ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

خەلەكا چوارێ‌ و داویێ‌

گرفت و ئاستەنگێن بنگەهین:

عەرەبێن سونە مەزهەب نەشێن یێن بێ‌ ئینسیاتیف بن، ئەو خوە بتنێ‌ خوەدیێن عیراقێ‌ دبینن، د بنەكوكا خوە دا ئەو هێڤێنێ‌ عەرەبیبوونا عیراقێ‌ و عروبەتێنە، ئەو پتر هەموویان عیراقەكا سەنترال و بهێز دخوازن، بەس ب مەرجەكێ‌ ئەو سەركێشیێ‌ لێبكەن، هەموو جەمكێن گرنگێن دەسهەلاتێ‌ د دەستێن وان دابن، دلێن وان یێن پرن ژ حقد و كەراهیەت و تولڤەكرنێ‌، ئەگەر وەكە جاران دەسهەلاتا وان ڤەگەریت دێ‌ كارەسات و تراژیدیایێن هەری مەزن پێكئینن، كێشەیا هەری مەزن ژی ئەوە لسەر ئەڤێ‌ بیروكێ‌ یێن رژدن و دەستبەرداری ئەڤێ‌ عەقلیەتێ‌ نابن.

عەربێن شیعە مەزهەب باشگویێن ئیرانێ‌ نە، ئەو ئیرانێ‌ ب پشت و پەنایا خوە دبینن، ڤیان وحەژێكرنا وان بو ئیرانێ‌ ب ساناهی ناهێتە ژناڤبرن، گرێدانا وان یا ئولی و مەزهەبی بهێزترە ژ گرێدانا وان بو ئاخ و نیشتیمانی، ئەڤە هەژی نەتنێ‌ لسەر ئاستێن پارتێن سیاسی یێن ئیسلامی یە بەلكو لسەر ئاستێن تاك و هاوەلاتیێن نورمالە ژی، یشتی ئازادی بەرپابووی ل باشورێ‌ عیراقێ‌ خەلكێ‌ وان ل زاروكان بگرە هەتا دگەهیتە پیرەك و كالان ل بیرەوەریا عاشورائێ‌ لێدانا زنجیران بكارتینن، نوكە ژ سادەترین مرۆڤ هەتا سەرۆك وەزیری پابەندی بریارێن مەرجەعیەتێ‌ نە، سەمبولێن ئولی ئیرادا وان باش یا چەمداندی، نەشێن دویر ژ بویەران رە مێزەكەن ئەو تنێ‌ بەرپێن خوە دبینن ..!

عیراق بەرف جڤاكەكێ‌ گرتی دچیت، رۆژ ب رۆژ پتر بنەمایێن پاشڤەرۆیاتیێ‌ یێ‌ لجەم وان بنەجهدبن، جفاكەك ب فیتا كەسەكێ‌ پاشكەفت و ڤەمایی مینا (مقتدی الصدر) ملیوونان خەلك بهێنە سەرشەقامان، ل داویێ‌ ژی هەر ب گوتنا وان شەقامان چولكەن، لگور نێرینا من قەد مرۆف نەشێت ب ئاوایەكێ‌ گەشبین و پوزەتیف سەیری ئایندە بكەت، لڤێرە دخوازم میناكەكێ‌ ڤەگێرم، هاوەلاتیەكێ‌ باشورێ‌ عیراقێ‌ دگوت من د خەوا خوەدا ئیمام حوسێن یێ‌ دیتی، یێ‌ گوتیە من تو دكاری سێ‌ گولێن كلاشینكوفێ‌ ل بەدەنا خوە بكاربینی و تو نامری، ئەو چەند د مەراسیمەكا مەزن دا هاتە نمایشكرن، لداویێ‌ وەسا دەرنەكەفت و گیانێ‌ خوە لدەستدا، هەر خەلكێ‌ وان هوشیار نەبوو، لدەمێ‌ مەراسیمێن ڤەشارتنا جەنازێ‌ وی دە، هەر دگوت (لبیك یا حسین .. لبیك یا علی .. لبیك یا عباس) لبەر رۆشنایا ئەڤێ‌ زهنیەتێ‌ وەرە رامانا گەشبینیێ‌ بزانە ..؟ چاوان دڤێ‌ ژینگەها پاشڤەرۆ دە، مرۆڤ خوە سەربلند ببینیت كو بەشەكە لڤی وارگەهێ‌ سقەت هاتیە پێكئینان، هەلبەت د ئەڤێ‌ ئەتموسفەرا ئازادیێ‌ دە، راستی یا هشێن تاكێن هەموو پێكهاتان هاتە ئاشكراكرن، كو هەر ئێكێ‌ چ بیركە د سەرێن وان دا هەنە، وەكە دهێتە دیتن هێشت مەدەنیەت و شارستانیەت گەلەك یا دویرە لجەم پتریا پێكهاتان، ئێكگرتن و پێكڤەمانا ئەڤان پێكهاتان گەرەكە یا ئیخیتاری بیت.

نەتەوا عەرب یا دابەشكری یە لسەر دو مەزهەبێن ئولی (شیعە، سونە) عەرەبێن شیعە مەزهەبیەت و ئولداری لسەر وان یا زالە، عەرەبێن سونە ژی شوڤینیەت و عروبەت یا لسەر وان زالە، دلێن هەر دوویان ژی لهەمبەری هەڤدوو یێن تەژی حقد و كەراهیەتن، هزرێن هەر دوویان هەر یێن لسەر تولڤەكرنێ‌ و بیرۆكێن مرۆڤبوون و شارستانیەتێ‌ یێن وندانە د جڤاتا وان دە.

پارتێن ئیسلامی یێن خوە وەكە ئوپۆزسیوون لهەمبەری (صدام) دایە ناسكرن، دەما بویە دەسهەلاتدار د ماوێن دەسهەلاتا خوەدا كارێن وان ئەنجامدای تنێ‌ گەندەلی و دزی بوون، واتە ئەو فاشلبوون د حوكمرانیێ‌ دا، گەل متمانە پێنەمایە، لێ‌ ئەو هێز مینا (صدام) دەسهەلاتێ‌ ب دل خوەشی و ئاشتیانە بەرنادەن.

د دەڤەرێ‌ دا ململانەكا بهێز یا دەولەتێن زلهێز و هەرێمی هەیە، هەموو ژی خوەدی بەرژوەندینە، عیراقا سەربەخوە هەبوونا وێ‌ نینە بەلكو یا دابەشكریە لسەر دەولەتێن مەزن و هەرێمی، هەر بەشەك ژوان بەشان ب ئیعازێن ئالیەكێ‌ دەرەكی حەرەكەتێ‌ دكەت، ئالیگرێن عیراقەكا سڤیل و مودێرن كو تێدا شارستانیەت و نرخێن مرۆڤی ژ فاكتەرێن سەرەكی بن هێشت یێن لاوازن و من نەباوەرە ببنە ئینسیاتیف د ئایندەكێ‌ نێزیك دە.

دیاردێن هەری كرێت د عیراقێ‌ دە ئەون كو كوشتن یا بوویە تشتەكێ‌ نورمال و سرۆشتی، لجها زمانێ‌ دایەلوكێ‌ زمانێ‌ گەفە و هەرەشە و توندوتیژیێ‌ هەیە، شوڤینیەت و توندرەویا ئولی و مەزهەبی كارێكتەرێن ب باندورن لسەر ئاراستەیێن هزری یێن تاكێن كومەلگەهێ‌، پتریا ئەڤان دیاردا خوە ئەبدەیت دكەن، خاڤبوونا وان دڤان ئەتموسفەران دا نە كارەكێ‌ ممكنە، واتە بەروكێن بەرفرەهبوونا شدەتێ‌ پتر هەموو بیاڤەكێ‌ دن یێن ڤەكرینە، ئایندەكێ‌ رحەت و تەنا یێ‌ راهاتی ب زمانێ‌ دایەلوك و دانوستاندنا ب چ رەنگان ناهێتە پێشبینیكرن.

گونجاوترین رێكێن چارەسەریێ‌:

عیراق ئەڤە بوونە سەد سال بوویە دەولەت و دناڤا جڤاكا نیڤ دەولەتیدا ناڤ و دەنگێن خوە هەنە، دڤان سەدا سالان دە ئێك رۆژ ژی دەرباس نەبوویە مافێن مرۆڤان ب دروندەترین شێواز نەهێنە بنپێكرن، عیراقیبوون نەمایە تشتەكێ‌ پیرۆز، چونكە هەموو تەمەنێ‌ وێ‌ توندوتیژی و دەردەسەری بوونە، كەسەكێ‌ وەكە پێتڤی خوەشی ل عیراقێ‌ نەدیتییە ب وانڤەژی ئەڤێ‌ دەسهەلات د دەستان دا، چونكە ئەو ژی د رەۆشەكا سایكولوژی و هێستریایی دە بوون، وان ژی لبەر ستەما خوە هند نەیار بخوە چێكرنە نەشیانە هیچ دەمەكێ‌ ب ئارامی بژین.

عەرەبێن سونە د دەما دەسهەلاتا خوە دا نەشیان پێكهاتێن دن رازیكەن، پرانی بوونە ئوپۆزسیوون لهەمبەری سیاسەتا وان یا خوە سەپاندنا بزور و پاوانكرنا هەتا هەتایی، لبەر دژواریا سیاسەتا وان كورد و شیعە هەر دوو یاخیبوون، سونە بتنێ‌ د گورەپانێ‌ دا مان، گاڤ ب گاڤ دەسهەلاتا وان بەرتەسكتر لێهات، پاشان بوونە گەفە لسەر دەڤەرێ‌ بگشتی، زێدەگاڤیێن وان گەهشتنە وان رادێن مەترسیدار هەتا ستویێ‌ وان كەتیە بن پوستالا هێزێن ناڤنەتەوی، لێ‌ هێشتا ژی هەر خەونێن حێشترێ‌ دبینن، ل وێ‌ هیڤیێ‌ نە دەسهەلات جارەكا دن پێشكێشی بەژن و بالا وان بهێتەفكرن.

عەرەبێن شیعە پشتی پرۆسەیا عیراقێ‌ گەهشتنە دەسهەلاتێ‌ وان ژی چ گوهرین نەكرن، تنێ‌ بیر د تولڤەكرن و شیعەكرنا سەروسیمایێن كومەلگەهێ‌ كر، لسەر دەمێن وان دزی و گەندەلیێ‌ هەمی سنور دەرباسكرن، پوستەر و پلێتێن لسەر شەقامان هەمی بوونە تێكستێن ئولی یێن گرێدایی مەزهەبێ‌ وان، هێزا وان باش كەتە د حالەتێن زێدەبوونێ‌ دا، هەر ژ دەستپێكێ‌ سونە لهەمبەری دەسهەلاتا وان یاخیبوون ژبەركو وان سیاسەتا تولڤەكرنێ‌ بكارتینا و ئەو پشتگوه دئێخستن، گەلەك جاران گەف ل كوردان دخواستن و كورد ژی كەڤتنە گومانان ژ سیاسەتا وان، لێ‌ ژبەركو عیراق دبن چاڤدێریەكا نیڤ دەولەتی دابوو، نەدشیان بێ‌ ئوكەیا هێزێن دەرەكی چ كریاران دژی كوردان و هەرێما كوردستانێ‌ ئەنجامدەن.

عەرەبێن سونە و شیعە هەر دوو لبەرامبەری كوردان دهەڤبیرن و كوردان ب مەترسی دبینن لسەر عیراقەكا ئێكگرتی، ئەو قەت رازینابن رۆژەكێ‌ ژ رۆژان كورد وەكە وان ببنە خوەدی دەسهەلات ل عیراقێ‌، دڤێت كورد بەشەكبن ل عیراقێ‌ بەس نابیت چانسێ‌ هندێ‌ هەبیت رۆلێ‌ سەركێشیێ‌ بگێرن، هەر دخوازن كورد هاوەلاتیێن پلە دووبن، مافێن وان یێن ب شەرت و مەرجبن، سیاسەتەك هەیە لجەم وان كو نابیت كورد ببنە خوەدی ئیرادە و هەبوونەكا بەرچاڤ، كورد دبن دەسهەلاتا هەر دووكان دا یێن ماف خواری بووینە، وان ئاخا كوردان دڤێت بەس خودانێن ئاخێ‌ نەڤێن، ئەڤجا وەرە دگەل ڤان جورە مرۆڤان مالێ‌ خوە تێكەلكە..! ئەز پشتراستم ئەگەر تنێ‌ سیناهیەكا بچویك ژی هەست پێبهێتەكرن، كو دەرفەت هەبیت كورد ئەوا د دلێ‌ خوە دا بێژن، ئێك رۆژ ژی د چوارجوفێن عیراقێ‌ دە نامینن و بێ‌ دودلی دێ‌ بریارا سەربەخویا خوە راگەهینن.

ئەڤ هەرسێ‌ پێكهاتێن سەرەكی یێن عیراقێ‌ متمانە دناڤبەرا وان دە نەمایە، ئەگەر مایتێكرنێن دەرەكی نەبن ئەو بخوە ژی ناخوازن بهەڤرا بژین، لجها هەر ئێك ژوان هەولبدەت ل ناڤەندێ‌ دەسهەلاتێ‌ یێ‌ زالبیت، بلا هەر ئێك ژوان د وان بزاڤان دابیت ل هەرێم و دەڤەرێن خوە ببیتە خوەدی ئینسیاتیف و حكومەتەك لوكال و هەرێمی ئاڤاكەت، د وی چاخی دە بلا هەڤركی دناڤبەرا وان دە بهێتە پێش كا دێ‌ كیش ژوان پتر دەڤەرا خوە پێشئێخیت و خوەش گوزرایێ‌ ژبوی خەلكێ‌ خوە چێكەت، دەما لسەر كارێن پوزەتیف و شارستانی ركەبەریێ‌ دكەن، بێگومان دێ‌ ئەو دەرفەت هێتە رەخساندن، د گەلەك بیاڤان دا ب زانیبوون رێكەڤن بو ئاڤاكرنا ناڤەندەكا بهێز یا هەڤكاریێ‌ دناڤبەرا وان دە.

لداویێ‌ دبێژم بلا پێكهاتێن سەرەكی یێن عیراقی بێ‌ دلمان ژ هەڤدوو جودابن .. هەر ئێك ژوان بلا بیرێ‌ د ئاڤاكرنا دەڤەرێن خوەدا بكەن .. د ئەڤی پرۆژەی دا ئەكید دێ‌ پێتڤیاتی ب هەڤدو هەبیت، پاشان هەمان هەڤكاری دێ‌ بیتە بنەمایێن حەژێكرن و لهەڤ نێزیك بوونێ‌، دویر نینە ل ئایندە هەمی ئالی بگەهنە وێ‌ باوەرێ‌ هەبوونا سەنتەرەكێ‌ هەڤكاریێ‌ هەبیت یێ‌ بەردەوام دناڤبەرا وان دە، ئەڤە باشترین چارەسەریە بو پرسگرێكا عیراقێ‌.

بیروكێن ئولی و مەزهەبی و شوڤینی نە یێن هندێ‌ نە خەلكێن وان ب یەكسان و ئاشتیانە بهەڤرا بژین، ئەڤ زهینەتە سرۆشتێ‌ وێ‌ یێ‌ وەسانە بەس خوە راست و حەق دبینیت، خەلكێن دن هەموویان شاش د حەسبینن، ئێك و دو كێم د نرخینن، گەشەبوونا وێ‌ ئێدی دگەهیتە رادێن بكارئینانا ناڤبرنا ئێك و دوو ب رێكێن هێز و شدەتێ‌، داكو مایتێكرنێن وان لسەر هەڤدوو نەمینن، دەرمانێ‌ وان یێ‌ هەری گونجایی دابەشیوون و جودابوونە..!

ئەڤا د سەری دە مە ئاماژەكری چ گرێدانەك ب بیركێن شوڤینیەت و نەتەوەپەرستیێ‌ ڤە نینە، ئەم دبێژن پێشیا هەر تشی ئەم مرۆڤین، مرڤبوون ژی لجەم مە ل هەر تشتی ب نرخترە، پرسا بەرقراربوونا یەكسانیێ‌ ژی ژ پرسێن هەری گرنگ و سەرەكی یە، هەموو جورێن ستەم و چەوساندنێ‌ ناهێنە قەبولكرن، ژبوی هندێ‌ رێ‌ ل كارەسات و چەوساندنان بهێتە گرتن، فەرە دەرفەتێن ئازادیێ‌ باش بهێنە رەخساندن و شێوازێن ترساندنێ‌ بهێنە بنبركرن، داكو ئەوا هەری بنەجه ددلێ‌ تاكێن هەر پێكهاتەكێ‌ دە ژدل بهێتە نمایشكرن و راستیا خواستیكێن خوە ب تەمامی بینە زمان.

هەتا نها ترس هەیە هەم د هندرێ‌ عیراقێ‌ دە هەم ژی د دەرڤەی سنورێن عیراقێ‌ دە، چاڤێن هەموویان یێن زیق و زلن لهەمبری هەر خواستیكەكا نە گونجایی دگەل بەرژوەندێن وان ناڤەندێن ترس لێدهێتە سەرچاوەكرن، لێ‌ ترسا ژ هەموویان ب باندورتر ترسا ناڤخوەیی یە، ئەگەر پێكهاتێن عیراقێ‌ ب لوژیك بیربكەن و ژ چارەسەریان بگەرن، بێ‌ دلمان بلا مالێ‌ خوە لێكڤەكەن و هەر ئێك كورێ‌ بابێ‌ خوە بیت و ببنە باشترین دوست و جیرانێن هەڤ، بلا دوستایەتی و جیرانیا وان د ئاستەكێ‌ وەسا دا بیت سەرنجا هەموو جیهانێ‌ بو ئالیێ‌ خوە راكێشن و ببنە میناكەكا هەری بالكێش د جڤاكا نیڤ نەتەوی دە، لگور نێرینا من تنێ‌ د ئەڤێ‌ رێ‌ دە پرسگرێن سەرەكی یێن عیراقێ‌ دێ‌ هێتە چارەسەركرن و بداوی هێن.

  • 1