ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

بەڕوونی

 لە چوارچێوەی خوێندنەوەی نوێ بۆ پرسیارە ئاڵۆزەکان کە لەڕەوشی سیاسیو ئابووری و کۆمەڵایەتیدا پێویستی بە هەڵوەستە و توێژینەوە و هەڵسەنگاندنیقوڵتر هەبوو بەو مەبەستەی هەڵوێستێكیڕوونی لێوەربگیرێت، مارکس ئاماژەی بەوە دەکرد کە ئەم بابەتە دیالکتیکییە، واتە پێویستی بە گفتوگۆ ودیالۆگ و بە (جدل)ی قوڵ هەیە.

خاڵی سەرەکی هەڵسەنگاندن توێژینەوەی ئەو چەمکە نوێیانەیە کە لایەنە سیاسییەکانو هێزە کۆمەڵایەتییەکان لە پرۆسە و ململانێی سیاسی دەیخەنەڕوو لە چوارچێوەی چەمکی ناکۆکییەکانی قۆناغێکی دیاریکراودا لەڕوانگەی بەرژەوەندییەکانیانەوەیە.

بنەمای سەرەکی حزبمان لە چوارچێوەی پشتبەستنی بەرجەستەکراوو کار و کردەییە بە مارکسیزم بۆ شرۆڤەکردنی پێشهاتەکان و مامەڵەکردن لەگەڵ بابەتە نوێکان و ئەو پرسیارانەی دەخرێنەڕوو بریتییە لە پشتبەستن بە چەند پێوەرێک کە بنەماکەی بریتین لە پاراستنی مافەکانی گەلی کوردستان لە بواری نیشتمانیدا... پاراستنی مافەکانی خەڵکی زەحمەتکێشی کوردستان و تەواوی عێڕاق، واتە بواری چینایەتی.. داکۆکیکردن لە مافەکانی گەلی کوردستان ناکۆکو دژ بە دیموکراسی لە عێڕاق و بەیەکەوە ژیان و پاراستنی سەقامگیری سیاسی و ئاشتی ناوچەکە نییە.

لەمڕوانگەیەوە پێویستە خوێندنەوە بۆ جموجۆڵو بۆچوونە سیاسییە نوێکان و گوتاریڕەوتی ئیسلامی سیاسی شیعە بکەین و بابەتەکانیش لە میتۆدەکەی مارکس کەناوەڕۆكەكەی دیالکتیکین واتە (جدل)ین تەماشا بکەین و چاوەڕوانی بەرجەستەبوون و گۆڕانكاری بەردەوامی تیایدا بکەین.

گوتاری نوێیڕەوتی سەدر پاش گرتنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێڕاق خۆی لەم خاڵانەدا دەبینێتەوە:

 ـ دانانی گرتنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێڕاق بە شۆڕشی سەدری ئاشتیخوازانەو بانگەشەکردنی لایەنگرانی ئەوڕەوتە کە لە شارەکانی دیکەوە بێنە باڵەخانەی ئەنجوومەن.

ـ ئاماژەکردن کە دەسەڵاتی گەل لە دەسەڵاتی پەرلەمان زیاترە،و بوونی لایەنەگرانی ئەوڕەوتە لە پەرلەمانی عێڕاقڕاگەیاندنی دەسەڵاتی گەلە.

ـ تویتەکانی خودی سەدر ئاماژەی بۆ ئەوە دەکرد کە فرسەتێکی زێڕین هاتۆتە پێشەوەو ناکرێت وەک فرسەتەکانی 2016 لە دەستی بدەین و ئەوەیڕووی دا شۆڕشی رزگارکردنی ناوچەی سەوزە و ئەم جموجۆڵەمان قۆناغییەکەمی فرسەتێکی زێرینە بۆ گۆڕانکاریڕیشەیی.

ـ لە تویتەکانی دیکەشدا ئامادەیی بۆ گفتوگۆ لەگەڵ چوارچێوەی هەماهەنگی دەڕنەبڕی بە گەندەڵ ناوی بردن و مەرجی بۆ گفتوگۆ ئەوەیە کە لایەنەکانی هەماهەنگی لەگەڵ مالکیدا نەمێنن.

ـ دواتر لە تویتێکی دیکەدا سەدر داوای هەڵوەشاندنەوەی پەرلەمانی عێڕاقی کرد و، هەڵبژاردنێکی پێشوەخت ئەنجام بدرێت و، گۆڕانکاریڕیشەیی لە سیستمی سیاسیو دەستور و یاسای هەڵبژاردن بکرێت و، ئاماژەی بەوش کرد کە جاری بریاری بەشداریکردنیڕەوتەکەی لە هەڵبژاردنی پێشوەخت نەداوە.

ـ زاڵبوونی گوتارێکی مەزهەبیو ئاینی و ناساندنی موقتەدی سەدر بە فریادڕەس، و بەکارهێنانی وشەی پێشەوا بۆی و وشەی وەزیری سەرکردە بۆ هاوکارەکەی.

ـ گرتنی هەندێ بارەگایڕەوتی حکمەو حزبی دەعوەی مالکی.

ـ خستنەڕووی بابەتی گۆڕینی سیستمی حوکمرانی لە پەرلەمانییەوە بۆ سەرۆکایەتیو ئەمەش پێشتر مالکی کە سەرۆک وەزیران بوو داوای دەکرد.

ئەگەر بڕوانینە گوتاری سیاسی چوارچێوەی هەماهەنگی ئەوا لە بازنەی بەردەوامبوونی سیاسەتی پێشتریان دەرناچێت کە کارکردنە لە چوارچێوەی حوکمی تایفەگەریو دەوڵەتی قوڵ و، هێشتەوەی گرفتەکانی لەگەڵ کوردستان و، لە دووایشدا سەرنەکەوت لە دانانی محەمەد شیاع سودانی بە پاڵیوراو بۆ سەرۆک وەزیران.

 لە بواری چالاکی سیاسیش دوای گرتنی پەرلەمانی عێڕاق لە لایەنڕەوتی سەدرەوە، چوارچێوەی هەماهەنگی خوپیشاندانیان لە پردی معلق کە دەرگایەکە بۆ ناوچەی سەوز سازکرد، بەڵام بە بەراوردکردن لە بواری ژمارە لەگەڵ خۆپیشاندانەکانی سەدر زۆر کەمتر بوو.

سەڕەڕایڕاگەیاندنی چوارچێوەی هەماهەنگی بۆ ئامادەبوونی گفتوگۆ لە سەر داوای کازمی بەتایبەتی لە لایەن هادیعامرییەوەو پێشتریش لە لایەن عەمار حەکیم و عەبادی و، هەواڵەکان باس لە ناکۆکی نێوان لایەنەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی دەکەن.

 لە چوارچێوەی تابلۆی نوێی سیاسیو بەڕەچاوکردنی پاشخانی بابەتەکان ئەم خاڵانەی خوارەوە دەخەمەڕوو:

 ـ بەشی سەرەکی ئاڵۆزی لەڕەوشی عێڕاق بۆ سەرجەم سیاسەتەکان لە بوار حوکمرانیو سیاسەتی ئابووری دەگەڕێتەوە کە بۆتە هۆی ناڕەزایی زۆرینە بە هۆی گەندەڵی و بێکاری و هەژاری و نەبوونی خزمەتگوزاری.

 ـ ئەو پرۆسە سیاسییە کە دوای 2003 دەستی پێکرد بنبەستەو دەستور جێبەجێ نابێت و، دەستێوەرادنی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی بەردەوامە وعێراق بەشێکە لە لیستی دەوڵەتی شکستخواردوو.

ـ سیاسەتی دەوڵەتە ئیمپریالیستەکان لە نیوسەدەیڕابردوودا هاندەر بوو بۆ درووستبوونی هێزی ئیسلامی سیاسی کە پرۆژەی بنیاتنانی دەوڵەتی نییە و، قەیران بە قەیران چارەسەر دەکات و، بژاردەی ئەم ناوچەیە نێوان دیکتاتۆریو ئیسلامی سیاسی بوو کە ئەویش شێوازێکی دیکتاتۆرییە. بۆیە ئێستا دەبینین کە جموجۆڵی سەدر بە شۆڕشی موحرەمی پیرۆز دادەنرێت و، هاوکات لەگەڵیدا کار بۆ نوێژی هەینی سیاسی دەکاتو باس لە شۆڕشی سەدری دەکرێت، تێکڕای ئەمانە هەوڵدانە بۆ داخستنیلاپەڕەی تشرین کە جموجۆڵی پەراوێزخراوەکان بوو و، هێزی مەدەنیڕۆڵی تێدادەبینی.

ــ ململانێیەکان لە عێڕاقدالە سەر دەسەڵاتو گرتنی مەرجەعیەتە و بەرژەوەندی ئابووری و بازرگانییە لە چوارچێوەی پێکهاتەی زۆرینەدا و دەزگای ئابووری و وەبەرهێنانی حزبەکان نەک پێشبرکێ، بەڵکو ململانێ دەکەن. ئەو حاڵەتە کوردستان و ناوچە سوننەکانیشی گرتۆتەوە.

ـ لەگەڵ هەلومەرجی نوێدا کۆمەڵێک بابەت دەخرێتەڕوو لەوانە بابەتی دەستور.

 کاتێک سەدرییەکان باس لە شۆڕش دەکەن مانای کۆتایهاتنە بە دامەزراوەکانو دەستوری ئێستا و کارکردنە بۆ دانانی دەستوری نوێ، کە ئەمەش مەترسییە لە سەر بوونی قەوارەی هەرێمی کوردستان، چونکە باس لە گۆرینی سیستمی سیاسی لە پەرلەمانییەوە بۆ سەرۆکایەتی دەکەن بە عەقڵیەتی کارکردن بۆ مەرکەزیەت.

 لە هەلومەرجی ئێستادا ئەو بابەتانەی کە پێویستیان بە هەڵوێستی کوردستانییەکگرتوو هەیە لەم خاڵا‌نەدا کۆدەبێتەوە:

 1ـ سەبارەت بە هەڵبژاردن، عێڕاق بکرێت بەیەک بازنەی هەڵبژاردن. هەرچەندە پێشتر هەڵبژاردنی پێشوەخت کرا و، بە گشتی هەڵبژاردنی پێشوەخت مایکانیزمێکی پینەوپەرۆکردنە لە کاتێکدا قەیرانی سەرەکی لە بنیاتنانی دەوڵەت دایە.

2ـ دانانی دیسپلینیڕەفتاری سیاسی لە رێگاییاسای حزبەکانو یاسای هەڵبژاردنەوە.

3ـ کۆتایی هاتن بە بوونی حەشد و سەرجەم میلیشیاکان.

4ـ قایلبوون بە هەموارکردنەوەی دەستور نەک هەڵوەشاندنەوەیو دانانی دەستورێکی نوێ و، بۆچوونیڕوونمان هەبێت سەبارەت بە گۆرانکاری بۆ سیستمی سەرۆکایەتی کە وابەست بێ بەوەی هەرێمی کوردستان هەرێمێکی کۆنفدراڵ بێت.

5ـ ڕاگرتنی بەتایبەتکردن لە کەرتی تەندروستیو پەروەردە و دیراسەتکردنی هەنگاوەکانی بەتایبەتکردنی بوارەکانی دیکە لەڕوانگەی وەزعی خەڵکی زەحمەتکێشەوە.

  • 1