ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

"ناتوانین دووجار لە ڕووبارێكدا بپەڕینەوە". هیراكلیتس

پەیوەندی نێوان دەقی نوێ‌ و خوێنەری نوێ‌، وەك پەیوەندی نێوان مرۆڤ و بەردەوامی ژیانە، مەبەستم لەهەردوو جۆری خوێندنەوەیە، یەكەمیان ئەو خوێنەرەیە كە عیشق لەگەڵ دەقی ئەدەبی دەكات و خوێَنەری بەردەوامی ڕۆحییە، ئەوی تر ئەو خوێنەرەیە كە ڕۆح دەخاتە بەر دەق و وەك جۆرێك لەپێویستییەكانی تری ژیان تەماشای دەكات، دنیای ئەدەبی كوردیش كە هێشتا نەبۆتە دنیایەكی فراوان و لەئاستی دنیادا ناسراوبێت، بۆیە هێشتا لەئاستی لۆكاڵیدا ماوەتەوە لەلایەك، زۆرجاریش نادیدە دەكرێت و دەخرێتە پاشكۆی كایەكانی تر، بەمەش فەزای خوێنەر كاریگەری لەسەر فەزای دەق و دانەریش كردووە، ئەگەرچی خوێندنەوە لەدەرەوەی مانا ئاساییەكەی، تائێستا لەنێو كایەی ئەدەبی كوردیدا كەمتر قسەی لەسەر كراوە، بۆیە كەمتریش موناقەشەی كراوە و نەوەی نوێ‌ شارەزاییەكی لەمبارەیەوە نییە. 

ئەدەبی كوردی و دەقی كوردی لەبەردەم چەندین ئیشكالیاتی جۆراوجۆرە، یەكەمیان ئەوەیە كە خوێنەریك هەیە دەق دەناسێت و دەتوانێت هەڵسوكەوتی جدی لەگەڵ بكات كەمترین بەهای بۆ دادەنێ‌، چونكە ئەو فەزایەی كە بۆ پەروەردەكردنی تاك و شارەزا بوون لەكۆی كایەكان، پەروەردەیەكی پڕ لەكەموكوڕییە، دووەم ئەوەیە كە تائێستا ئەدەبی كوردی و تایبەت بەدەقی كوردی لەغیابی ڕەخنەگر و خوێنەری جدی دەژی، هۆكاری سەرەكی ئەمەش ئەوەیە كە هێشتا تاكی ئێمە گوێچكەی بەزاراوەی ڕەخنە ڕانەهاتووە، یان ڕەخنەگرەكان پشت بەمیتۆدێك نابەستن كە لەگەڵ كولتووری ئەدەبی كوردی بێتەوە، دەمێنێتەوە سەر ئەوەی خوێنەریك هەیە موتابەعەی دەقی ئەدەبی دەكات كە هیچ شارەزاییەكی لەسەر ئەدەبی گەلان و ڕابردووی ئەدەبی كوردی نییە، ئەمەش ئەو ئیششكالیاتە دەخوڵقینێ‌ كە دەقی كوردی دووچاری قەیران بێت.

یەكێكی تر لەئیشكالیاتە ئەدەبییەكانی كوردی ئەوەیە كە فەزایەك دروست بووە گۆڤار و ڕۆژنامەی سیاسی و كۆمەڵایەتی زۆرترە لە گۆڤار و ڕۆژنامەی فیكری و ڕۆشنبیری، ئەمەش وای كردووە كە خوێنەری ڕۆژنامە و گۆڤاری فیكری و ڕۆشنبیری بكەونە پەراوێزەوە، تەنانەت ڕۆژنامەنووسی فیكری و ئەدەبیمان نییە كە بەدوای دەقێك یان دەقنووسێكدا بگەڕێ‌ و موناقەشەی ئەدیبێك بكات، ئەگەر لێرە و لەوێش هەبێت سەركەوتوو نەبووە، چونكە بەگرنگ وەرنەگیراوە، هەر بۆیە خەریكە ئەدیبەكانیش بەلەدەستدانی خوێنەر و ڕەخنەگر لە ئەدەب دوور دەكەونەوە، دیسان ئەمەش كارێكی وەهای كردووە كە بازاڕێك بۆ كەسانێك گەرم بێت كە هیچ لەبارەی دەق و ئەدەبەوە نازانن و كتێب چاپ دەكەن، هەڵبەت ئەم كەشوهەوایە خوێنەری موزەیەف دروست دەكات و گورزێكی كوشندە لەئەدەبی كوردی دەدات، ڕەنگە بەشێوەیەك لەشێوەكان ئەو فەزایە كارێك بكات كە بێ بەرهەمی جدی، كاریگەری نێگەتیڤ دروست بكات بۆ دواڕۆژ، ئەمە لەكاتێكدایە ئەدەب هیچی كەمتر نییە لەكایەكانی دیكە، ئەگەر زیاتر نەبێت، ئەركی سەرەكی بۆ قەرەبووكردنەوەی ئەم واقیعە، كاركردنە لەسەر نەوەی نوێ‌ كە خوێنەرن و لەفەزایەكی خاڵیدا دەژین. 

 

  • 1