ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

(قسەیەك لە شكستناسی)

 ‎بەشی بیستەم

 

‎ئەقڵی سیاسی خێڵەكی كوردی و خولقاندنی مرۆڤی بە خەسارچو، خەساركردنی مرۆڤی ئێمە

 

‎چارەكە سەدەیەك لە حكومڕانی و دەسەڵاتی شوانكارەی یەكێتی و پارتی لە باشوور، سەرقاڵی فۆرمیولەكردنی مرۆڤێكی كوردییە كە دەكرێت ناوی لێبنرێت مرۆڤی ( بە خەسارچوو). بە واتایەكی تر بە پیزانین بێت یان بە جەهل و نەزانین (كە ئەمەیان زیاتر ڕێی تێدەچێت) مرۆڤی خەساركراو، بە خەسارچوو دروست دەكەن. مرۆڤێك لە بەرانبەر بەرهەمهێنان و. بەرهەمهێنانەوەی وزەو تواناو هێزو كارامەیی و خەون و خەیاڵكردندا هەمیشە تەریق كراوەتەوە. ئەم تەریقكردنەوەی دۆخێكی ڕۆحی خولقاندووە لە ڕێگەی بە هەناوییكردنی دەرەوە. كۆی وزەو تواناو خەون و خەیالی مرۆڤی ئێمە كە پێش ڕاپەڕین و پێش حكومڕانی كوردی هەیبوو، هەمیشەو بۆ دەرەوەیەك دەگەڕا تا مومارەسەی بكات و لە فۆرمێك لە بوونەوە بیكات بە فۆرمێكی دیكە لە بوون و ئەكت و كردار و دەركەوتن. ئەم مرۆڤە كە دەیویست بێتە دەرەوە و لە دەرەوە بێت بەر چی دەكەوێت ؟ بەر وەهم و سەرابێك دەكەوێت كە بە ناچاری تەرقیبوونەوەو ڕووبەڕوو بوونەوە بە جۆرێك لە شۆك. پێش حكومڕانی كوردی و ئەم فۆرمە لە دەسەڵاتی خۆماڵی ئومێدو یۆتۆپیاو خەونبینینێكی ( هەڵگیراو) هەبوو، هێڵی هەڵهاتن و پەراوێز هەبوو بۆ لە دەرەوەبوون لە ناو فۆرمیولەبوونەكانی بەرەنگاری و بەرگری لە مانەوەو لێرە لە ئێستادا بوون، بەڵام وەك هەر نەتەوەیەكی ژێردەستەو ستەملێكراو بڕێكی زۆر لە یۆتۆپیاو خەون و خەیاڵە ( هەڵگیراو و دواخراوكان) زیندوێتییان لە خۆیاندا هەڵگرتبوو بۆ ئێرەو ئێستایەك لە داهاتوودا، واتە داهاتووی ئێستاو ئێستایەك لە داهاتوودا. شۆڕش و حكومڕانییەكی نا ئەقڵانی و بێئەقڵ هات، بێ ئەقڵ و نا ئەقڵانی بەو ئاستەی مانا كە بتوانێت ( پۆتۆنسیالیتێ و بوونی هێزەكیی و ئیمكانە هەڵگیراوەكان) بكات بە كردەو پراتیك. گوتاری شاخاوییەكان كە شۆڕش و شۆڕشگێڕەكانی ئێمە هەم سەر بە وزەو توانای شار نەبوون، هەمیش خێڵگەرایی لە ناو دیسكورسێكی شۆڕشگێڕییدا لە هەناوی خۆیدا سەروكاری بە تاكبوون و بەرهەمهێنانەوەی وزەو توانای تاكەوە نییە. ئەڵبەتە هەم سروشتی شۆڕش و شۆڕشگێڕیی و هەمیش سروشتی خێڵ، وە تێكەلبوون و ئاوێزانبوونی دوو جیهانبینی كۆلێكتیڤی و ستەم و ستەمكاریی كۆلێكتیڤی ناتوانێت مرۆڤ بەرهەم بهێنێتەوە. ئابووری خێڵ كە ئابوورییەكی شوانكارەیە ناتوانێت هێزی بەرهەمهێنانەوەی ئابووری لیبیدۆیی و ئابووری یۆتۆپیی و ئابووری خەونی مرۆڤ بێت. شۆڕشی خێڵەكان لە ناو جەبری زەمەنی ڕابوردوخوازییدا ناتوانێت یۆتۆپیاو خەیاڵ و خەونە هەڵگیراوەكان، خەون و خەیاڵە دواخراوەكان بەرهەم بهێنێت و سەرمایەگوزاری لە سەر بكات. بەمشێوەیە لە ناو بەركەوتن و بەریەككەوتنی دوو جۆر لە جیهانبینی، دوو جۆر لە خەیاڵ و خەون بینین، شكستی هاتنە دەرەوەو دەركەوتنی مرۆڤی ئێمە فۆرمیولە بوو، شكڵبەند بوو. هەڵگیراوەكان نەهاتنە دەرەوە، هەڵگیراوەكان لە خەون و خەیاڵ و یۆیۆپیاكان لە هەناودا، لە ناوەوە لە خۆخواردنەوەو سوڕانەوەیەكی بۆشی بەرهەمنەهێنراودا پەنگیان دەخواردەوە. لە هەناودا، لە ناوەوە هێشتاكە بەرگریی و بەرەنگارییەك هەیە بۆ ئەوری هەڵگیراوەكان زیندوو بن و بە زیندوێتی بمێنەوە، لێرەو لەوێ بە دوی درزو هێڵی هەڵهاتن و دەركەوتندا دەگەڕان، بەڵام بەردەوام بەربەست و تەریقبوونەوە و گەڕانەوە ناوەوە، لە ناو ئەم بێ فكری و بێ ئەقڵییەی هێزەكانی ئێمەدا لەوەی بە جەبری گوتاری تێكەڵەی شۆڕش- خێڵ، نا ئامادەیی ئەقڵ و فكری سەرمایەگوزاری لە سەر مرۆڤی ئێمە، مانەوەی هەڵگیراوەكان و زیاترو زیاتر دواخستنی ( هەگیراوەكان) مرۆڤی ئێمە لە بەردەم چەند ئەگەرێكدایە : ئەگەری خۆخواردنەوەی زیاتر و چوونەوە ناو خۆیی و لە گەڵیدا ژیان، ئەگەری هاتنە دەرەوەو دەركەوتن وەك ئەوەی خێڵی شۆڕشگێڕو شۆڕشی خێڵەكان دەیانەوێت. كۆچی لەشكریی خەڵكی ئێمە بۆ دەرەوە هەڵهاتن بوو لە دەرەوەیەك كە خێڵەكانی ئێمە تواناو هێزی لە خۆگرتن و سەرمایەگوزاری و بەرهەمهێنانەوەی نەبوو. ئەوەی لێرە مابووەوەجۆرێك لە تەماهی و هەڵكردنی هەلبژارد وەك ناچارییەك تا بژی. لێرەدا ئێمە ڕووبەڕوو و هاوڕێی مرۆڤگەلێكین، سوژەگەلێكین وەك تاك و وەكو كۆیش كە لە نێوان دوو بووندا مەحكوم بە دۆخێكی شیزۆفرینی، ماسكپۆشین و نیفاق لە دەركەوتن و گیرۆدەی ناوەوەیەك كە ناكرێت بێتە دەرەوە. هەڵكردن، خوگرتن، تەماهی بوون لە گەڵ ئەوەی كە هەیە نەك ئەوەی كە دەبێت هەبێت دەبێت چی مرۆڤێك بەرهەم بهێنێت ؟ مرۆڤێكی تێكشكاو، بە خەسارچوو، دۆخێكی سۆسیۆ- سایكۆلۆژی ناجێگیر و بەرزونزمیكەر، مرۆڤێك بۆ ئەوەی لایەنی كەمی ئامادەبوونی هەبێت، دەبێت پاشیڤ بێت. هەڵگرتنی زیاترو بەردەوامی هەڵگیراوەكان كردەی ( بە ناوەوەكردنی دەرەوەو پاشان بە دەرەوەكردنی ئەوەی گەڕاوەتەوە ناوەوە) ڕوو دەدات. ئەوەی براوەتە ناوەوەو دێتە دەرەوەش هەر ئەوەیە كە زالبووە، لێرەوە مرۆڤێكی خەسار و بە خەسارچووی لێ دەردەچێت. كارەسات و ماڵوێرانی تەواوی ئەو بەناو پرۆژەو چاكسازییەی بۆ پارادایم و ژیانێكی باشتر بۆ ئینسانی ئێمە دەخرێنە ڕوو لە ناو جەهل و نەخوێنەواری و نا ئەقڵانییەتدا هیچ سەروكارێكی بە مرۆڤناسیی و سەرلەنوێ خولقاندنەوەی ئینسانی ئێمەوە نییە جا چ دەسەڵات بێت یاخود ئەلتەرناتیڤە سیاسییەكانی دەسەلات كە كەمتر نەخوێنەوارو بێ ئەقڵ نین لە دەسەڵات

 

‎لێرەوە فەرموون ئێمەو مرۆڤێكی بەخەسارچوو

  • 1