ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

6

(ئەدەبیات ئاورە) ئەمە ناونیشانی وتارێكی ناسراوی رۆماننوس (ماریۆ بارگاس) ە، ئەو باس لە رەخنە دەكات و پێی وایە لەهەر شتێك سازش هەبێت، نابێت ئەدیب سازش بكات و بەپێچەوانەوە دەبێت رەخنە بگرێ‌ و دەڵێ‌ (دەبێت بەوانە بڵێین ئەدەبیات ئاورە، فەلسەفەی كەینونەی نووسەری ناڕازی، پێچەوانەی و رەخنەیە، دەبێت بەوان بڵێین پێوانەی سنووری ناوەندی بوونی نییە، یان دەبێت كۆمەڵگە رەگەزی مرۆیی كە هەمان داهێنانی هونەرییە، سەركووت بكات و بۆ یەكجاری و بۆ هەمیشە لەناوی بەرێت و خەیاڵی خۆی لە بابەتی نووسەران ئاسوودە بكات، یا لەگەڵ ئەدەبیات ئاشتەوایی بكات و بە ناچاری لافاوی هێرش و تەنز و هەجوو و رەخنەگەلێك بەگیان بكرێت كە هەموو توێژەكانی كۆمەڵگە، چ لە لایەنە لاوەكییەكان و چ لایەنە سەرەكیەكانی ژیان لە خۆوە بگرێت، نووسەر ئەمەیە بەردەوام ناڕازی بووە و دەبێت، ئەو كەسەی رازی بێت ناتوانێ‌ بنووسێت، چونكە نووسەر پێشبینی داهاتوویەك دەكات لەترسی ئەو داهاتووە یان ئەو پێشبینییە لەچارەنووسی خەڵك دەترسێت و بۆی دەنوسێت، كەوابوو هەر كەسێك سازش بكات ناتوانێ‌ بەرزەفڕی داهێنان ئەنجام بدات لە وشەدا و ئەدەبیات جۆرە شۆڕشێكی بەردەوامە). ئەم تێبێنیە توندەی ماریۆی رۆماننوس راستە بۆ ئامریكای لاتین رەوایە كە نووسەركانیان لەسەریانە رەخنەی توند بگرن و سازش نەكەن، بەڵام بۆ نووسەری ئەوروپا پێچەوانەكەیەتی چونكە هەم رێنیسانسی بینیوە یان لەبەرچاوە وەكو ئەزموون و هەم لە ئارامیدا دەژی و كێشەكانیان سوكترن لە كێشەی ئەدیبی رۆژهەڵات و ئامریكا، بەڵام سەبارەت بە حاڵی ئەدیبی كورد هەمان پێوانەیە كە ئەدیبی كورد هیچ پاساوێكی نییە كە سازش دەكات و رەخنەیەكی نییە لە سیاسەت و دۆخە نائارامەكەی، ئەمەشی وەكو پاساوێك هێناوەتەوە كە ئەدەب پەیوەندیی بە سیاسەتەوە نییە، لەحاڵێكدا هێندەی ئەدەب لەسەریەتی باس لە نەهامەتی و كێشەی سیاسی و خەڵك بكا، هێندە كایەیەكی دیكە پەیوەندیی پێوەنییە، ئەگەر بەو پێوانەیە قسەبكەین دەبێ‌ زۆرترین دەقی كوردی مەحكوم بكەین بەوەی كە شانی خۆیان لە بەرپرسیارێتی خاڵی كردۆتەوە، لەكاتێكدا هیچ نەتەوەیەك و كۆمەڵگەیەك بە بارتەقای كوردستانییان دوچاری دۆخی سیاسی نەبوونە. 

من دەمەوێ‌ لەوێوە دەستپێبكەم كە گوایە ئەدەبی كوردی لەنێو ئەو ئاگرەی هەیەتی، عەوداڵی مانایە، ئایا تێكستێكمان هەیە موفردەكانی ژیانی كوردی و كۆمەڵگەی كوردستانی بەكارهێنابێت بۆ بەرهەمهێنانەوە و بۆ ئەوەی شۆڕشی كۆمەڵایەتی لەرێگەی دەقەوە بكرێ‌ و بیسەلمێنێ‌ كە ئەدەب ئاگرە، من بڕوام وایە تێكستمان هەیە، بەڵام كێشەی زمان مەبەستم زمانی نووسین نییە، بەڵكو زمانی ئاخاوتنە كە زمانێكی زیندوو نییە و نەگەیشتۆتە ئاستی ئەوەی بیری پێبكرێتەوە بەمانا فكرییەكەی وەكو ئەوەی رۆژئاوا بەهەمان زمان بیردەكاتەوە كە رۆژانە كاری پێدەكات، ئێمە ئەو كێشەیەمان هەیە، بۆیە ئەو تێكستە چنگ ناكەوێ‌ لە ئەدەبیاتی كوردیدا، ئەمە بەشێكە لەتێوەگلانی سیاسی ئەدەب و خودی ئەدیب كە ناتوانێ‌ ئەو دۆخە تەجاوز بكات، یان بەلایەنی كەمەوە ململانێ لەگەڵ سیاسەت بكات بە زمانی ئەدەبی. 

  • 1