ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

6

ئایا لە ئەدەبدا تێوەگلان نییە بە سیاسەتەوە؟، ئەگەر ئەدیب بزانێ‌ چ دەنووسێ‌ و بۆ دەنووسێ‌ و لە چ سەردەمێكدا دەنوسێ‌ و ئامانجی نووسینەكەی چییە، مەگەر تێڕامانێكی جیاوازی بۆ بكرێت لەباری سیاسیەوە، هەروەك ئەوەی كە (گابریل گارسیا ماركیز) لە رۆمانی سەد ساڵ تەنهاییدا نووسیویەتی و دووچاری هیچ تێوەگلانێكی سیاسیش نەبووە (دژایەتی خەڵكی ئاوایی وای لە سەربازەكان كردبوو كە بە تەواویی بیر لە ئەنجامەكانی ئیعدامكردنی سەرهەنگ (ئاورێلیانۆ بوێندیا) بكەنەوە، چونكە ئەنجامێكی سیاسیی زۆر خراپی لێدەكەوتەوە، نەك تەنها بۆ خەڵكی گوندی ماكۆندۆ، بەڵكو بۆ سەرتاپای ئاواییەكانی دەوروبەری زەلكاوەكە، بە ئەندازەیەك داوای مەشوورەتیان لە دەسەڵاتدارانی پایتەختی هەرێمایەتی كرد. شەممە، بۆ ئێوارەكەی، لە كاتێكدا چاوەڕێی وەڵام بوون، كاپتن رۆكێ كارنیسیۆ لە گەڵ چەند ئەفسەرێكی دیكە، چوو بۆ مەیخانەكەی كاتارینا. تەنها تاقە ژنێك، ئەویش لە ژێر هەرەشە و گوڕەشە، ئامادە بوو بیباتە ژوورەكەی خۆییەوە و ئەوەشی لە لا نەشاردەوە كە " ئەو ژنانە نایانەوێ لە گەڵ پیاوێكدا بخەون كە سوور دەزانن كە دەكوژرێ. كەسیش بە تەواویی نازانی ئەمە چۆن روو دەدات، بەڵام هەموو خەڵكیی ئەو دووپات دەكەنەوە و دەڵێن ئەو ئەفسەرەی كە سەرهەنگ (ئاورێلیانۆ بوێندیا) گولـلەباران بكات دەكوژرێ و گشت ئەو سەربازانەی كە دەستەی گوللەباران پێكدەهێنن، ئەوانیش یەك لە دوای یەك، ئیمڕۆ یا سبەی، تەنانەت ئەگەر لە بنی دنیاش خۆیان بشارنەوە، ئەوە هەر دەبێ بكوژرێن" ئەم تێڕوانینەی ماركیز بۆ سیاسەت و بەرهەمەكەی و رەنگدانەوەی لە ژیاندا، هەروەها بۆ وەڵامدانەوەی ئەو تێگەیشتنە ناكامڵەی بۆ ئەدەب هەیە كە گوایە پەیوەندی بە سیاسەتەوە نییە، شتێك نییە جگە لە خۆدزینەوە، چونكە هەموو ژیان لە بە سیاسەتەوە تێوەگلاوە، بۆیە لەسەر ئەدیبە دیوە ناڕاستەوخۆكەی نیشانی خوێنەر بدات، هەروەك ئەوەی كە رەخنە لە ئیدیۆلۆژیای سیاسی و فكری یەكێتی سۆڤیەت دەگیرا، گوایە دژە فكر و دژە ئازادیەكان بووە و ئینسانی لە قاڵب داوە و كردوویەتی بە كەرەستەی سیاسی، ئەوەتا جۆرج ئۆروێل لە رۆمانی 1984 باس لەو ئینسانە دەكات كە بە ئاگا و بەبێ ئاگا بۆتە كەرەستەی ئیدیۆلۆژیای سیاسی و هیچ چارەسەرێكیشی نییە بۆ دەرباز بوون لەو واقیعە تاڵە، لەكاتێكدا ئەگەر جۆرج ئۆروێل ئیستا ژیابا و ئەم دونیایەی پاش مۆدێرنە و پاش سەرمایەداری بەچاوی خۆی بینیبا، دەبوو پەشیمان بێتەوە لەو تێڕوانینەی كە بۆ سیستمی سیاسی سۆڤیەت هەیبوو، چونكە لە دوای شكست و روخانی ئەو یەكێتی سۆڤیەتەی كە گوایە نمایندەی سیستمی بەناو كۆمۆنیستی بوو، سەرمایەداری ئێستا خراپترین ژیانی هێناوە كە لانیكەم هیچ ئیرادەیەكی بۆ ئینسان نەهێشتۆتەوە، لەكاتێكدا لەگەڵ روخانی سۆڤیەت و هاتنی سەرمایەداری بەناوی ئەوەی شمولییەت نەما و بەهەشتێك بەڕێگاوەیە، ئێستا ژیان مەترسی زیاتری لەسەرە، ئەلێرەوەیە كە نووسەر دەبێ لەگەڵ هەلوەمەرجی سیاسی و واقیع مامەڵە نەكات و بەدوای ئەو رەوتە نەكەوێت كە میدیای سیستمی جێگیر و باو داگیری كردووە، بەڵكو دەبێت تێڕامان و پێشبینی هەبێت بۆ ئایندە.

 

  • 1