ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

بەردەوامبوونی پێشخستنی بە چینیكردنی ماركسیزم بە جۆرێك ماركسیزم لە گەڵ ئەم سەردەمەدا بگونجێت، و جەماوەر بە ئاسانی لێی تێبگات و پێی قایل بیت

29/ سیبتەمبەری 2017

نوسینی/ شی جین بینگ

وەرگێرانی/ د. كاوە محمود

حزبمان حزبێكی سیاسی چەكدارە بە ماركسیزم، كە كڕۆك و پۆختەی نەریت و باوەڕی شیوعییەكانە. پەرەپێدانی ماركسیزم لە سەدەی بیست و یەكەمدا و ماركسیزم لە چینی هاوچەرخدا، بابەتێكە پێویستی بە بتەوبوون و سەقامگیربوونی هەنگاوەكانمانە لە چین و بەفراوان تەماشاكردنی جیهانە، بە جۆرێك بتوانین لە بواری تیۆریدا بەردەوامبوونمان لە گەڵ سەردەمدا بپارێزین، و بە قوڵی لە گرنگی سەردەمیانە و واقیعبینیانەی ماركسیزم حاڵی بین، و كارێكی بێ ووچان و هەوڵێكی باش بۆ بەردەوامبوون لە ئەركی بە چینی كردنی ماركسیزم بدەین، و كار بۆ ئەوە بكەین كە ماركسیزم لە گەڵ سەردەمدا بگونجێت، و جەماوەرە بە ئاسانی لێی تێبگات و پێی قایل بێت، و ماركسیزمی ڕاستەقینە زیاتر گەشەدار بیت.

لە مێژووی هزری مرۆڤایەتیدا، هیچ تیۆرێكی هزری دیكە ناگاتە ئەو ئاستەی كە ماركسیزم لە بواری زانستی و ڕاستی و هێزی كاریگەری و ئاستی بڵاوبونەوەیدا پێی گەیشتوە، و ئەمەش ڕەنگدانەوەی هێزی ڕاستەقینە و مەزنی و زیندوویی ماركسیزمە، و ئەوەش دەگەیەنێت كە تا ئێستا ماركسیزم ڕۆڵێك دەبینێت كە لە یارمەتیدانی مرۆڤایەتی بۆ تێگەیشتن لە جیهان و ریفۆرم كردنی و پەرەپێدانی پێشكەوتنی كۆمەڵایەتی، فەرامۆش ناكرێت.

لە جیهانی ئەمرۆدا توێژینەوە لە بواری ئاراستەی ئایدیۆلۆجی ماركسیزم ڕۆلێكی ئەرێنی لە پرۆسەی بەرەوپێشبردنی پرۆسەی بەچینی كردنی ماركسیزم و پەرەپێدانی ماركسیزم لە سەدەی بیست و یەكەم لە چینی هاوچەرخدا، دەبینێت. 

سەڕەڕای گۆڕانكارییەكانی سەردەم و پەرەسەندنەكانی كۆمەڵگا، پەیڕەوە سەرەكییەكانی ماركسیزم وەك ڕاستییەكی زانستی ماوەتەوە. هەرچەندە ئەم سەردەمەی تیایدا دەژین بە بەراوورد كردن لە گەڵ ئەو سەردەمی ماركس تیایدا ژیاوە، گۆڕانكارییەكی گەورە و قوڵی بە خۆوە بینیەوە، بەڵام تا ئێستا لەو سەردەمە مێژووییە داین كە ماركسیزم لە ڕوانگەی ئەو سوشیالستی زانستییەی پێنج سەد ساڵ لەمەو پێش پەیدا ببوو، ئاماژەی پێكردوە.

ئەم ڕاستییە بناغەیەكی زانستییە كە متمانەمان بە ماركسیزم لەق ناكات و باوەڕی تەواومان بە سەركەوتنی سۆشیالیستی بۆ درووست دەكات. ماركسیزم ڕەگی دارێكی پرشنگدارە بۆ بەردەوامبونی پەرەسەندنی مەسەلەی حزب و گەل، وسەرچاوەی ڕووبارێكی درێژی بەردەوامبوونی پێشكەوتنی حزب و گەلە.

حزبمان كرۆك و ناوەڕۆكی خۆی دەدۆڕێنێت و رێگای خۆی وون دەكات، ئەگەر لە ماركسیزم لا بدات، یان وازی لێ بهێنێت، بۆیە دەبێ پشت بە ماركسیزم وەك رێپیشاندەر ببەستین، و لە هیچ كات و دۆخێكدا باوەڕمان پێی لەق نەبێت.

هەر بابەتێك كە شوناسێكی نیشتمانی هەبێت دەبێ ڕێزی لێ بگیرێت، و دەكرێ شوناسێكی جیهانی وەرگرێت، بەڵام ناكرێ ئەو بابەتە خۆی ئاراستەی جیهان بكات و كارتێكردنی هەبێت، ئەگەر سەركردایەتی ڕەوتی سەردەم نەكات. بۆیە دەبێت تایبەتمەندییەكانی ئەم سەردەمە بەهەند وەربگرین، و پێوەی پابەند بین، و بۆ بەسەردەمیكردنی ماركسیزم كار بكەین و بەرەوپێشەوە بیبەین. پێویستە ماركسیزم بە شێوەیەكی باشتر بۆ چاودێریكردن و خوێنددنەوە و سەركردایەتی كردنی سەردەم بەكار بهێنین، و بەشێوەیەكی ڕاستەقینە لە بابەتەكانی ئەم سەردەمە حاڵی بین، و بە قوڵی درك بە پێكهاتەی مێژووی جیهان و ئاراستەكانی بكەین.

لەو كاتەوەی چینی هاوچەرخ درووست بوو، بەتایبەتی دوای سیاسەتی چاكسازی و كرانەوە، چین گۆڕانگارییەكی قوڵی بە خۆوە بینیوە. ئەمڕۆ چینییەكان كە لە سایەی ئەم گۆڕانكارییە مێژووییە گەورانە دەژین، مافێكی گەورەتر و تووانایەكی لێهاتوتریان هەیە بۆ لێكدانەوەی ئەو ئەزمونە مێژوویانە و دۆزینەوەی یاساكانی پەرەسەندن، و هەر ئەمەش وا دەكات چینییەكان بەشدارییەكی ڕەسەنانە لە پەرەپێدانی ماركسیزم بەئەنجام بگەیەنن. گرنگە هۆشمەندی تیۆری و باوەڕ و متمانەمان بە تیۆری ماركسیزم هەبێت، و شوێن پێی خۆمان لە واقیعی وڵاتمان بچەسپێنین، و لە ناوەند بابەتەكان بە باشی ئەنجام بدەین و گوێ لە هیوای گەل بگرین، و بەدەم داواكارییە واقیعییەكانەوە بێن، و بە قوڵی پراكتیكە كردنی سوشیالستی بە تایبەتمەندی چینی پوختكەینەوە، و پرنسیپە سەرەكییەكانی ماركسیزم بە واقعی چینی هاوچەرخ بە باشی گرێبدەین، و لەهەمان كاتدا كار بۆ فراوانكردنی ئاستی بینین وتێڕوانینمان بدەین، و لەسەرجەم دەسكەوتە بە سوودەكانی شارستانی مرۆڤایەتی حاڵی بین، و بێ ڕاوەستان كار بۆ داهێنان لە ماركسیزم و پەرەپێدانی بكەین.

لەم سەردەمەدا ڕەوشی جیهان لەم پرۆسە مێژووییەدا گۆڕانكاری خێرای بە سەردا هاتووە، و بۆتە هۆی درووست بوونی ژمارەیەكی ئێجگار زۆری گرفتی ئاڵۆزی واقیع، و بەهەمان شێوە چەندین بابەتی تیۆری كە پێویستی بە وەڵامی خێرا هەیە، خۆی فەرز دەكات، و ئەمانەش پێویستی بە چەسپاندنی توێژینەوەكان سەبارەت بە سەرمایەداری هاوچەرخ هەیە، بە جۆرێك كە گۆراِنگارییەكان لە مۆرك و سروشتی سەرمایەداری شیكەینەوە، و بە قوڵی زانست و حاڵی بوون لە یاسا قوڵ و ئاڵۆزەكانی گۆڕانكاری سەرمایەداری، و پەیوەندییە سیاسی و ئابورییە نێودەوڵەتییەكان، وەدەست بهێنین.

باشترین خەسڵەتەكانی هزری ماركسی لە جیهانی ئەمرۆدا ئەوەیە كە كەسانێكی زۆر بە شێوەیەكی هۆشمەندانە ناكۆكییە بونیاتگەرییەكانی سەرمایەداری و ناكۆكییەكانی شێوازەكانی بەرهەمهێنان، و ناكۆكییە چینایەتییەكان و كۆمەڵایەتییەكانیان... وهتد، بۆ دەركەوتووە، و توانیویانە شیكردنەوەی قوڵ بۆ قەیرانی سەرمایەداری و پرۆسەی پەرەسەندن و چارەنووسی سەرمایەداری، بە شێوەیەكی ڕاست بكەن، و لە گۆڕانكاری و تایبەتمەندییە نوێیەكانی سەرمایەداری بە شێوەیەكی رێك وپێك، حاڵی بن، و بە قوڵی لە ئاراستەی گۆڕانكاری سەرمایەداری هاوچەرخ تێبگەن.

سەبارەت بەو كارە نوێیانە كە دەربارەی خوێندنەوەو و توێژینەوەی ماركسیزم لە دەرەوەی وڵات دەكرێت، گرنگە بە بایەخەوە بەدواداچوون و خوێندنەوەی بۆ بكەین و بە وردی جیایانكەینەوە. ناكرێ سەرجەم ئەو بابەتانە وەلانێن و فەرامۆش كەین، و بە هەمان شێوە ناكرێت بە تەواووی وەكو خۆی بۆ خۆمانی بگوێزینەوە. لە هەمان كاتدا پێویستە بە باشی دەست بە دەستكەوتە خۆجەییەكانی خۆمان بگرین، و هێزی نیشتمانی سەرانسەری وڵات بێ دابڕن، بچەسپێنین و بە مەزنی ڕایگرین، و بەردەوام كار بۆ لێهاتووی و بەمەزن ڕاگرتنی سیستمی سۆشیالستی لە وڵاتماندا، بكەین.

گەر بە مێژووی تێكۆشانی حزب بچینەوە بۆمان دەردەكەوێت كە كلیلی سەركەوتنی حزب بەسەر كێشە و تەنگوچەڵەمەكان و ڕانەوەستان لە ئەنجامدانی دەسكەوتی نوێ بۆ بایەخدانی بەردەوام بە بنیاتنانی حزب لە بواری هزر و بەهێزكردنی لە بواری تیۆری دەگەرێتەوە، هاوكات لە گەڵ پڕچەككردنی عەقڵی ئەندام و كادیرانی حزب بە تیۆری زانستی، بە جۆرێك سەرجەم حزب بیری یەكگرتوو و ئیرادەی بتەو و هێزی تێكۆشەرانی مەزنی خۆی بەردەوام، بپارێزێت. ئەگەر بمانەوەێ سەركەوتوو و دەستپێشخەر و خاوەنی دووا رۆژ بین، و بەسەر گرفت و تەنگوچەڵەمە جۆراجۆرەكانی رێگای پێشكەوتنمان، سەركەوتوو بین، دەبێ داهێنەرانە مامەڵە لەگەڵ ماركسیزم بكەین، وبیر لە زنجیرەی ئەو بابەتە گرنگانە بكەینەوە كە دووچاری گەشەپێدانی داهاتوومان دەبێت و بە تێروانینێكی فراوانتر و دیدێكی دوور مەوداتر مامەڵەیان لەگەڵ دا بكەین. پێویستە هەوڵدەین ئاستی توانای تەواوی حزب بۆ بەكارهێنانی ماركسیزم لە شیكردنەوە و چارەسەركردنی گرفتەكانی واقیع، و بەرزكردنەوەی توانامان لە بەكارهێنانی تیۆری زانستی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئاستەنگە گەورەكان، و بەرەنگاربوونەوەی مەترسییە مەزنەكان، و سەركەوتن بە سەر كۆسپە گەورەكان، ویەكلاكردنەوەی ناكۆكییە سەرەكییەكان، ئەنجام بدەین.

گرنگە لە رێگای نوێترین دەسكەوتە ئەنجامدراوەكان لە بواری بەچینی كردنی ماركسیزم، عەقلمان پڕچەك كەین و ورەمان بەرزكەینەوە، و كار بكەین كە باوەڕی سەرجەم حزب بە ماركسیزم و نەریتی كۆمۆنیستی، و توانستی بیركردنەوەی تیۆری و ئاستی ئایدیۆلۆجی سیاسی سەرجەم حزب و بەتایبەتی كادیری سەركردایەتی حزب بێ دابڕان، سەقامگیر بێت.

دەبێ كادیرانی سەركردایەتی حزب بەتایبەتی كادیری ئاستی باڵا دەستپێشخەری بۆ توێژینەوە و خوێندنەوەی كارە كلاسیكییەكانی ماركسیزم لە سەرەتاوە تا كۆتاییەكان بكەن، و دراسەتی بیروڕاكانی ماو تسی تونگ و تیۆری دنگ هسیاو بنگ و بیری گرنگی "سێ نوێنەرایەتی" و چەمكی "گەشەپێدانی زانستی"، بكەن، و بایەخ بە توێژینەوەی چەمكەكان و بیروڕاكان و ستراتیجی نوێی كۆمیتەی ناوەندی حزب سەبارەت بە حوكمرانی باشی دەوڵەت و بەرێوەبردنی كارەكانی بە قوڵی و بەردەوامی بدەن، و سەرجەم پرسیارە ئاڵۆزەكان لە رێگای گرێدانیان بە واقیعە دراسەت بكەن، بۆ ئەوەی بتوانن هزر و تیۆرییە زانستییەكان بكەنە هێزێكی ماددی و كردەیی مەزن بۆ تێگەیشتن لە جیهان و ئەنجامدانی ریفۆرم تیایدا بە مەبەستی پەیڕەوكردنی سۆشیالستی بە تایبەتمەندی چینییەوە، و پەرەپێدانی بە شێوەیكی باشتر. 

 

 

  • 1