ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

1) نوسینه‌كه‌ به‌ عه‌قڵێكی میكانیكی و میتافیزیكی و (پاسیڤانه‌) نوسراوه‌. واته‌ مادام هه‌موو جیهان و هه‌موو دۆخی ئێمه‌ له‌ چركه‌یه‌كدا ناگۆڕێت، ئیتر هیچ شتێ نه‌گۆڕاوه‌ و هیچ شتێ ناگۆڕێت. عه‌قڵی میكانیكی و میتافیزیكی چاوه‌ڕێیه‌ له‌ چاوتروكانێكدا گۆڕان به‌سه‌ر كۆی په‌یوه‌ندییه‌كاندا بێت و دنیایه‌كی سه‌د له‌ سه‌د تازه‌ بێته‌ئاراوه‌. ئه‌م دیده‌ پێچه‌وانه‌ی دیدی دیاله‌كتیكییه‌ كه‌ حیساب بۆ هه‌موو ڕووداوه‌ ورد و بچوكه‌كان ده‌كات، ڕووداوه‌كان له‌ زنجیره‌یه‌كدا ده‌خوێنێته‌وه‌ و له‌ناو مێژوودا گرێیانده‌دات به‌یه‌كتره‌وه‌. عه‌قڵی میكانیكی و میتافیزیكی، زۆرجار عه‌قڵێكی فاشیستییه‌. واته‌ هه‌موو ئه‌گه‌ر و ڕووداوه‌ بچوكه‌كان و به‌رزی و نزمییه‌كان ده‌سڕێته‌وه‌ و سفریان ده‌كاته‌وه‌، له‌كاتێكدا عه‌قڵی دیاله‌كتیكی عه‌قڵێكی دیموكراسییانه‌یه‌ و ڕێز و قورسایی بۆ هه‌ریه‌كه‌ له‌ ڕووداوه‌كانی ناو مێژوو داده‌نێت و ته‌نانه‌ت ده‌رگایه‌كی شۆڕشگێڕانه‌یان بۆ ده‌كاته‌وه‌ و ناهێڵێت به‌ زایه‌ بڕۆن. به‌ ده‌ربڕینێكی تر: گه‌رچی وتاره‌كه‌ پێی وایه‌ خه‌ڵكی ئێمه‌ چاوه‌ڕوانییه‌كی غه‌یبی و میتافیزیكییان بۆ ڕووداو هه‌یه‌، كه‌چی كۆی وتاره‌كه‌ خۆی له‌سه‌ر جیهانبینییه‌كی میتافیزیكی بنیاتنراوه‌. ساده‌تر بیڵێین: نوسه‌ر پێی وایه‌ هیچ شتێك له‌ واقیعی ئێمه‌دا ڕووینه‌داوه‌ و ڕوونادات، به‌س له‌ڕاستیدا ئه‌وه‌ نوسینه‌كه‌یه‌ كه‌ نایه‌وێت هیچ ڕووبدات. گه‌ر وزه‌یه‌كی بچوك و دینامیكی لای خه‌ڵك هه‌بێت بۆ گۆڕان، ئه‌وا نوسه‌ر ده‌یه‌وێت بڵێت ئێوه‌ تووشی وه‌هم بوونه‌ و واز له‌ خه‌یاڵپڵاوی بێنن. ڕاسته‌ جاروبار مێژوو تووشی جۆرێك له‌ گیربوون و وه‌ستان دێت، به‌ڵام له‌گه‌ڵ بزووتنیدا شوێنه‌واری كۆی ڕووداوه‌كانی ڕابردووش له‌سه‌ر شانۆی مێژوو ده‌رده‌كه‌ونه‌وه‌. به‌كورتی: ئه‌وانه‌ی چاوه‌ڕوانی ڕووداوی غه‌یبیین، هه‌رگیز هه‌ست به‌ هیچ ڕووداوێك ناكه‌ن.

2) ئایا له‌ ماوه‌ی بیست ساڵی ڕابردووی ئێمه‌دا هیچ شتێك ڕووینه‌داوه‌؟ دیاره‌ مێژوو به‌و شێوه‌ غه‌یبییه‌ ناگۆڕێت كه‌ نوسه‌ر تێگه‌یشتووه‌. مێژوو له‌ ژماره‌یه‌كی زۆر ڕووداوی بچوك و كه‌ڵه‌كه‌بوونی ناوه‌خت و پێكدادانی ناوه‌كی پێكهاتووه‌. یه‌كسانكردنی مێژوویه‌ك به‌یه‌ك، خۆی دیدێكی فاشیستییه‌. له‌ناو هه‌ر مێژوویه‌كدا ئه‌نتاگۆنیزم و دژایه‌تی هه‌یه‌، ئه‌نتاگۆنیزمی نێوان خه‌ڵك و ده‌سه‌ڵات، چه‌وساوه‌ و چه‌وسێنه‌ر، ژن و پیاو، هتد. پاشان ده‌توانین‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ پێشه‌وه‌ و چه‌ند ڕووداوێكی چاره‌نووسساز بژمێرین: ئه‌ی ئه‌م قه‌یرانه‌ سه‌خته‌ ئابورییه‌ چیه‌ كه ژماره‌یه‌ك لێكه‌وته‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و ده‌روونی و ته‌نانه‌ت دیمۆگرافییشی لێ كه‌وتووه‌ته‌وه‌؟ ئه‌و سه‌رمایه‌دارییه‌ دڕنده‌یه‌ چیه‌ هاتووه‌ته‌ واقیعی ئێمه‌ و بازاڕه‌كانی كوردستانه‌وه‌؟ ئه‌ی ئه‌و هه‌موو به‌رخۆری و كاڵاپه‌رستییه‌ی كه‌ خه‌ریكه‌ جۆرێك له‌ "پیشه‌سازیی كه‌لتور"‌ درووستده‌كات؟ ئه‌ی شكستی ئۆپۆزسیۆن و دواتریش پارله‌مان؟ ئه‌ی به‌قوربانیبوونی ژماره‌یه‌ك گه‌نج و ڕۆژنامه‌نووس له‌ ڕووداوه‌كانی ده‌ ساڵی ڕابردوودا؟ ئه‌ی كۆچی گه‌نجان به‌هۆی ڕووداوه‌ سیاسییه‌كانه‌وه‌؟ ئه‌ی زاڵبوونه‌وه‌ی ته‌وژمی كۆنه‌پارێزی و به‌ده‌زگاییبوونه‌وه‌ی زیاتری دین؟

پاشان كامه‌یه‌ ئه‌و ڕووداوه‌ گه‌ورانه‌ی كه‌ له‌ بیست ساڵی ڕابردوودا له‌ ده‌ره‌وه‌ی كۆمه‌ڵگای ئێمه‌وه‌ ڕوویاندابێت و هه‌رگیز لای ئێمه‌ ڕوونه‌ده‌ن؟ ته‌نانه‌ت كامه‌یه‌ ئه‌و ڕووداوه‌ غه‌ریبانه‌ی كه‌ له‌م دوو ده‌یه‌ی پێشوودا له‌ ئه‌وروپا ڕوویاندابێت و گۆڕانێكی ئه‌وتۆیان له‌م سیسته‌مه‌دا درووستكردبێت؟

3) ژیل دۆڵۆز به‌وه‌ ده‌ناسرێته‌وه‌ كه‌ چه‌مكی فاشیزمی وردكردووه‌ته‌وه‌ بۆ ده‌یان ئاست. فاشیزمی خێزان، فاشیزمی حیزب، فاشیزمی ڕاست و چه‌پ، فاسیزمی گه‌نجان، فاشیزمی گوند و هتد. ئه‌مه‌ پێی ده‌وترێت مایكرۆفاشیزم. نوسه‌ریش له‌ دوو كتێب و چه‌ندین وتاری تردا، به‌ر هه‌رچی كه‌وتووه‌ پێی وتووه‌ فاشیزم و فڵان دیارده‌ی فاشیستی. بۆنمونه‌، ڕه‌نگه‌ جووڵانه‌وه‌یه‌كی گه‌نجانه‌ یان شۆڕشگێڕانه‌ له‌م كۆمه‌ڵگایانه‌دا ده‌ركه‌وێت، ڕه‌نگه‌ به‌ركه‌وتنێكی مێژوویی له‌نێوان دوو به‌ره‌ی ڕه‌وا و ناڕه‌وادا درووست ببێت، به‌ڵام ئه‌و یه‌كسه‌ر پاشكۆی (فاشیستی)ی پێوه‌ ده‌لكێنێت. له‌به‌ر ئه‌مه‌شه‌ كۆی ڕووداوه‌ بچوك و گه‌وره‌كانی واقیعی ئێمه‌ نه‌فیده‌كات و پێی وایه‌ هه‌موومان تووشی وه‌هم بووینه‌. سلاڤۆی ژیژه‌ك ده‌رهه‌ق به‌و هه‌موو تۆمه‌ته‌ فاشیستییه‌ی دۆڵۆز دێته‌وه‌ڵام و ده‌نوسێت: ئیتر كاتی ئه‌وه‌یه‌ تۆمه‌تی فاشیزم بلكێنینه‌ دۆڵۆز خۆیشیه‌وه‌. بیلكێنین به‌و گشتگیرییه‌ ناعه‌قڵانییه‌ی دۆڵۆز خۆیه‌وه‌ كه‌ ده‌م له‌ هیچ شتێك ناپارێزێت و پێی ده‌ڵێت فاشیستی.

4) ئه‌م نوسینه‌ و هاوشێوه‌كانی، هه‌مان ئایدیای پۆستی پێشووه‌: "قسه‌ی دڵی منت كرد!". زۆرێك كه‌وتنه‌ شێركردن و كۆپیكردنی خێرای نوسینه‌كه‌، چونكه‌ قسه‌ی دڵی ئه‌وانی كرد. به‌ڵام كام قسه‌؟ ئه‌و قسه‌یه‌ی كه‌ هێشتا ڕوانینی باوی ناو ڕۆشنبیریی ئێمه‌، ڕوانینێكی میتافیزیكی و میكانیكییه‌ و له‌ غیابی ته‌فسیری چه‌پگه‌رایانه‌دا هه‌موو ڕوانینێك به‌ئاسانی قبوڵده‌كرێت.