای سوپا و ئامرازە دەوڵەتییەكانەوە بەرگریی لە ئابووریی ئیمپریالیستیی دەكات و كوردەكان ناچارن ببنە قوربانی ئیپمریالیزم و دەڵاڵەكانیان لە هەرێمی كوردستان. 

من لە كوردستان زۆر بەڕوونی و بەبەردەوامی ڕۆڵی سندوقی دراوی نێودەوڵەتیی و بانكی جیهانیی و ڕێكخراوی بازرگانیی ئازادی جیهانیم بۆ كوردەكان ڕوون كردووەتەوە و بەدەیان نووسین و سیمینار و بەرنامەی تەلەڤزیۆنی و ڕادیۆیی قسەم لەسەر ئەم مەسەلەیە و مێژووی قەرزداركردنی وڵاتانی ئەمریكای لاتین كردووە كە ئەگەر جێبەجێ بكرێت لە كوردستان چی ڕوودەدات و لێرەدا بەپێویستی نازانم ئەم مێژووە باس بكەم خۆتان بە كلیكێك و بە سێرچێكی ئینتەرنێتی هەموو زانیارییەكانتان دەستدەكەوێت. بەڵام لە دونیادا ئینتیمایەك بۆ ئەوە هەیە كە بڵێ ئەوەی هەیە ئیمپریالیزم نییە و لینین لەسەرحەق نەبوو، بەڵام بۆ دەڵێم لینین لەسەرحەق بوو، لە كوردستان سەرمایەداریی گەشەی كردووە و ئیمپریالیزمیش بەتەواوی ئامادەیە: بەرچاوترین و پڕنفوزترینی تیۆرییە كلاسیكییەكان دەربارەی ئیمپریالیزم تیۆرییەكەی لینین بوو، بە بۆچوونی ئەو "ئیمپریالیزم لە كورتترین پێناسەدا كە بكرێت بەدەستەوەی بدەین، واتا قۆناغی مۆنۆپۆلیی سەرمایەداری" و بەمجۆرە ئەم قۆناغە تازەیەی ئیمپریالیزم كاتێك خۆی بە گۆڕانەكانی پرۆسەی كەڵەكەكردنەوە بەستەوە. بە پێشڕوانینێكی زۆر لە دەرگیرییە زەینییەكانی ئێمە لە هەلومەرجیی هەنوكەییدا لینین لە پێشەكییەكەیدا بۆ "ئیمپریالیزم و ئابووریی جیهانی" بوخارین نووسیویەتی و دەڵێت: 

"لەو قۆناغەی لە كۆتاییەكانی سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای سەدەی بیستەمدا پێیگەیشتین، ئاڵوگۆڕی كاڵایی بووە هۆی بەنێونەتەوەییبوونی سەرمایە و لەگەڵیشیدا زیادبوون و هەڵكشانی بەرچاو لەبەرهەمهێنانی بەرفراوانی پێشهات و لەئەنجامدا مۆنۆپۆلی بووە جێگرەوەی كێبڕكێی ئازاد. تایپە باڵەدەستەكە چیتر ئەوە نەبوو یەكەیەكی بازرگانی و سەرمایەگوزاری لەناوەوەی وڵاتێكدا یان لەنێوان وڵاتاندا بەئازادی سەرمایەگوزاری یان كێبڕكێیان دەكرد بەڵكو ئەوەی دەركەوت فراكسیۆن و یەكێتیی كۆمپانیاكان و ترەستەكان بوو. سەرمایەی دارایی باڵادەست نموونەی جیهان بوو كە هەم پڕ جوڵەیە و هەم نەرمە و لەنێو ناوەوە و لەئاستی نێونەتەوەییشدا بەیەكەوە بەستراونەتەوە. بەشێوەیەكی تایبەتی، فەردانییەتی نییە و لە پرۆسە هەنوكەییەكانی بەرهەمهێنانیش جیابووەتەوە، بەشێوەیەكی تایبەتی مەیلی بەلای سەنتڕاڵیتەدا هەیە. دەسەڵاتێك كە تا ئێرە بەشێوەیەكی جدی چڕكراوە و سەنتڕاڵ بووە، واتا چەند سەد میلیاردێر و میلیۆنەرێك هەموو چارەنووسی جیهانیان بەدەستەوە كردووە".

لێكۆڵینەوە كلاسیكییەكان دەربارەی ئیمپریالیزم لەڕاستیدا وەڵامێك بوو بۆ قۆناغێكی ناجێگیریی نێونەتەوەیی كە بە هاتنەخوارەوەی بریتانیا وەك دەسەڵاتی باڵادەستی جیهان و سەركەوتنی وڵاتە نەیارەكانی، بەتایبەت ئەڵمانیا و ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا كە بەدوایدا گەیشتین بە خەباتێك كە جەنگی یەكەم و دووەمی جیهانی لێكەوتەوە. تیۆریی لینین بە پێش گوزارەی گەشەكردنی ناهاوسەنگی سەرمایەداریی مۆنۆپۆلی و كێبڕكێی نێوان دەسەڵاتە جۆراوجۆرە جیهانییەكان بۆ "هەژموون"ی جیۆپۆلەتیك-واتا بۆ هەیمەنە (یان باڵادەستی بەسەر) وڵاتاندا – نەك بەگشتی بەشێوەیەكی ڕاستەوخۆ بۆ خۆی بەڵكو بۆ لاوازكردن و كەمكردنەوەی هەژموونی نەیار بوو. (بەلجیكا بۆ خەباتی ئەڵمان لەگەڵ بریتانیا وەك پایەگایەكی زەرووری بوو و بریتانیاش بۆ بەغدا وەك پایەگایەك لەخەباتیدا دژ بە ئەڵمانیا پێویستی پێی هەبوو). لەم ڕوانگەیەوە وڵاتە تاككەوتووەكان لەكاتێكدا كە سەربەخۆ مابوونەوە لەژێر دەسەڵاتی زلهێزەكاندا بوون و بەشێوەی ئەكتەرانی نێوەڕاست لەنێوان ئیمپراتۆرییە گەورەترەكاندا ڕۆڵیان دەگێڕا. 

لای لینین خەبات بۆ هەژموون لەسەر بەشە جیاوازەكانی ئابووریی جیهانی دەرەنجامی مێژوویی خەباتی نێوان دەوڵەت-نەتەوەكان بوو لەسەر دابەشكردنی سیاسی و لەوەش گرنگتر دابەشكردنی ئابووریی جیهان كە لەلایەن كۆمپانیا مۆنۆپۆلییەكانیانەوە بۆ ئەمە هاندەدران. بەم هۆیەوە بوو لینین لەسەر بنەمای لێكۆڵینەوەی مێژوویی خۆی تێزی ئەبستراكتی كائۆتسكی دەربارەی ئەو شتەی ئەو "قۆناغی دواتر" یان "ئۆڵترا ئیمپریالیزم"ی پێدەگوت، ڕەتكردەوە. بەبۆچوونی لینین "ئەمە بووە هۆی گەشەكردنی كارتلی گشتیی جیهانی و دواجار زلهێزە پیشەسازییەكان بۆ دەرهێنانی وزە و چەوساندنەوەی هاوبەش لە بەشە كشتوكاڵییەكانی جیهان بەیەكەوە یەكیان گرتبوو و هاوپەیمانیان بەستبوو. هەروەك كائۆتسكی باسی كرد ئەم گۆڕانكارییانە ئەم فۆرمەی لێكەوتەوە "كە بووە هۆی بەكارتلكردنی سیاسەتی دەرەوەیان: قۆناغێكی ئۆلترا ئیمپریالیزم". لینین لە كاردانەوەكەی خۆیدا ئەمەی پرسی "ئایا كەس دەتوانێت ئەوە ڕەت بكاتەوە كە بەشێوەیەكی ئەبستراكتی قۆناغێكی نوێی سەرمایەداری دوای ئیمپریالیزم بێت، واتا قۆناغی ئۆلترا ئیمپریالیزم، ئایا شتێكی وەها دەگونجێت؟". وەڵامی لینین نەرێنییە. بەمجۆرە، بەبۆچوونی لینین كاتێك جیهان پڕە لە "كەموكورتی، ململانێ و ناكۆكی و هتد نەك تەنها ئابووریی، بەڵكو سیاسیی و نەتەوەییشە" ئەم تیۆرییەی "لوتكەی هەلپەرستی"ی كۆمەڵایەتی-ڕیفۆرمیستییە". 

دەبێت ئاگامان لەوە بێت ئەم فاكتە سادەیەی كە كتێبەكەی لینین بەناونیشانی ئیمپریالیزم باڵاترین قۆناغی سەرمایەداری گەیشت بە ئێمە، بووە هۆی ئەوەی نەوەكانی دواتری ڕەخنەگران بگەن بەو دەرەنجامەی چەمكی ئیمپریالیزمی لینین: 

1. هەموو قۆناغەكانی سەرمایەداری ناگرێتەوە.

2. ئەمە خاڵی كۆتایی گەشەكردنی سەرمایەداری بوو.

بازاڕی ئازاد لەهەرێمی كوردستان

ساڵی پار نێچیرڤان بارزانیی لە چاوپێكەوتنێكی تەلەڤزیۆنیدا گوتی: ئەو سیستەمە سۆسیالیستییەی لەكوردستان هەیە هۆكاری قەیرانەكانە، دەبێت دەرگا بەسەر بازاری ئازاددا بكەینەوە، كەرتە گشتییەكان بە كەرتی تایبەت بفرۆشین، چیتر حكومەت نابێ بەرپرس بێت لەدابینكردنی خزمەتگوزارییە گشتییەكان، هەروەها مەلا بەختیار ساڵی پار لە زانكۆی ڕاپەڕین لە شاری ڕانیە گوتی: گەشەكردنی سیستەمی سەرمایەداریی زامنی پێشكەوتنی هەرێمی كوردستانە و ماركسیش گوتوویەتی تا سەرمایەداریی گەشە نەكات سۆسیالیزم گەشە ناكات و ئیمكانی دەركەوتنی نییە. من دەمەوێت بۆ ئێوە و بۆ كوردەكانیش مانای ئەم وشانە ڕوون بكەمەوە. 

هەروەك دیارە لە دوای قەیرانەكانی 1929-1933 هەمیشە لەلایەن ئابوورییناسانی بۆرژوازییەوە بانگەشەی ئەوە كراوە كە دەوڵەت نابێت دەستێوەردان لە ئابووریدا بكات، ئەمە بەمانای ئەوە دێت كە دەوڵەت نابێت بەهیچ جۆرێك خزمەتگوزارییە گشتییەكان پێشكەش بكات و لەبەرانبەردا دەبێت باج لەسەر هاووڵاتیان زیاد بكات و هەموو خزمەتگوزارییەكانیش بەپارە بكڕێت، بەڵام ئەگەر ئێستا سەیری بارودۆخی هەنوكەیی ئابووریی هەرێمی كوردستان بكەین، ڕێك ئەمە بەمانای كارەسات دێت، واتا دابەزاندنی ژیانی خەڵك نەك بۆ سەر ئاستی هێڵی هەژاریی، بەڵكو بۆ 10 پلە خوار هێڵی هەژاریی، با نموونەیەك بهێنمەوە، ئێستا كە خەریكن كەرتی تەندروستی، ئاو، كشتوكاڵ، كارەبا، و هتد دەفرۆشن، و بەرانبەر بە دەرامەتی مانگانەی كرێكارێك چۆنچۆنییە. 

من كە خۆم كارمەندی زانكۆی سلێمانی بووم، بەهۆی قەیرانی داراییەوە موچەی مانگانەم دابەزییە سەر چوارسەد هەزار دینار (300 دۆلار، 260 یۆرۆ) و لەكاتێكدا لە ساڵێكدا تەنها 8 چارەكە موچەم وەردەگرت، ئێستا ئاو مانگانە بەهۆی كڕینی ئامێرێكەوە چل هەزار دینار (30 دۆلار)، 30 دۆلار بۆ كارەبا، ئەگەر منداڵم هەبایە، 100 دۆلار بۆ كرێی خوێندن و هاتوچۆی منداڵ، 300 دۆلاریش كرێی خانوو، 150 دۆلاریش هاتووچۆی مانگانە، بەكۆی گشتیی ئەو پارەیەی وەك خزمەتگوزاریی دەیدەم بریتییە لە 620 دۆلار، لەكاتێكدا تەنها موچەكەم دابەزیوەتە سەر 300 دۆلار، كاتێك حكومەت مووچەی هاووڵاتییان و كرێكارانی دابەزاند، لەبەرانبەردا باجی بەرزكردەوە، كە من لە سیمینار و چاوپێكەوتنەكانمدا باسمكردووە، كە لەگەڵ ئەم قەیرانەدا بەشێوەی ئاشكرا و شاراوە كرێی كرێكار دادەبەزێنن، بە ئاشكرا ئەوەیە كە مووچەكەی كەم دەكەنەوە و بەشاراوەش ئەوەیە باج و نرخی شتەكانی لەسەر زیاد دەكەن، كەواتە لەبەرانبەر بەو پارەیەی من لە حكومەت وەریدەگرم، دەبێت 320 دۆلاری دیكەش قەرز بكەم تا بتوانم مانگەكە بەبێ دابینكردنی خۆراك بەڕێبكەم. بۆ دابینكردنی خۆراكیش بەلانی كەمەوە، پێویستم بە بڕی 300 دۆلاری دیكە دەبێت، كەواتە من دەبێت لەناو بازاڕی ئازاددا ئەگەر ژیانێكی مەمرە و مەژی بەڕێبكەم ئەوا دەبێت لانیكەم 920 دۆلارم لەمانگێكدا هەبێت كە سەری مانگ یەك فلسم پێنامێنێت. ئەگەر حاڵەتی تەندروستیی و سەفەر و میوان و هتد بێتە پێشەوە، ناچارم بڕێكی دیكەش قەرز بكەم. 

لەلایەكی دیكەوە بازاڕی ئازاد واتا بێكاركردنی زۆرینەیەكی زۆری كرێكاران و فەرمانبەران لە هەرێمی كوردستان، چونكە لە كوردستاندا هیچ كەرتێكی دیكەی ئابووریی بوونی نییە جگە لە بازاڕی وردەفرۆشی و لەلایەكی دیكەوە حكومەت و ژێرخانی ئابوورییش لەلایەن پارەی نەوتەوە دابین دەكرێت كە لەلایەن نوخبەی حكومران دەستی بەسەردا گیراوە و بۆ پەنجا ساڵ بە ئەردۆغان فرۆشراوە. بەكورتیی: بازاڕی ئازاد لە هەرێمی كوردستان، واتا دابەزینی ژیانی زۆرینەی خەڵكی كوردستان بۆ ژێر 10 پلەی هەژاریی. 

شایانی باسە پرسیار و گفتوگۆیەكی زۆر كرا، لەبەر ئەوەی نەمنووسییەوە، نەمتوانی نەقڵی ئێرەی بكەم.

دەربارەی كۆنفرانسی ڕۆژانەی سۆسیالیزم لە بەرلین:

ئەم كۆنفرانسە ساڵانە لە بەرلین دەبەسترێت، سۆسیالیستەكانی سەر بە سی دەبلیو ئای (كۆمیتەی كرێكارانی ئەنتەرناسیۆنال، كە سەر بە ئەنتەرناسیۆنالی ترۆتسكییە و لقی سەرەكیی لە لەندەنە)، بەشداریی كۆنفرانسەكە دەكەن و ئەمساڵیش نوێنەرانی ئەنتەرناسیۆنال لە ئەمریكا، بریتانیا، كامیرۆن، ئیسپانیا، ئیسرائیل-فەلەستین، یۆنان، ئیتاڵیا، ڕۆمانیا، ڕووسیا، پۆڵەندا و هتد هاتبوون، منیش وەك نوێنەری هەرێمی كوردستان و چالاكوانی سۆسیالیست لەناوەندی لێكۆڵینەوەی كوردستان دەعوەتكرابووم و ناوەرۆكی وۆركشۆپەكەشم لەسەرەوە گواستەوە. 

بەكورتیی: سی دەبلیو ئای (CWI) (Committee for a Workers' International) ڕێكخراوێكی سیاسیی ئەنتەرناسیۆنالی ترۆتسكیستە و كۆمەڵێك پارت و حزبی تیادایە كە لە 45 وڵاتدا هەن. لە كۆنفرانسی 20-21ی نیسانی 1974 دامەزرا لە لەندەن، كە لەلایەن میلیتانتەوە سەپۆرت كرا. لەسەرتادا تەنها كاری تەداخولی بۆ ناو سۆسیال دیموكراتیی و پارتە كرێكارییەكان دەكرد. بەڵام دوایی وازی لە تەداخولگەرایی یان چوونەناوخوازیی (ئینتەریزم) هێنا. لە ساڵی 1990 ستراتیژییەتی ئینتەریزمیان گۆڕی. پاشان تید گرانت جیابووەوە و ئاراستەی ماركسیزمی ئەنتەرناسیۆنالی دامەزراند، بەڵام سی دەبلیو ئای مایەوە و بەمجۆرە لەم وڵاتانەدا بەم ناوانوە كاردەكات: 

ئوسترالیا: پارتی سۆسیالیست

نەمسا: پارتی چەپی سۆسیالیست

بەلجیكا: پارتی چەپی سۆسیالیست/پارتی سۆسیالیستی خەباتگێڕ

بەرازیل: ئازادیی، سۆسیالیزم، و شۆڕش.

كەنەدا: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی

شیللی: سۆسیالیزمی شۆڕشگێڕیی

چین: كرێكارانی چینیی

قوبرس: چەپی نوێی ئەنتەرناسیۆنالیست

كۆماری چیك: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی داهاتوو

بریتانیا و وێڵز: پارتی سۆسیالیست

فینلەندا: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی

فەرەنسا: چەپی شۆڕشگێڕ

ئەڵمانیا: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی

یۆنان: خێكینیما (دەستپێكردن)

هۆنگ كۆنگ: كردەی سۆسیالیستیی

هیندستان: ئەڵتەرناتیڤی نوێی سۆسیالیستیی

ئیرلەندا: پارتی سۆسیالیستیی

ئیسرائیل-فەڵەستین: خەباتی سۆسیالیستیی (حەرەكەی نیزاڵی ئیشتراكی)

ئیتاڵیا: دژی هەلومەرجی هەنوكەیی (كۆنترۆكۆرێنتی)

ساح ئەلعاج: سی دەبلیو ئای ساح ئەلعاج

ژاپۆن: هاوپشتیی ئەنتەرناسیۆنالیی

كشمیر: سی دەبلیو ئای كشمیر

لوبنان: سی دەبلیو ئای لوبنان

مالیزیا: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی

هۆڵەندا: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی

نێجیریا: بزووتنەوەی سۆسیالیستیی دیموكراتیی

پاكستان: بزووتنەوەی سۆسیالیستیی پاكستان

پۆڵەندا: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی 

پرتوگال: سۆسیالیزمی شۆڕشگێڕیی

هەرێمی كویبیك: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی

ڕووسیا: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی

سكۆتلەندا: پارتی سۆسیالیستیی سكۆتلەندا

ئەفریقای باشوور: پارتی سۆسیالیست و كرێكاران

ئیسپانیا: سۆسیالیزمی شۆڕشگێڕیی

سریلانكا: پارتی بەرەی سۆسیالیست

سوید: پارتی عەدالەتی سۆسیالیستیی

تایوان: بەرەو سۆسیالیستی ئەنتەرناسیۆنال

تونس: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی

توركیا: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی

ئەمریكا: ئەڵتەرناتیڤی سۆسیالیستیی

ڤەنزوێلا: سۆسیالیزمی شۆڕشگێڕیی.

شایانی باسە ئەم ڕێكخراوانە لە هەموو وڵاتاندا گەورە نین و ژمارەیان كەمە، بەڵام ناوچە گەورەكانیان ئەڵمانیا، بریتانیا، ئەمریكا، كەنەدا و نەمسایە.

بەرنامەی ئەمساڵی ڕۆژانەی سۆسیالیزم:

ڕۆژی 14-16ی نیسانی 2017 لە بەرلین، لە بینای ڕێكخراوی ڕۆزا لۆكسمبۆرگ بەم شێوەیە بەرنامەكانی ڕۆژانەی سۆسیالیزم دەستیپێكرد: 

ئێوارەی ڕۆژی جومعە لە هۆڵی گەورە سەعات 6-8 و 15 دەقیقە: سیمیناری: لەنێوان ترس و ئومێددا: جیهان دژی سەرمایەداریی. 

ڕۆژی شەممە: سەعات 10-12: 

ژووری 6: دەربارەی شۆڕشی ڕووسیای 1917، ژووری 7: دەربارەی تیۆریی ماركسیستیی بۆ ئابووریی. هۆڵی گەورە: خەبات بۆ كەرتی تەندروستیی لەلایەن میشایل كوتینگەوە. ژووری 1: ئەڵتەرناتیڤی بەردەم چەپەكان: لەلایەن هانا ئیبریل و سباستیان ڕەیڤ. ژووری 2: ئیتاڵیا: قەیرانی بانكەكان و ئەڵتەرناتیڤی بەردەم چەپەكان: لەلایەن جولیانۆ برونێتی. ژووری 3: ئیسرائیل و فەڵەستین: ئایا ڕزگاربوون مومكینە؟ لەلایەن سەحەر بن هۆرین. ژووری 4: ئایا چینی كرێكار كۆتایی پێهاتووە؟ لەلایەن ئەلێكساندرا ئارنسبورگ و ڕێنێ كیسل. ژووری 5: پۆپۆلیزمی ڕاستگەرا: شیكاریی و بنەماكان: لەلایەن ئۆتۆرین ستێڤ هۆلسكی و كڵاوس لودڤیك. 

ڕۆژی شەممە: سەعات 1:30-3:30 دەقیقە: 

ژووری 6: ژیان بەرەو ئۆكتۆبەری سور: دەربارەی بارودۆخی ژنان، سێكسوالیتە، هونەر و كولتوور. ژووری 2: كرێی یەكسان بۆ كاری یەكسان: لەلایەن دانێڵ فیچنەر، ساشا كرافت، دانێل تورەك، ئەردۆگان كایان. ژووری 3: چەپەكان دژی گروپی 20 و پارتی نیۆ نازییەكان: لەلایەن كاترینا دۆل و كارۆلین تیشنەر. هۆڵ: خەبات و چەپی نوێ لە ئەمریكا: لەلایەن جێس سپێر. ژووری حەوت: بەرەو سۆسیالیزم: سارا مۆیەری. ژووری 1: دەربارەی یەكێتیی ئەوروپا: لەلایەن فرانك پوسكارێڤ، هانا سێل و ڤینفرێد ڤۆلف. 

ژووری 4: خەبات بۆ سۆسیالیزم لە كوردستانی عێڕاق: دەربارەی بارودۆخی هەنوكەیی هەرێمی كوردستان: لەلایەن پێشڕەو محەمەد.

چالاكیی: لەگەڵ سمپارتفۆندا دژی سەرمایەداریی. 

ڕۆژی شەممە: سەعات 4-6:

ژووری شەش: لە لینینەوە بۆ ستالین: لەلایەن ڕێنێ هێنتز و تۆم هۆفمەن. ژووری 5: دەروازەیەك بۆ فیمینیزمی سۆسیالیستیی: لەلایەن سڤێنیا جیشاك، و جێنیفەر ڤۆرل. هۆڵ: پارتی چەپ بەرەو هەڵبژاردنی پەرلەمان: لەلایەن عەلی ئەلدەیلەمی و لوتسی ریدلە و بێرند ڕیكسینگەر. ژووری 1: توركیا: چەپەكان لەژێر دەسەڵاتی ئەردۆغان (بەئەڵمانیی نووسراوە ئەردۆڤان: واتا ئەردۆشێت یان ئەردۆی تووشبوو بە سەرشێتیی و وەهم، وشەیەكی ئاڵۆزە بۆ تەعریفكردن، ئێستا لە ئەڵمانیا ئەردۆغان لەلایەن هەموو ڕۆژنامە و خەڵكەوە بە ئەردۆڤان دەنووسرێت: Erdogan، Erdowahn)، لەلایەن: ئیسماعیل ئۆكەی و ژیان دۆگان. ژووری 7: پشكنەر و كۆمۆنیزم: لەلایەن ئەندریاس پیتلەر. ژووری 4: نا بۆ قازانج بەسەر خواردنەكانمانەوە: لەلایەن كریس واتەر. 

چالاكیی: وۆركشۆپیی گرافیكی سەردیوار.

ڕۆژی یەكشەممە سەعات 10-12:

ژووری 5: دەروازەیەك بۆ فەلسەفەی ماركسیستیی: لەلایەن ئان ئینگلهارد. هۆڵی 2: مانگرتنی ژنان: خەباتی ئەنتەرناسیۆنال دژی سێكسیزم. ژووری 2: برێكسیت، كۆربین و مانگرتنەكان: لەلایەن هانا سێل. هۆڵی 1: بەجەمسەریبوونی ئەوروپای شەرقی: لەلایەن ڤلادیمیر بۆرتون، ژووری 1: شەڕی هێزە ئیمپریالیستییەكان لە سوریا و ئۆكرانیا، شەڕی ساردی 2؟ لەلایەن: ئینگە هۆگەر و كڵاوس لودڤیگ. 

ژووری 7: ترۆتسكیزم لە سەدەی 21دا: ئایا تاچەند ئایدیاكانی لیۆن ترۆتسكی بۆ ئەمڕۆ تازەن؟ لەلایەن سۆنیا گروش و ڤۆلفارم كلاین.

ڕۆژی یەكشەممە سەعات 1:30-3: هۆڵ: لە مەدریدەوە بۆ بەرلین: خەبات لەپێناوی بردنەوەدا! لەلایەن ساشا ستانیچیچەوە.

شەوی شەممە سەعات 9: ئاهەنگ و گۆرانی و سەمای سۆسیالیستیی. وەك زیندووكردنەوەی هونەری سۆسیالیستیی.