ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

1

هاوڕێ‌ (تەڵعەت ئەحمەد قەساب) لە خێزانێكی ناسراو و ناوداری شاری هەولێر بوو ، لە ساڵی (1941) لە دایك بووە ، پیشەی ئەندامانی خانەوادەكەی قەسابی بوو ، حەسارییان هەبووە و مەڕ وماڵاتییان تێدا بەخێوكردوە ، لەناو بازاڕیش دوكانی گۆشت فرۆشتنیان هەبوو .

هاوڕێ‌ (تەڵعەت) هەر لە سەرەتای ژیانیدا رێچكەی باوكی گرتۆتە بەرو پیشەی قەسابی هەڵبژاردووە ، تا بوویتە كەسایەتییەكی دیار و ناسراو و جێگای بروای خەڵك و پەیوەندییەكی فراوانی و توندو تۆڵی لەگەڵا جوتیارانی دەشتی هەولێردا پەیدا كردوە ، ئەم پەیوەندییە لە رێگای كڕین و فرۆشتنی مەڕو ماڵاتەوە بووە ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت) بەیانییان دەچوووە مەیدانی فرۆشتنی ئاژەڵان و مەڕو بزن و گا و چێڵی لە جوتیارانی دەشتی هەولێر دەكری و ، لە مامەڵە لەگەڵا جوتیارانی دەشتی هەولێر سەر راست و راستگۆ و دەستپاك بوو ، بۆیە لای ئەو خەڵكانەی هاتوچۆی مەیدانی فرۆشتنی ئاژەڵانییان دەكرد جێگای متمانەیان خۆشەویستی هەمووانیش بوو ، هەروا لەناو بازاڕی شاری هەولێریش جێگای رەزامەندی خەڵكەكە بوو ، لە گەلێك ئیش و كاری تایبەت بە بازاڕ و گیروگرفتەكانیان پرس و رایان پێدەكرد و بۆچوونەكانییان بە هەند وەردەگرت .

هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) بەر لە شۆرشی 14ی تەموزی 1958 لە ژێر كاریگەری بیروباوەری حزبی شیوعی بووە و ، بەهەڵس و كەوت و ئازایەتی هاوڕێ‌ ( عادل سلیم و محمد محمد شێخە شەل) سەرسام بووە و پەیوەندی دۆستایەتی لەگەڵیاندا هەبووە .

 

- 2 -

رۆژی یەكەمی شۆرشی چواردەی تەموز و هاوڕێ‌ (تەڵعەت)

رۆژی یەكەمی شۆرشی 14ی تەموزی 1958 لە دەوروبەری كاتژمێر 9ی بەیانی ژمارەیەك كەسایەتی شاری هەولێر لە چایخانەی (سید سەلیم) كەدەكەوتە رێزی چایخانەی (عەبۆ) لە ناوەڕاستی شاری هەولێر كۆببونەوە و ، چەپڵەیان لێدەدا و هوتافیان دەكێشاو هەربژی ، بژییان بوو ، نەم دەزانی باسی چی دەكەن ، بەڵام هەندێكیانم دەناسی لەوانە (ئەحمەد شەوقی كەبابچی و مام وسوی باخچەچی و هاشم و بلال باخچەچی و تەڵعەت قەساب ) ، هێدی هێدی خەڵكێكی زۆر كۆبوونەوە و ژمارەی خەڵكەكە زیادیكرد ، لەم ئان و ساتە یەكێك لە قەڵات هاتەخوارەوە و وێنەیەكی (جمال عبدالناصر)ی سەرۆكی میسری كە جام بەندكرابوو لەسەر سەری خۆی بەرز راگرتبوو ، خۆپیشاندان دەستی پێدەكردو خەڵكەكە بەرە و بینایەی (متصرفیەتی) پارێزگای ئێستا كە بەرێكەوتن ، (محمد الصباغ المۆدب) پێشرەوایەتی خۆپیشاندانەكەی دەكردو دەی ووت ، چنی نییە تەشی یە نوری گەواد باشی یە ، چنی نییە تەبەقە نوری گەوادی حەقە ، جەماوەرەكە لە دوای (محمد الصباغ المۆدب) دروشمەكانییان بە دەنگێكی بەرز دەووتەوە ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) لەم خۆپیشاندانە دیار بوو ، خەڵكەكەی رێكدەخست و پارێزگاری دەكرد ، ئەم خۆپیشاندانە تاكو نیوەرۆی خایەندو ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت) لەتەك (محمد الصباغ المۆدب) دەرۆیشت و دروشمەكانی دەووتەوە ، خۆپیشاندانەكە لە پشتی مزگەوتی (شێخەلڵا) لەبەر دەرگای دوو ماڵی بارزانی كە لە شوێنی دۆلار فرۆشەكانی ئێستاكەی شاری هەولێر بوون كۆتایی بەخۆپیشاندانەكە هێنرا ، (محمد الصباغ المۆدب) (محمد الصباغ المۆدب) بە دەنگێكی بەرز هاواری كردو ووتی بژی بارزانی ، بژی بارزانی ، ئەنجا ووتی ئێستاكە برۆنەوە و ئێوارە وەرنەوە و دیسان (مزاهەرە) دەكەینەوە ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) لەگەڵا (محمد الصباغ المۆدب) بەرەو ناوشار رۆیشتن .

 

-3 -

هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) و ئەندامیەتی لە حزبی شیوعی عێراقدا ...

لەدوای سەركەوتنی شۆرشی چواردەی تەموزی 1958 رێكخستنەكانی حزبی شیوعی بە شێوەیەكی نیمچە ئاشكرا كەوتنە نواندنی چالاكی و فراوانكردنی رێكخستنەكان و ، پاڵاوتنی خەڵك بۆ ناو ریزەكانی حزب ، ئەندام و كادیرەكانی حزب كە بەندبوون ئازاد كران و گەڕانەوە باوەشی حزب ، چالاكییەكانی حزب فراوان و زۆر بوون ، رۆژانە لە ناوشاری هەولێر كۆرو كۆبوونەوە و خۆپیشاندان هەبوو ، كورێك لەگەرەكی خانەقا بەناوی (حسن لەوغەچی) هەبوو ، هەموو ئێوارەیەك پیستەیەكی مامزی لەپشتی خۆی دەبەست و كڵاوێكی رەنگاو رەنگی لەسەر دەكرد و ئاڵایەكی بەرز دەكردەوە و مندڵان و هەرزەكارانی دەخستە دوای خۆی دەستی بە بژی ، بژی (عبدالكریم قاسم) دەكرد ... لەم بارودۆخە نوێیە و تەژی لە جم و جۆڵ و چالاكی هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) بۆ ئەندامیەتی حزب دەپاڵێورێت و ، چالاكانە و بەبڕوایەكی بەهێزەوە دەكەوێتە كۆری خەبات و تێكۆشان و لە جێبەجێكردنی ئەركەكانی حزب لە پێشەوەی تێكۆشەران دەبێت ، دوای تەواو كردنی ماوەی پاڵاوتنی كە ئەوكات بۆ ئەو كەسانەی كە كرێكار نەبوون نۆ مانگ بو بۆ كرێكاران شەش مانگ بوو ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت) بەهۆی لێهاتوویی و لێوەشاوەیی لە ساڵی 1959 شەرەفی ئەندامیەتی حزب وەردەگرێت و ، تا كۆچی دوایی ئەم شەرەفەی پاراست و بەهیچ جۆرێك و لە هیچ بارودۆخێك لە حزب دانەبڕا .

هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) هەر لەگەڵا دامەزراندنی سەندیكاكانی چین و توێژەكان لەشاری هەولێر بووە ئەندامێكی دیار و ناسراوی سەندیكای پیشەگەران و رۆڵی كاریگەری لە ریزی قەسابەكانی شاری هەولێر هەبوو .

 - 4-

هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) و كودەتای بەعسیەكان لە 8ی شوباتی 1963 دا .

رۆژی 8ی شوباتی 1963 كودەتایەكی رەشی خوێناوی لە دژی حكومەتەكەی (عبدالكریم قاسم) لە بەغدا بەبەشداری تەواوی دوژمنانی حزبی شیوعی و گەلی كوردمان و پێشكەوتنخوازان بەسەرپەرشتی حزبی بەعسی عەرەبی سۆسیالست و بە پشتیوانی راستەخۆی ئەمریكا روویدا ، ئەوكات و پاشانیش ووترا كودەتایەكە بەشەمەندەفەرێكی ئەمریكی بووە ، هەروا دوای روخانی رژێمەكەی حزبی بەعس لە 18/ تشرینی دووەمی 1963 دا (علی صالح ئەلسعدی)كە لە كاتی كودەتایەكەدا (ئەمینداری نهێنی)حزبی بەعس بوو ئاشكرای كردو ، ووتی ئێمە بەشەمەندەفەرێكی ئەمریكی هاتین و حوكممان لە عێراق وەرگرت .

لە شاری هەولێر هەر لەگەڵا راگەیاندنی بەیانی كودەتایەكە بازاڕ چولكرا و خەڵك رووە و ماڵا بوونەوە ، ترس و دڵەراوكێ‌ لە سیمای جەماوەری هەولێر دیار بوو ، لەبەر ئەوەی بەر لە كودەتایەكە خەڵك دەنگ و باسی دروندایەتی بەعسیەكانییان بیستبوو .

لێژنەی مەحەلی هەولێر بە پەلە رێنمایی بۆ تەواوی رێكخستنەكانی شاری هەولێر و دەوروبەری بڵاوكردەوە و داوای لە ئەندام و لایەنگرانی كرد كە پێویستە كۆببنەوە و ئامادەبن بۆ ئەوەی هێرش بۆ سەر مەخفەرەكانی پۆلیس لە گەرەكەكان ببەن و داگیرییان بكەن و ، بەرنگاری كودەتا چییەكان ببنەوە ، لە ماوەیەكی كورتدا شیوعیەكان و دۆستەكانییان لە گەرەكەكانی تەیراوە و چوارییانی كۆتری ئاشتی و گەرەكی سیداوە كۆبوونەوە و ، لە هەر گردبوونەوە یەكیشدا ژمارەیەك هاوڕێی چەكدار ئامادە بوون بۆ ئەوەی پارێزگاری لە هاوڕێیان بكەن ، لەگەرەكی تەیراوە نزیك چایخانەی (عەنتەر) شەرو پێكدادان لە نێوان هاوڕێیان و پێاوانی كودەتا چیەكان روویدا و سەبارزێك كوژرا و ، مامۆستا (یاسین چاوشین) گیراو كوژرانی سەربازەكەیان خستە ئەستۆی و فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو ، پاشان لە ساڵی 1968 ئازادكرا ، هەروا لە گەرەكی سیداوە شەرو پێكدادان لەگەڵا هێزێكی پۆلیسی پیادە روویدا و هاوڕێ‌ (ئەحمەد جۆڵا) بریندار بوو ، ژمارەیەكیش لە هاوڕێیان دەسگیركران ، بەهەمان شێوە هاوڕێیان لەچواررییانی كۆتری ئاشتی تووشی شەر و پێكدادان بوون ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) یەكێك بوو لەو هاوڕێیانەی ئەركی پاراستنی هاوڕێیانی لە ئەستۆ بوو ، لەبەرامبەر پیاوانی كودەتا چییەكان رووبەروو مقاوەمەتی كردو ، مەیدانی شەرەكەی لەتەك هاوڕێیانی تری چەكدار چۆلنەكردو تەواوی هاوڕێیانییان رزگار كرد ، پاشان هاوڕێ‌ (تەڵعەت) توانی ئازایانە و نەترسانە خۆی دەرباز بكات و بۆ ماوەیەك لەناو بازاڕ دووركەوتەوە .

هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) لە هەمووكات و سەردەمێكدا چەند چەكێكی لەماڵەوە هەبووە و ، هەروا بەبێ‌ دەمانچە لەماڵ دەرنەدەچوو .

- 5 -

رۆڵی هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) لە دوای روخانی رژێمی

بەعس لە 18/ تشرینی دووەمی 1963

دوای ئەوەی رژێمی حزبی بەعسی عەرەبی ئیشتراكی لە رێگای كودەتایەكی سەربازییەوە بەسەركردایەتی مشیر روكن (عبدالسلام محمد عارف)رووخێندرا و بارودۆخێكی نوێ‌ هاتە ئاراوە و ، تەواوی تاوانەكان خرانە ئەستۆی حزبی بەعس و حەرس قەومی و دام و دەزگاكانی ئەمن و حەرسی قەومی هەڵوشێندرایەوە و حزبی بەعس قەدەغەكرا ، عبدالسلام عارف و حكومەتەكەی و دام و دەزگاكانی ئەمن هەمان هەڵوێستی بەعسیان لەبەرامبەر ئازادی كاری سیاسی و حزبی شیوعی و شۆڕشی گەلی كوردمان و پارتی (پارتی دیموكراتی كوردستان) هەبوو ، بەڵام شڕوورو بێتوانا بوو ، بوارێكی چاكتر لە سەردەمی بەعس بۆكاری حزبی و سیاسی هاتە پێشەوە و ژمارەیەكی بەرچاو لە ئەندام و كادیرانی حزب بۆ شارەكان گەڕانەوە ... رێكخستنەكانی حزبمان بووژانەوەیەكی باشییان بەخۆوە بینی و پەیوەندی لەگەڵا جەماوەر توندو تۆڵا تربوو ، بڵاوكراوەكانی حزب بەرێك و پێكی دەگەیشتە ئەندامانی حزب و جەماوەر .

دۆخێكی واهاتە پێشەوە كە پێویست بوو حزب دەستەی چەكدار و پێشمەرگەی ناوشاری هەبێت ، بۆ ئەوەی رێكخستنەكان و هاوڕێیان لەكاتی پێویستدا بپارێزن و پیاوانی ئەمن چاوترس و تەمێ‌ بكەن ، لەشاری هەولێر دەستەیەكی پێشەرگەی ناوشار هەبوو ، لە هاوڕێیان (مەلا جەلال و گلعت قەساب و عبدالرحمن وێنەگر ) پێكدەهات و پەیوەندی راستەو خۆیان لە مەكتەبی مەحەلی هەولێر هەبوو ، لە هەمان كاتدا هەماهەنگی لەگەڵا پێشمەرگەكانی هێزی (هەندرێن)یش هەبوو ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) ماڵەكەی و حەسارەكەی و دوكانەكەی بۆ كاری حزبی تەرخانكرد ، هەمووكات لە پێناوی حزب و جێبەجێ‌ كردنی داواكارییەكانی حزب ئامادە بوو ، لەم ماوەیەدا زیاتر ناسراو ، وەكو سەركردایەتی لێهاتووی جەماوەری بەدیار كەوت و بەردەوام لەگەڵا تێكۆشەرانی حزب بەرەو پێشەوە دەرۆیشت و گەلێك جار سەركردەكانی حزبی لە شوێنكێك بۆ شوێنێكی تر دەگواستەوە . 

هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) خەسڵەتێكی تری گرنگی هەبوو كەكاری نهێنی حزبی بە زەرورو پێویست دەزانی و ، لە پاراستنی نهێنی و كاری حزبی و پەیوەندییەكان زانا و پێشەنگ بوو .

- 6 -

هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) و هەڵبژاردنی مامۆستایان

لەسەرەتای مانگی شوباتی / 1970

لەمانگی كانونی دووەمی ساڵی 1970 لە نەقابەی مامۆستایانی عێراق (ناوەندی گشتی) لە بەغدا بڕیاردرا هەڵبژاردنی نەقابەی مامۆستایانی عێراق لە تەواوی پارێزگاكانی عێراق لە كۆتایی مانگی كانونی دووەم و سەرەتای مانگی شوباتی 1970 ئەنجامبدرێت . ئەوكاتە بەر لە بەیانی 11 / ئاداری 1970 لە پارێزگاكانی كوردستانیش لقی نەقابەی مامۆستایانی عێراق هەبوو ، یەكێتی مامۆستایانی كوردستان دوای بەیانی 11/ ئادار/1970 بەفەرمی لە پارێزگاكانی كوردستان پێكهێنرا و مەكتەبی تەنفیزیش لەسەر ئاستی كوردستان دروست كراو لقەكانی پارێزگاكانی كوردستان پەیوەندی راستەوخۆیان بە مەكتەبەوە بوو .

مامۆستایانی بەرپرسی لیستی پیشەیی ، كە لیستێكی ناسراوی مامۆستایانی شیوعی و دیموكراتخوازەكانە و لەسەر ئاستی عێراق و كوردستان مامۆستایانی شیوعی بەشداریان لە هەڵبژاردنی نەقابەی مامۆستایان دەكرد ، بەرپرسانی لیستی پیشەیی مامۆستایانی شیوعی و دۆستەكانیان لیستێكیان لە سەر ئاستی پارێزگای هەولێر لە بەرامبەر لیستی لاباڵی جەماعەتی مەكتەبی سیاسی كەبە (جەلالی) ناسراوبوون ئامادەكرد ، لیستەكەی لاباڵی (مەكتەبی سیاسی) بەعسیەكانیان لەگەڵدا بوون و پشتیوانیان لێدەكردن ، لیستی شیوعیەكانیش كە بەناوی لیستی پیشەیی بوو ، مامۆستایانی پارتی دیموكراتی كوردستان لایەنگری بوون . لەم كاتەدا كە هەڵَبژاردن بڕیار بوو سازبدرێت جەماعەتی لاباڵی (مەكتەبی سیاسی) لە كوردستان و پارێزگای هەولێریش چەكدار بوون و ژمارەیەكی زۆریش بارەگای حزبی و هێزی چەكدارییان لەناو شار هەبوو ، پارێزگار و ژمارەیەكی زۆری بەرپرسەكانی فەرمانگەكانی حكومەت ئەندام و بەرپرسانی لاباڵی (مەكتەبی سیاسی) بوون ، بەكورتی لەناو شار فەرمانرەوا بوون ، مامۆستایانی شیوعی چالاكییان یەجگار زۆر و بەرچاو بوو ، رۆژانە دروشم و بانگەوازی چاپكراوی كورت كورتیان بەسەر جەماووەردا دابەش دەكرد ، تەواوی رێكخستنەكانی حزبمان لەلادێ‌ و ناوشاری هەولێر بەشدارییان لەبڵاوكردنەوەی بانگەواز و دروشمەكان دەكرد .

ژمارەیەك لەم مامۆستایانەی ناوییان لە لیستەكە بوو ، ناسراو و دیار و بەرچاو بوون و مەترسییان لەسەر بوو ، لێژنەی مەحەلی هەولێر بڕیاریدا ژمارەیەك هاوڕێ‌ بەسەرپەرشتی هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) پارێزگاری لە بنكەی لیستەكە بكەن كە لە قوتابخانەی (شێخی چۆلی) بوو ئەو مامۆستایانەی مەترسییان لەسەر بوو هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) بەسەیارەكەی خۆی دەیگواستنەوە بۆ بنكەكەی لیستەكە و بۆ ماڵەكانیشی دەبردنەوە ، چەند مامۆستایەكیش كە رۆڵییان لەناو لیستەكە كاریگەر و بەرپرسی سەرەكی بوون ، بەشەو لەماڵی هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) دەبوون ، بۆ ماڵەكانی خۆیان نەدەگەڕانەوە ، وەكو (مامۆستا انور سلیمان ، مەلا ئازاد ،ئەحمەد شێخۆ ، نایف خورشید) لە ماڵی هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) دەژیان ، هاوڕێ‌ گلعت و مەلا جەلال و حسن عبدالله ناسراو بە ابو فەلاح ئازا و نەترسی هێزی هەندرێن بوو ، شەوو تا بەیانی ئێشكگر بوون ، تەواوی پێداویستەكانییان لەلایەن هاوڕێ‌ (تەڵعەت) ئامادە دەكرا ، لەماوەی رۆژانی ئامادەكاری بۆ هەڵبژاردن و لە رۆژی دەنگدانیشدا هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) وازی چونە بازاڕ و كاركردن هێناو تەواوی كاتەكانی بۆ پارێزگاری لە مامۆستایان تەرخان كرد بوو .

لەمانگی نیسانی 1972 لێژنەی مەحەلی هەولێر بڕیاریدا كە لە رۆژی 1 / ئایاری 1972 رێپێوانێكی جەماوەری گەورە لە شاری هەولێر بەرێوەبچێت ، بۆ ئەم مەبەستە پێویست بوو ئامادەكاری فراوان و رێك وپێك بكرێت و ، تەواوی هاوڕێیان و دۆستان و لایەنگرانی حزب پێزیستە و گرنگە بەشدار بن ، بۆ ئەوەی رێپێوانەكە زۆرترین ژمارەی جەماوەری هەولێر ئامادە و بەشداربن .

ئەوكاتە پارتی دیموكراتی كوردستان فەرمانڕەوای تەواو و راستەقینەی كوردستان و بوو ، تەواوی دام و دەزگاكانی میری لە ژێر دەسەڵاتی بەرپرس و ئەندامانی پارتی بوون ، بەڵام دام و دەزگای ئەمن و سەربازگەی هەولێر لەژێر دەسەڵاتی پیاوانی بەعس دابوون ، بەشێوەیەكی ئاشكرا كاریگەرییان لەسەر جەماوەری هەولێر كەم بوو یان هەر نەبوو ، بارودۆخەكە بۆ رێپێوانەكەی حزب لەبار و گونجاو بوو ، لێژنەی شاری هەولێری حزبمان ئامادەكاری گەلێك باش و رێك وپێكی كردو ، هاوڕێیان و دۆست و لایەنگرانی حزبمان ئامادەیی تەواوییان بۆ بەشداری رێپێوانەكە دەربڕی ، پێداویستیەكانی رێپێوانەكە لە لافیتە و دیاریكردنی رێكخەرانی چالاكییەكە تەواو كرا .

لێژنەیەكی پارێزگاری بەسەرپەرشتی هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) پێكهێنرا و رێنمایی پێویستیان پێدرا ، كە دەبێ‌ وریا بن لە ئاژاوەی پیاوانی ئەمن و حزبی بەعس و پاراستنی هێمنی رێپێوانەكە ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) ئامادەیی دەربڕی و هاوڕێیەكانی رێكخست و هەر یەكە و ئەركی بۆ دیاركرا .

شوێنی گردبوونەوەی جەماوەر لە (فلكە)ی رێگای شەقڵاوە لە نزیك مزگەوتی (شێخ مسەفا) بوو ، هاوڕێیان و دۆستان و لایەنگرانی حزب لە شوێنی دیاریكراو ئامادە بوون و جەماوەرێكی گەلێك زۆر بوو ، لە كاتی دیاریكراودا هاوڕێیان شەهید(عادل سلیم و هاوڕێ‌ دڵزاری شاعیر و محمد خلیل و مەلا ئەحمەد ناسراو بە مەلا نەفتە ) لەپێشەوەی هاوڕێیان بەرە و پارێزگای هەولێر بەرێكەوتن و جەماوەرەكەش بە شێوەیەكی رێك وپێك و بەگروتینێكی زۆرەوە لە دوای هاوڕێیان دەرۆیشتن ، رێپێوانە كە دوورو دێژ بوو ، بەشەقامی بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی ئێستاكەو ، بە بەردەم لی دووی پارتی كە لە خانووێكی گەورە و فراوان بوو تێپەری و ژمارەیەك لە ئەندامانی لقی دووی پارتی پێشوازییان لە رێپێوانەكرد .

جەماوەرەكە لە گۆرەپانی پارێزگای هەولێر كۆبوونەوە و هاوڕێ‌ (جەبار حسن) ووتاری حزبی بەبۆنەی یەكی ئایار رۆژی كرێكارانی جیهان پێشكەش كرد ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) و هاوڕێیانی تر تاكۆتایی و تەواو بوونی رێرەوەكە و گردبوونەوەكە ووچانییان نەداو بە وریاییەوە جەماوەرەكەیان دەپاراست ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) لێهاتووانە ئەركەكەی بەڕێوەبرد .

-7 -

كردنەوەی بارەگای حزب لە شاری هەولێر

لەمانگی تشرینی دووەمی 1973 هێرشی پارتی دیموكراتی كوردستان بە فراوانی بۆ سەر هاوڕێیانی حزب و رێكخراوەكانی لە پارێزگای هەولێر دەستی پێكرد و ، ناو لە هێرشەكە نرابوو (راوە شیوعی) وە لەیەكەم رۆژی هێرشەكە ژمارەیەك لە هاوڕێیانمان شەهید و بریندار بوو لەناو شاری هەولێریش شەڕو پێكدادان لە نێوان (هەیتە) كە هەموویان ئەندامی پارتی بوون لەگەڵ هاوڕێیانمان رویدا ، ژمارەیەك لە ئەندامانی حزبمان لە گوند و لادێكانی پارێزگای هەولێر بۆ ناو شاری هەولێر هاتن و لە ماڵی هاوڕێیان جێگا و شوێنی حەوانەوەیان بۆ دابین كراو ، بەردەوام ژمارەكە لە زیاد بوندا بوو .

سەرەتا ماڵی هاوڕێ‌ شەهید (عادل سلیم) كە لە گەرەكی شۆرش بوو ، كرایە بارەگایەكی ئاشكرا و ژمارەیەك هاوڕێیان لەگەڵا هاوڕێ‌ (عادل سلیم) لەماڵەكەدا دەژیان و هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) وازی لە كاركردن هێنا و چەكی كردە شان و لە ماڵەكە بوو ...

دوای ئەوەی پەیوەندی نێوان حزبمان و پارتی بە خێرایی بەرەو گرژی و لێكترازان دەچوو ، حزب بڕیاریدا لە شاری هەولێر بارەگایەكی ئاشكرا بكاتەوە و هاوڕێیانی پێشمەرگە و ئەندام و كادیرانی حزبی تێدابن و ، ئەندامانی مەكتەبی مەحەلی بۆ بارەگایەكە بگوازنەوە و ئەكەكانیان هەڵسوڕێنن ، بۆ ئەم مەبەستە پێویستی بوو خانوویەكی گونجاو و گەورە و فراوان بۆ بارەگایەكە بدۆزنەوە و لە شوێنێكی لەبار و باش بێت ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) خانوەكەی خۆی لەگەرەكی (عارەبان)ی نوێ‌ چۆڵكردو پێشكەشی بە حزب كرد بۆ ئەوەی بارەگای تێدا بكاتەوە ، خۆشی بووە پێشمەرگە و بەیەكجاری وازی لە ئیش و كاری تایبەتی خۆی هێنا و وەكو بەرپرسی بارەگایەكە شەوو رۆژ لە ئامادە باشی دابوو ، بۆ ئەوەی بەرگری لە حزب و هاوڕێیانی و بارەگاكەی بكات ، بەم شێوەیە لە جێبەجێ‌ كردنی ئەركەكانی بەردەوام بوو تا هاوینی ساڵی 1976 لەبەر رۆشنای بڕیاری حزب بۆ سەرئیش و كاری تایبەتی خۆی و ئەندامیەتی لیژنەی شاری هەولێر گەڕایەوە .

- 8 -

كۆبوونەوەی لیژنەی شاری هەولێر لە كۆتایی مانگی ئابی 1978

لە كۆتایی مانگی ئەیلولی 1978 لیژنەی شاری هەولێر كۆبوونەوەیەكی تایبەتی گرێدا بۆ ئەوەی بڕیارەكانی لیژنەی مەحەلی هەولێر سەبارەت بە هەڵوێستی حزبی بەعس لە بەرامبەر حزبمان تاوتوێ‌ بكەن ، هێرشە دڕندانەكەی بەعس بۆ سەر رێكخراوەكانی حزبمان لە پارێزگای هەولێر هەستی پێدەكرا و نزیك ببۆوە ، لە كۆبوونەوەكەدا بڕیاردرا پاشەكشەی رێكخراو ئەنجام بدەین و ، ئەندامانی حزب و رێكخراوەكانی بەكەمترین زیان دەرباز بكرێن و پارێزراو بن ، بڕیارەكانی لێژنەی مەحەلی لەلایەن ئەندامانی لیژنەی شار كە لە هاوڕێیان ( تاهر كریم علی ، فەتاح تۆفیق و مامۆستا لەشكری و محسن نەجار و گلعت قەساب و سمكۆ قەساب و شەهید رزگار محمد خلیل و مامۆستا عباس رسول و شەهید غفار جمال و مامۆستا صالح قادر و ابو علی كە هاوڕێیەكی عەرەب بوو و قادر سكە) پێكدەهات ، لە كۆبوونەوەكەدا هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) بەشداری لە ئاڵوگۆركردنی بڕیارەكان كردو ئامادەبی بۆ هەموو ئەركێكی حزبی دەربڕی و ، ووتی من لە ئێستاكەوە واز لە كاری تایبەتی خۆم دەهێنم و ئامادەمە حزب بۆ هەر شوێنێك رەوانەم بكات بەبێ‌ دوودڵی دەچم و بڕیارەكە جێبەجێ‌ دەكەم ... لە كۆبوونەوەكە بڕیاردرا هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) لە رێكخستنەكانی دوور بخرێتەوە و خۆی دوورەپەرێز بگرێت و پەیوەندیەكانی لەگەڵا هاوڕێیان سنوردار بكات و كەمتر تێكەڵی خەڵك بێت و هاتووچۆی بارەگا نەكات ... دواتر بڕیاردرا پەیوەندی لەگەڵا لیژنەی شاریش ببڕێت و واز لە هەموو پەیوەندییەكی حزبی بێنێت و ، ماڵەكەی ئامادە بكات بۆ كاری نەهێنی حزب بۆ كاتی پێویست ، هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) بڕیارەكەی جێبەجێ‌ كردوو ماڵەكەی كرایە ماڵی حزبی تایبەت بۆ كاری پێویست .

 - 9 -

گەڕانەوە بۆ ناوشاری هەولێَر و رۆڵی هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب)

دوای ئەوەی حزبی بەعس و دام و دەزگاكانی لە پارێزگای هەولێر پەلامارێكی توندوتیژ و فراوانییان بۆ سەر رێكخراوەكانی حزبمان دەست پێكرد و ، هاوڕێیان دەربەدەر و پەرش و بڵاو بوون ، ژمارەیەك بەرەو شارەكانی تری عێراق كۆچییان كردو هەندێكیش بەرە و هەندەران رۆیشتن و ژمارەیەكی كەمیش بە نهێنی و دوور لە چاوی پیاوانی بەعس و ئەمن هەر لە ناوشاری هەولێر لە كاری حزبی بەردەوام بوون ، بەتایبەتی ئەو هاوڕێیانەی ماڵا و دوكانییان پێشتر بۆ كاری حزبی دروست كرا بوون و ، هاوڕێیەكانیش زووتر پەیوەندی حزبی و رێكخراوەییان لەگەڵ هاوڕێیان پچراند بوو ، جگە لەم هاوڕێیانە ژمارەیەكیش رووەو چیاكانی كوردستان ملییاننا و چەكی پێشمەرگایەتییان لە شان كرد و بنكە و بارەگایان رێكخست ...

هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) یەكێك بوو لەم هاوڕێیانەی ناوشار مایەوە و پارێزراو بوو .

كاتێك لە تەموزی 1982 بە بڕیاری حزب لەگەڵا هاوڕێ‌ شەهید (كۆچەر و هاوڕێ‌ ئارام) گەڕاینەوە ناو شاری هەولێر بۆ رێكخستنەوەی رێكخراوەكانی حزب و پەیوەندی بە ئەندام و كادیرانی حزبەوە بكەین ، پێگەی بەهێز و گرنگمان ئەو هاوڕێ و ماڵە حزبیانە بون كە پێش پەلاماری حزبی بەعس بۆ سەر رێكخراوەكانی حزبمان بەبڕیاری حزب وازیان لە رێكخستنەكان هێنا بوو ، ئامادە كرابوون بۆ كاتی پێویست و ئەركی نەهێنی و ژێرزەمینی ژمارەیان لەگەڵا كاری نەهێنی دەگونجا و هەموشیان پەیوەندی تاكی (فرد)یان بەمنەوە بوو ، یەكێك لەم هاوڕێ‌ ئازاو چاو نەترسانە هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) ..

كاتێك پەیوەندیمان بە هاوڕێ‌ (تەڵعەت)ەوە كردەوە هەروەكو جاران بەگەرمی پێشوازی لێكردین و لە باوەشی گرتین و ، ووتی : دەمزانی دەگەڕێنەوە و من ئامادەمە بۆ هەر ئەركێك كە حزب بڕیاری لەسەر بدات و جێبەجێ‌ دەكەم ، دەرگای ماڵەوەش بۆ هاوڕێیان كراوەیەو جێگای تایبەتیم ئامادە كردووە بۆ شاردنەوەی كەل وپەلی نەهێنی حزب و بۆ هاوڕێیانیش شوێنی مانەوەی باشمان هەیە ... 

هاوڕێ‌ (تەڵعەت) هەمووكات ئامادە بوو بۆ راپەڕاندنی ئەركی حزبی ، بە ئۆتۆمبێلەكەی هاوڕێیانی لە ناوشار دەگواستەوە و چەكی لە ماڵەكەی دەشاردەوە و گەلێك جار هاوڕێ‌ شەهید كۆچەر لەلایان دەمایەوە ، هەندێ‌ جار كە پێویست بوایە بە سەیارەكەی خۆی دەهاتە گوندی (خەتیبیان) پۆستەی حزبی بۆ ناوشار دەگواستەوە ، هەر كاتێك حزب پێویستی بە پارە بوایە هاوڕێ‌ (تەڵعەت) چارەی دەكردو بۆ حزبی رەوانە دەكرد ، پاشان حزب پارە قەرزكراوەكانی بۆ دەگێرایەوە .

لێرەدا گرنگە ئاماژە بە رۆڵی دایكی (هندرین) بكەم ئەگەر بە كورتیش بێت ، دایكی (هندرین) هاوڕێیەكی ئازاو نەترس بوو ، لە هەموو كاتێكدا بە رویەكی خۆشەوە پێشوازی لە هاوڕێیان دەكرد ، پێداویستی ژیانی رۆژانەی بەبێ‌ كەم وكورتی ئامادە دەكرد ، نەهێنی پارێزێكی چاك و وریا بوو ئامادە بوو بۆ هەر ئەركێك كە لەلایەن حزبەوە بخرایە ئەستۆیەوە ، منداڵەكانی زۆر باش و رێك و پێك پەروەردەكردبوو كە هەموویان لەگەڵا حزب بوون و بایەخیان بە هاوڕێیان دەدا .

هاوڕێ‌ (تەڵعەت) تا راپەڕینی گەلی كوردستان لە مانگی ئاداری 1991 لە جێبەجێ‌ كردنی ئەركەكانی حزبی لە ناوشاری هەولێر بەردەوام بوو ، بەشداریەكی ئازایانەشی لە راپەڕینی جەماوەری شاری هەولێر لە رۆژی 11 ی ئادار 1991 دا كرد ، وەكو پێشمەرگەیەكی ناوشار هەر لەم رۆژەشەوە چەكی پێشمەرگایەتی لەشان كردو بەیەكجاری وازی لە ئیش و كاری تایبەتی خۆی هێنا و هەموو كاتێكی بۆ راپەڕاندنی ئەركی حزبی تەرخان كرد .

لە دوای راپەڕین و پێكهێنانی یەكەمین لێژنەی مەحەلی هاوڕێ‌ (گلعت قەساب) وەكو ئەندامێكی مەحەلی هەولێر دیاریكراو تاكۆچی دوایی و ماڵا ئاوای لە خانەوەدەكەی و هاوڕێیانی وەكو كادیرێكی دڵسۆزی حزب و گەل لە ئەنجامدانی ئەركی حزبی بەردەوام بوو .

رروحت شاد و یادت بەخێر هاوڕێ‌ (تەڵعەت قەساب) .

* تێبینی :- هاوڕێیان ( فتاح تۆفیق ، مەلا حسن ، و لەشكری یابە مولود و محسن نەجار ئەندامانی مەحەلی هەولێر بوون و بۆ پتەو و بەهێزكردنی مەحەلی ئەركی لە لێژنەی شاری هەولێر بوو ، ئەندامی مەكتەبی لێژنەی شاریش بوون .

 

  • 1