ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

سه‌ربه‌خۆیی یه‌كێكه‌ له‌ئامانجه‌ هه‌ره‌باڵاكانی كوردستان له‌ ماوه‌ی سه‌د ساڵی ڕابردوو به‌شیوازو ئاڕاسته‌ی جیاواز كاری بۆ كردوه‌و تێكۆشانی له‌پێناودا كردوه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ ناكرێت گومان له‌ بیرو هه‌ستی تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگا بكرێت، به‌ پاڵنه‌ری ئایدیۆلۆژی یان به‌رژه‌وه‌ندی سیاسیی و حیزبی چونكه‌ له‌بیرمان نه‌چیت له‌ساته‌وه‌ختی ده‌نگدان له‌سه‌ر ده‌ستوری عێراقی به‌هه‌مان شیوه‌ی ئیستا مامه‌ڵه‌یه‌كی خراپ و نادروست كرا له‌ گه‌ڵ جیاوازی فكری و تێڕوانینی سیاسیی خه‌ڵك و په‌نا برایه‌ به‌رده‌م به‌كارهێنانی ده‌سته‌واژه‌ی خۆفرۆش و ده‌ركردنی خه‌ڵك له‌خانه‌ی كوردبوون، ئیستاش هه‌مان شێواز مامه‌ڵه‌ ده‌كرێت له‌گه‌ڵ تێروانین و جیاوازی بیركردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا، نه‌ك هه‌رئه‌وه‌نده‌ به‌ڵكو ده‌ویستریت شه‌رعییه‌ت به‌سه‌ركوتكردن و بێده‌نگكردنی جیاوازییه‌كانیش بدریت له‌ژیر ناوی ڕیفراندۆم.

گرفتی گه‌وره‌ له‌ بیرو هه‌ست و دلسۆزی خه‌ڵك و كۆمه‌ڵگا نییه‌ ده‌رهه‌ق به‌ پرسێكی چاره‌نوسسازی وا به‌ڵكو گرفته‌گه‌وره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ خه‌ڵك له‌ماوه‌ی فه‌رمانڕه‌وایی ئه‌م هێزانه‌ی ئێستا جاڕی پرسێكی وا گرنگیان داوه‌ ئه‌زموونی تاڵیان هه‌یه‌و مامه‌ڵه‌ی خراپیان له‌گه‌ل پرسه‌ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانییه‌كان كردوه‌ كه‌ خه‌ڵك به‌دریژایی ماوه‌ی ڕابردووه‌ تێكۆشاوه‌ بۆی و قوربانی له‌پێناو داوه‌، هه‌ر له‌ بیباكی ده‌رهه‌ق به‌بنه‌ماكانی ده‌وڵه‌ت و به‌دامه‌زراوه‌كردنی داموده‌زگاكان و بنه‌بڕكردنی گه‌نده‌ڵی و به‌هێزكردنی داموده‌زگاكانی حكومه‌ت و دادگاكان ئه‌وه‌ش خۆبه‌خۆ به‌دگومانی لای خه‌ڵك دروستكردوه‌ له‌ جدییه‌ت و راست و دروستی مامه‌ڵه‌كردنی ئه‌و هێزانه‌.

پرسیكی سه‌ربه‌خۆیی و جاڕدانی ڕاپرسی ده‌رباره‌ی به‌ر له‌وه‌ی پرسێكی تاكه‌كه‌سی و حیزبی بێت پرسێكی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی و جه‌ماوه‌رییه‌ به‌واتایه‌ی هه‌موو كۆمه‌ڵگا به‌ته‌واوی هێزه‌سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانییه‌وه‌ شانی به‌نه‌به‌رو هه‌ماهه‌نگی بكرێت له‌سه‌رخستنی و گه‌یشتن به‌ئامانج، به‌لام ئه‌وه‌ی ده‌بینرێت كۆده‌نگی نییه‌ له‌سه‌ر ئه‌و پرسه‌ دیاره‌ ئه‌وه‌ش بۆ ململانیی سیاسیی هێزه‌ جیاوازه‌كانی ناوكۆمه‌ڵگا ده‌گه‌رێته‌وه‌.له‌ئه‌گه‌ری به‌رده‌وامی و ململانێكان و دروستنه‌بوونی كۆده‌نگی سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تی پڕۆسه‌ی ڕاپرسی به‌ئاڕاسته‌یه‌كی دروست و به‌رهه‌مداردا ناروات له‌و حاڵه‌ته‌ش ئه‌وه‌نده‌ی هێزیك ئه‌وانیكه‌ تاوانبارده‌كات بۆخۆی دوو ئه‌وه‌نده‌ پشكی ئه‌و تاوانه‌ی به‌رده‌كه‌وێت له‌ ڕێگریكردن له‌ سه‌رڕێگا خستنی داموده‌زگاكانی حكومه‌ت كه‌ به‌شێكی ده‌وڵه‌ته‌. 

ئه‌نجامدانی ڕاپرسی له‌خۆیدا ئیشكالی گه‌وره‌ نییه‌ به‌ڵكو چۆنییه‌تی ئه‌نجامدانی و ئاماده‌كارییه‌كان و مامه‌ڵه‌كردن له‌ته‌ك پرسه‌كه‌ چۆن ده‌بێت به‌واتا نارۆشنییه‌ك له‌ ئه‌جیندایی سیاسیی ئه‌و هێزانه‌ ده‌بینرێت و ناتوانن بنه‌مای به‌رجه‌سته‌ ببه‌خشنه‌ كۆمه‌ڵگا تاكو بته‌انێت كۆكه‌ره‌وه‌یته‌واوی هێزو ده‌سته‌و گروپه‌كان بێت.

نه‌بوونی گوتارێكی ئاشكراو ڕۆشن یه‌كێكه‌ له‌و گرفتانه‌ی به‌دگومانی دروستكردوه‌ له‌لای خه‌ڵك و سه‌رلێشێواویه‌ك هه‌یه‌ كه‌ حاڵه‌تی ڕه‌تكردنه‌وه‌ی بێ مه‌رج و قبوڵكردنی بێ مه‌رجی خوڵقاندوه‌،لاوازی ئه‌و گوتاره‌ له‌ئاستی ناوخۆ تاكو ئێستا به‌رهه‌مدار نه‌بووه‌ چونكه‌ حكومه‌ت و فه‌رمانڕه‌وایانی هه‌رێم ته‌واو متمانه‌یان له‌ده‌ستداوه‌ له‌لای خه‌ڵكی، بۆیه‌ گرنگه‌ ئه‌و پرسه‌ هه‌ڵمه‌تێكی سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تی بۆبكرێت له‌ئاستی ناوخۆو خه‌ڵكی بۆ هۆشیاربكرێته‌وه‌ تاكو بتوانرێت ئه‌و كۆده‌نگییه‌ دروستبكرێت.

بێمتمانه‌یی خه‌ڵك به‌ فه‌رمانڕه‌وایانی هه‌رێم له‌وێوه‌ دێت تاكو ئاستێكی زۆر بڕیاری سیاسییان له‌ ده‌ستی خۆیاندا نییه‌ چونكه‌ ووڵاتانی ده‌وروبه‌ر به‌ته‌واوی كۆنتڕۆلی ئه‌و هێزانه‌یان كردوه‌ له‌رێگه‌ی كۆمه‌ڵێك رێگه‌و شیوازه‌وه‌ و مانه‌وه‌یان وابه‌سته‌ بووه‌ به‌ هاوكاری و پالپشتی ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ بۆیه‌ كۆمه‌ڵگا گومانی له‌و هه‌وڵانه‌ هه‌یه‌ ناتوانن بڕیاری یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ بده‌ن به‌بێ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ هاوپه‌یمانه‌ ده‌ره‌كییه‌كانیان.

ئه‌وه‌ی زیاتر هێزه‌ سیاسییه‌كان لێكدور ده‌خاته‌وه‌ له‌هه‌ركۆده‌نگییه‌ك سه‌باره‌ت به‌پرسی سه‌ربه‌خۆیی نارۆشنی ئه‌جێندا سیاسییه‌كانه‌ له‌ئاستی ناوخۆیی و چۆنیه‌تی مامه‌ڵه‌كردنه‌ به‌ ده‌رئه‌نجامه‌كانییه‌وه‌ له‌ئاستی سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تی وترس هه‌یه‌ ئه‌و پرسه‌ ببێته‌ به‌هێزكردنی لایه‌نێك و هێزه‌كانی دیكه‌ بخاته‌ ده‌ره‌وه‌ی پرۆسه‌ی سیاسی و له‌حاله‌تی ڕاگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆیی ته‌واوی ده‌سه‌ڵاته‌كان له‌پنتێك كۆببێته‌وه‌، به‌واتایه‌ك زه‌حمه‌ته‌ كۆده‌نگی سیاسی دروست ببێت تاكو هێزه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی ناو پڕۆسه‌ی سیاسی هه‌رێم له‌ پێگه‌و ئاست و رۆلی خۆیان دڵنیانه‌بن و داهاتووی ئه‌و ده‌وڵه‌ت و قه‌واره‌یه‌ ڕۆشن نه‌كرێته‌وه‌ كه‌ پانتاییه‌ك ده‌بێت هه‌موان وه‌ك پێشووتر ده‌توانن رۆلی تێدا ببینن و كاریگه‌ربن له‌ دروستكردنی بریاری سیاسی و جێبه‌جێكردنی بریاره‌ سیاسیی و ئابورییه‌كان. ئه‌م دۆخه‌ی ئێستای سیسته‌می سیاسیی ئاماژه‌ی خراپ به‌ده‌سته‌وه‌ ده‌دات و بنه‌ماكانی تاكڕه‌وی و قۆرخكاری سیاسیی و زاڵبونی به‌شبه‌شینه‌یی سیاسی به‌ قووڵی پێوه‌دیاره‌ بۆیه‌ له‌ئاستی سیاسیدا هیچ دلنیاییه‌ك به‌دیناكرێت و زه‌مینه‌یه‌ك نه‌ڕه‌خسێنراوه‌ بۆ ڕێكخستنی شیوازی ململانی و كێبه‌ركێی نێوان هیزه‌ سیاسییه‌كان ئه‌وه‌ش وایكردوه‌ هێزه‌ سه‌ره‌كییه‌كان له‌ داهاتووی پێگه‌و بوونی خۆیان بترسێن و له‌ئێستاوه‌ نه‌ڕۆنه‌ ژێر كاریگه‌ری و باڵاده‌ستی سیاسیی هیزێك.

ئه‌م دۆخه‌ ناله‌بارو شپرزه‌ییه‌ی ناوخۆ كاریگه‌ری له‌ پێگه‌ی هه‌رێمكردوه‌ له‌ مامه‌له‌كردنی له‌گه‌ڵ هێزو ده‌وڵه‌تانی ده‌ره‌وه‌ واتا له‌ئاستی ده‌ره‌كی هه‌رێم پێگه‌یه‌كی لاوازی هه‌یه‌ كه‌ بنچینه‌كه‌ی له‌ناوخۆوه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتوه‌ و نه‌بوونی یه‌ك گوتاری و ناته‌بایی هێزه‌ سیاسییه‌كان پێگه‌ی هه‌رێمی لاوازكردوه‌ له‌ دانوستاندن و سه‌ردانه‌كان بۆ مه‌به‌ستی سه‌ربه‌خۆیی.

سیاسه‌ت به‌ رك و كینه‌و ملهوڕی ناكرێت به‌ڵكو دانایی و وردبینی و تێروانینی دروستی ده‌وێت، ده‌بێت تێبگه‌ین هه‌نگاوی گه‌وره‌و چاره‌نوسساز ئاماده‌كاری گه‌وره‌ی ده‌وێت نه‌ك ته‌نیا هه‌ڵچونێك بێت، چونكه‌ بریارێكی هه‌ڵه‌ له‌ڕووی سیاسییه‌وه‌ چاره‌نوسی ملیۆنان مرۆڤ و ژیانیان ده‌خاته‌ به‌رده‌م مه‌ترسی و هه‌ره‌شه‌ی جۆراوجۆر بۆیه‌ كاتێك ده‌ست بۆ بڕیاری گه‌وره‌ ده‌بردرێت پێویسته‌ به‌رله‌وه‌ زه‌مینه‌ی ناوخۆیی و ده‌ره‌كی به‌ته‌واوی خوێنرابێته‌وه‌ و ئه‌گه‌ره‌كان و پشهاته‌كان و هه‌نگاوه‌كان شرۆڤه‌ كرابیت.

له‌دۆخی ئیستای هه‌رێمدا گوتارێكی شه‌رمن و ئاڵۆزده‌بینرێت ناتوانێت قه‌ناعه‌ت به‌ناوخۆیش بكات و چ جای ده‌ره‌وه‌ كه‌ له‌مپه‌ری گه‌وره‌ پێكدێنن له‌به‌رده‌م پرسی سه‌ربه‌خۆیی، ئه‌م گوتاره‌ نه‌ك ره‌هه‌ندی نیشتمانی نییه‌ به‌ڵكو هه‌موو بنه‌ما نیشتمانییه‌كانی جیهیشتوه‌ و ده‌سته‌یه‌ك له‌ سیاسیی جاڕی پرسیكی وا گرنگیان داوه‌ .

ئه‌وه‌ی شه‌رمه‌زارییه‌كی گه‌وره‌ بۆ حكومه‌ت و ده‌سته‌ی فه‌رمانڕه‌وایان دروستده‌كات بوونی ده‌نگی ناڕه‌زاییه‌ به‌و قه‌باره‌ گه‌وره‌یه‌ تا ئاستی شاریك یان زیاتر له‌شارێك، ئه‌م حاله‌ته‌ پێمانده‌لێت حكومه‌ت و فه‌رمانڕه‌وا سیاسییه‌كان به‌ته‌واوی شكستیان هێناوه‌ له‌ جێبه‌جێكردنی ئه‌ركه‌كانیان له‌به‌رامبه‌ر كۆمه‌ڵگا، گه‌رنا هیچ لۆژیكێك نییه‌ ئه‌وه‌ قبوڵبكات كه‌م ماڵ له‌م هه‌رێمه‌ هه‌یه‌ خوێنی نه‌به‌خشیبێت بۆ كوردستان به‌ڵام له‌ئێستادا نیگه‌رانه‌و ئاماده‌نییه‌ بۆ ده‌نگدان بۆ سه‌ربه‌خۆیی. سیاسه‌تی هه‌ڵه‌و چه‌وتی ده‌سته‌ فه‌رمانڕه‌واكان خه‌ڵكی به‌ئه‌وپه‌ڕی بیئومێدی و بیاباكی گه‌یاندوه‌ به‌رامبه‌ر خاك نیشتمان .