ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

تاگوور كێیە ؟ ..

رۆبندرۆنات تاگوور، بیرمەند و فەیلەسووف و شاعیری گەورەی هیندی، كە توانی كولتوور و رۆشنبیریی هیندی لە بازنەی داخراوی خۆیدا دەربهێنێت و بەرەو پانتاییەكی گەورە بیبات و بیناسێنێت وەك كولتورێكی جیهانی.

تاگوور یەكێكە لە كەسایەتییە زۆر بەناوبانگ و درەوشاوەكانی سەدەی بیستەم، ئەو لە 5\7\1861 لە (كەلكەتا) لەدایك بووە، كە ناوچەیەكی تایبەتی بەنگالەكانی هیندە، لە نێوان سێزدە خوشك و برادا تاگوور بچوكترین منداڵی خێزانەكەیانە، باوكی تاگوور فەیلەسوفێكی گەورەی هیندییە و دامەزرێنەری بزووتنەوەی (براهمۆ ساماج)ە كە تەوژمێكی ئایینی بووە .

ئەو لەتەمەنێكی زۆر منداڵی دابووە كە دایكی كۆچی دوایی كردووە، هەرلەبەر ئەوەی لە سۆزی دایكی بێبەش بووە زۆربەی كاتەكانی لە نێو خزم و كەسە نزیكەكانیدا بووە، لەتەمەنی دوانزە ساڵیدا بە یاوەری باوكی گەشتێكی دوور و درێژی كردووە بۆە تێكڕای ناوچەكانی هیندستان، هەر لەمیانی گەشتەكەیدا و بەدەم ریچگاوە كۆمەڵێك كتێبی فەلسەفی گەورەی خوێندۆتەوە لەسەر پرسیاركردن لە بوون و پێگەكانی مرۆڤ، كاتێكیش كە لەگەشتەكەیدا گەڕایەوە شیعرێكی درێژی نووسی.

ساڵی 1878دەچێتە ئینگلتەرا بۆ خوێندنی یاسا لە زانكۆی لەندەن، لەسەر كارەكانی شكسپیر لێكۆڵینەوەكانی دەستپێكرد، لە ساڵی 1880 بەبێ بڕوانامە گەڕایەوە بۆ بەنگال بەڵام بەتێكەڵەیەكی كولتووری ئەوروپی و بەنگالی كە دواتر لە بەرهەمە ئەدەبییەكانیدا رەنگی داوەتەوە، لە ساڵی 1882 یەكێك لە مەزنترین شاكارە ئەدەبییەكانی نووسیوە .

ساڵی 1890 كۆمەڵە هۆنراوە بەناوبانگەكەی نووسیوە بەناوی (ماناسی)، هەروەها لە نێوان ساڵانی 1891-1895 سێ بەرگی كۆمەڵەی كورتە چیرۆكەكانی نووسیوە بەناوی (گالباگوشا).

ساڵی 1901 بەرهەمە ئەدەبییە نایەبەكەی بەناوی (نەیڤیدیا) نوویوە و سالچی 1906 كتێبی (خەیا)ی نووسی، جگە لە نووسینی كۆمەڵێكی زۆر لە وتار و تێڕوانینی فەلسەفی لەسەر كەوون، ئەم كۆمەڵە نووسینە مەزنامنەی وای كرد كە لە نێو بەنگالییەكاندا وەك ئەستێرەیەكی درەوشاوە دەربكەوێت و ناوبانگێكی زۆر درووست بكات.

ساڵی 1912 دەچێتەوە بۆ ئینگلتەرا بە هەگبەیەكی پڕ لە زانیاری و فەلسەفە و ئەدەبی وەرگێڕدراو لەوانە (ولیام بۆتلەر، ئەزرا پاوەند، روبەرت بیرتژێرو هەندێكی دیكە)، بەڵام ناوبانگی لەو ووڵاتانەی كە بە ئینگلیزی قسەدەكەن لەوكاتەوە دەستی پێكرد كە كۆمەڵەی (گیتانجالی) نووسی وەك نمایشَكی دەنگبێژی كە لەدواییدا خەڵاتی نۆبڵی وەرگرت لە ئەدەبدا ساڵی 1913 هەروەها نازناوی شاسواری پێبەخشرا لەلایەن شانشبنی بەریتانی ساڵی 1915.

جگە لەم دەسكەوتانەی لەنێوان ساڵانی 1916-1917 كۆمەڵێ وانەی تایبەتی ووتەوە لە ژاپۆن و ئەمریكا لەسەر نەتەوە و كەسایەتی،.

لە نێوان ساڵانی 1920-1930 كۆمەڵێ گەشتی چڕی دەستپێكرد لە دوونیادا بەتایبەتی چوونی بۆ ئەمریكای لاتین و ئەوروپا و باشوری رۆژهەڵاتی ئاسیا، كە تێیاندا بیروراكانی خۆی بۆ خەڵكانی نێو كۆڕ و وانەكانی شی دەكردەوە .

بیرورای سیاسی تاگوور ئاڵۆز بووە، ئەگەرچی ئەو وەك رەخنەگرێكی سەرسەختی ئیمپریالی بەریتانی ناسرابوو لە بەرێوەبردنی هیند دا ئەگەرچی رەخنە ی لە بیروراكانی ماهاتما گاندیش دەگرت، تاگوور هەرگیز پشتگیری بیری نەتەوە پەرستی نەكردووە چونكە پێی وابوو گەورەترین بەڵایە بۆ مرۆڤایەتی .

سەرباری ئەوەی تاگوور ناوبانگی لە شیعر نووسیندا زۆر بووە و زۆرێك لە كورتە چیرۆك و رۆمانی درێژی نووسیوە، ئەوەی جێگای سەرنجە وێنەكێشێكی زۆر دانسقە بووە كە بەپێش سەردەمی خۆی كەوتووە و كارە هونەرییەكانی لە دوونیای كاری هونەری مۆدێرنە نزیك دەبنەوە.

زۆربەی كارەكانی تاگوور لە نزیك بابەتەكانی رۆح و پەروەردەكرن و بنیاتنانی رۆحی پاك دەدوێت لەسەر بنەمای رەوشتی مرۆڤدۆستانە.

لە ساڵی 1883 تاگوور لەگەڵ خانمێك ژیانی هاوسەری پێك دەهێنێت و پێنج منداڵی لێدەبێت، ئەم ژنە لە ساڵی 1902 دەمرێت، بەو هۆیەوە تاگوور تووشی خەمێكی قوڵ دەبێت لە ژیانیدا جگە لەوەی دوو لە منداڵەكانیشی دەمرن، بۆیە كاریگەرییەكە هێندەی تر كار لە نیگەرانییەكانی دەكات لە ژیانیدا.

لە دوا دواییەكانی ژیانیدا بە جەستەیەكی شەكەت و زۆر لاوازەوە دەردەكەووت، لە 7\ئابی ساڵی 1941 لە تەمەنی هەشتا ساڵیدا گیانی دەسپێرێت، بەڵام كاریگەرییەكانی لەتەواوی دوونیا بەدەركەوتن و سنوری بەنگال و هیندیان تێپەڕاندووە، دوای خۆشی كارە فەلسەفی و ئەدەبییەكانی وەرگێردراون بۆ سەر زمانەكانی ئینگایزی و هۆڵەندی و ئەڵمانی و ئیسپانی و عەرەبی و فارسی و توركی و فەرەنسی و ئیتالی ...هتد.

 

ئەوەی گرنگە بیزانین ئەوەیە

 

یەكەم هۆنراوەی لەتەمەنی هەشت ساڵیدا نووسیوە

لەگەڵ زانای بەناوبانگی جیهانی هاوڕێ بووە و لە پەیوەندی بەردەوام دابوون

نزیكەی 2000 ئاوازی داناوە

نزیكەی 30 ووڵات گەراوە لە پێنج كیشوەر

نیگاركێشێكی بلیمەت بووە

 

.

لە ووتە زۆر بەناوبانگەكانی تاگوور

 

هەركاتێك منداڵێك لە دایك بوو واتا خودا هێشتا لە مرۆڤ بێ هیوا نیە .

هێمنی لە كاركردن وەك پێڵوە بۆ چاوو.

ئەگەر ویست بۆ هەمیشە بەختەوەر بیت، دەبێ بەرامبەر هەمووكەس لێبوردە بیت.

شتێكی سانایە دڵخۆش بیت، بەڵام سانایی خۆی قورسە.

 

نزاكانی تاگوور

 

خودایا:

- ئەگەر ماڵت پێدام، كامەرانیم لێنەسێنیتەوە؛ ئەگەر هێزت دامێ، عەقڵم لێنەسێنیتەوە، ئەگەر نیعمەتی سەلامەتیت لێسەندمەوە، نیعمەتی ئیمانم لێمەسێنەوە.

خودایا:

- ئەگەر سەركەوتنت بە نسیب كردم، لە خۆبایم نەكەیت و

ئەگەر كەوتنت بە نسیب كردم، بێئوومێدم نەكەیت.

ئەوەندە هێزم نەدەیتێ، خوێنی مەزڵوومان بڕێژم و

ئەوەندەش لاوازم نەكەیت، وەك مەڕ سەرم ببڕن..

خودایا:

- یارمەتیم بدە، تا لەبەردەم زاڵماندا، حەق بڵێم و بۆ خاترو ڕەزایەتی كەس قسەی ناهەق نەكەم، یارمەتیم بدە ئەو دیووی شتەكان ببینم و؛ ڕێگەم نەدەی لەبەر جیاوازیمان، ئەوانیتر بە خائین بزانم.

خودایا:

- ئەگەر بەرانبەر كەسێك خراپەم كرد، هێزی مەعزەرەت خواهیم پێبدەو؛ ئەگەر كەسێك خراپەی بەرانبەر من كرد، هێزی لێخۆشبوونم پێ عەتا بفەرموو.

خودایا:

- ئەگەر خۆ بە بچووك زانینت پێدام؛ هێزی شانازیكردن بەكەرامەتم لێمەسێنەوە.

خودایا:

- فێرمكە، سەركەوتن تاقیكردنەوەی پێش سەرنەكەوتنە؛ فێرمكە، لێبووردن لوتكەی ئەوپەڕی دەسەڵاتەو؛ تۆڵەكردنەوە، یەكەم نیشانەی بێدەسەڵاتییە..

خودایا:

- فێرمكە، خەڵكانم خۆشبووێت، هەروەك چۆن خۆمم خۆشدەوێت.

خودایا، ئەگەر من فەرامۆشم كردی، تۆ فەرامۆشم مەكە.

  • 1