ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

ئەگەرچی، بیست و دوو وڵاتی عەرەبی بوونیان هەیە و لیبیاش خۆی ئەندامی كۆمكاری وڵاتانی عەرەبییە، كەچی هیچ لەم وڵاتە هاوشوناس و هاوزمانانە، تا ئێستا دەست پێشخەرییەكی ئەوتۆیان نەخستۆتە ڕوو بۆ ئەوەی كۆتایی بە شەڕو ململانێی نێوان جەمسەرەكانی نێو ئەو وڵاتە بێنن كە لە دوای ڕووخانی قەزافی، ڕووبەڕووی پەشێویەكی سیاسی گەورە و داڕمانێكی كوشندەی ژێرخانی ئابوری و سەرخانی كۆمەڵایەتی بۆتەوە.ئەمە وێرای ئەوەی وڵاتە دراوسێكانی لیبیاش، هەنگاوێكی ئەو تۆیان بۆ ئاشتەوایی نێوان لایەنەكان نەهاوێشتووە. لە نێو ئەو بێ دەنگیی و بێ هەڵوێستییە مەبەستدارەدا، ئەردۆگان و ڕژێمە تۆتالیتاریەكەی، كە هەزاران میل لە لیبیا دوورن و نە لە ڕووی نەتەوەیی، نە لە ڕووی جوگرافی و هەرێمییەوە، هیچ پەیوەندییەكییان بە لیبیاوە نییە، هەڕەشەی ناردنی هێزو دەست خستنە نێوكاروباری ئەو وڵاتە دەكەن.كە جگە لە قووڵكردنەوەی كێشەكان و ململانێكان، هیچ دەرەنجامێكی دیكەی نابێت. لێرەدا پرسیارێكی سادە وەلێ گرنگ و قووڵ دروست دەبێت ئەویش ئەوەیە، ئەردۆگان كە خەونێكی نەزۆكییانەی سوڵتانێك دەبینێت،چ مەرامێكی هەیە لە هەڕەشە و دەست خستنە نێوكاروباری لیبیا؟تۆبڵێی ئەردۆگان وتوركییا، بۆ گەلی لیبیا، لە عەرەبەكان پەرۆشترو دڵسۆزترو نزیكتربن؟ قەت بووە كوچك لە ئاگر گەرمتر بێت؟لە ڕاستیدا، لەوهەڵوێستە سیاسی و شۆفێنییەدا، ئەردۆگان و ڕژێمەكەی چەند مەرامێكییان هەیە، كە دەكرێ لێرەدا بیانخەینە ڕوو:_

یەكەم:_ئەردۆگان مەبەستی ئەوەیە، بەدەست خستنە نێو كاروباری لیبیا، فۆكسی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لەسەر جینۆسایدكردنی كوردانی خۆرئاوا لاببات. مەبەستیەتی ڕەوایەتی بداتە بە عەرەبكردنی ناوچەكانی ڕۆژئاوای كوردستان و درێژە بە هەوڵە داگیركارییەكانی بدات. بەداخەوە لەوەشدا سەركەوتووبووە، بە بەڵگەی ئەوەی ئێستا كەمتر پرسی ڕۆژئاوای كوردستان وداگیركارییەكانی توركییا لە ڕۆژەڤدان.

دووەم:_بێگومان لیبیا، یەكێكە لەو وڵاتانەی وێستگەی پەڕینەوەی لێشاوی كۆچبەرانە بەرەو ئەوروپا.كۆچبەرە نایاساییەكانی هەموو وڵاتانی ئەفریقییا،لیبیا وەك پردی گەیشتن بە ئەوروپا دەبینن.ئەردۆگان مەبەستیەتی ئەو ململانێییە قووڵتر بێتەوە، بۆ ئەوەی پەنابەران وەك فشارێك لە دژی یەكێتی ئەوروپا بۆ هێنانەدی خواستە سوڵتانییەكانی بەكار بێنێت. كاتێ دەست دەخاتە نێو ئەو وڵاتەوە، دەیەوێت ئەو پەیامە بگەیەنێتە ئەوروپا، كە ئەوكارتێكی دیكەشی لە دەستە، كە ئەویش لێشاوی ناردنە دەرەوەی پەنابەرانە بۆ ڕۆژئاوا. بەتایبەتیش كاتێ ڕێكەوتننامە لەگەڵ حكومەتی ناشەرعی ئەو وڵاتە مۆر دەكات.

سێیەم:_ لیبیا، دراوسێی میسرە. توركیاش هیچ پەیوەندییەكی لەگەڵ میسر نییە، كە دوای سیسی ڕێگە بەچاڵاكی ئیخوان نادرێت، كە ئەمە لە بەرژەوەندی و خواستی توركییاو ئەردۆگان نییە. چونكە توركییا خۆی پشتگیری هێزە توندڕەوە سەلەفییەكانی سوریا دەكات. بۆیە بە هاتنی بۆ نێو لیبیا، نزیك دەبێتەوە لە میسرو دەتوانێت فشارو ئاژاوەی سیاسی بخاتە نێو ئەو وڵاتەشەوە. بۆ ئەوەی جارێكی تر دەرفەتی دەركەوتنەوەی ئیخوان موسلمین هەبێت.

چوارەم:_ توركییاو ئەردۆگان، مەبەستییانە ڕابەرایەتی جیهانی ئیسلامی بكەن و ئەو ڕۆڵە لە سعودییە بسێننەوە. بۆیە ئەگەر لە پرۆسەی لیبیا سەركەوتووبوو، ئەوا بۆ عەرەبەكان شكست و بۆخۆشی دەسكەوتە. تاكو لە پەراوێزییەوە نیشانی دونیای بدات، كە ئەو دەتوانێت كێشەی وڵاتە عەرەبییەكان چارەسەربكات.

بێگومان هەرچۆنێك بێت، نابێ وڵاتە عەرەبییەكان ڕێگە بە ئەردۆگان بدەن یاری بە چارەنووسیان بكات. ڕۆڵی توركییا هیچ كات و لە هیچ شوێنێك ئاشتەوایی نییە، بە قەد ئەوەی خەونی دروستكردنەوەی خەلافەتە. ئەگەرنا ئەردۆگان كە ڕۆژانە توندڕەوە تیرۆرستییەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریا بە گژ كوردو هەسەدە و خۆرئاوا دا ئەدات، خێرە لە خەمی ئاشتەوایی لیبیا كە هەزاران میل لەخۆیەوە دوورە دایە؟ مەگەر سوریاش هەر وڵاتێكی عەرەبی نییە؟ كەواتە بۆچی هەوڵی كۆتایی هێنان بە قەیرانی سوریا نادات كە نزیكەی دەساڵە بەردەوامە. بێگومان مەرامەكانی ئەردۆگان و توركییا، لەهەر شوێنێك بن، لەوە دیارترن بشاردرێنەوە.

  • 1