بەبۆنەی رۆژی جیهانی زمان لە پاریسی پایەتەختی فەرەنسا، رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ ڵەروەردەو زانست ورۆشنبیری "UNESCO"، چاڵكراوی (ئەتلەسی ئه‌و زمانانه‌ی مەترسی بۆ لەناوچوونیان لیَده‌كریَ) وێنەی ئەلیكترۆنی بپاوكردەوە. ئەم چاڵكراوە بەرنامەیەكی زانستیە و سەرجەم داتا تازەكراوه‌كانی لەخۆ گرتووەو ،بریتیە لە تۆمار كردنی نزیكەی 2.500 زمان كه‌ لەسەرتاسەری جیهان دا مەترسی لەناوچوونیان لێدەكرێت، یاخود كار بۆ چاككردن وڵەرڵێدانی بكرێت لەلایەن بەكارهێنرانیانەوەو، لە رێكەوتی 21 ی شوبات كە دەكاتە "رۆژی جیهانی زمانی دایك" گفتوگۆی لەسەربكرێت.
لەو ئەتلەسەدا چەندین ڵێوەر بەكار هێنراوە بۆ دەستنیشان كردنی زمانە هەڕەشەلێكراوەكان كە بریتین لە 2.500 زمان و بەسەر ڵێنچ جۆر دابەش كراون كە ڵێی دەڵێن :" زمانە لەرزۆكەكان، زمان هەڕەشە لێكراوەكان، زمانە هەڕەشە لێكراوه‌ گەورەكان و، زمانە لەسەرە مەرگەكان، وزمانە مردووەكان لەساڵی 1950 وە". هەندێ لەو زانیاریانە جێگەی مەترسین،وەك لەكۆی 6.000 زمانی بەكارهێنراو لەجیهاندا، نزیكەی 200 زمان لەماوەی سێ نەوەی دواییدا لەناوچوون، ولەهەمان كاتدا 573 زمان لە لیستی لەسەرەمەرگ دەژمێردرێت، و 502 زمانیش دەچنە خانەی زمانە هەڕەشە لێكراوە گەورەكان و، 632 زمان هەڕەشەی لەناوچوونیان لێدەكرێت، و607 زمان دەچنەی خانەی لەرزۆكەوە.
ئەتلەس ئاماژ به‌وه‌ دەدا كە 199 زمان لەجیهان كەمتر لە دە كەس قسەی ڵێدەكەن، 178 زمانی تر لەنێوان 10 تا 15 كەس قسەی ڵێدەكات، هەروەها لەو راڵۆرتەی ئەتلەسدا باس لەوە كراوە كە ئەو زمانانەی بەمنزیكانە لەناوچوون بریتین له‌ زمانی "دوورگەی مان"ساڵی 1974 لەگەڵ مردنی نید مادرێل، وزمانی ئاساكس لە" تەنزانیا" لەساڵی 1976 لەناوچوو ، زمانی ئۆبیخ لە"توركیا" لەگەڵ كۆچكردنی تۆفیق ئیسنش لە 1992، و زمانی ئییاك لە ئالاسكای " ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا" كه‌ ئەویش لەگەڵ مردنی ماری سمیس جۆنز ساڵی 2008 لەناوچوو.
بەرێوەبەری گشتی یونیسكۆ " كویشیرو ماتسورا" رایگەیاند " نەمانی هەر زمانێك لەجیهاندا، دەبێتە هۆی لەناوچوونی كۆمەڵێك وێنەی كلتووری و رۆشنبیری نەبینراو، بەتایبەت كلتوورە گرانبەها شێوە زارییەكان كه‌ لە شیعر ودراما و داستانەكان وهەروەها نوكتە گاڵتە جارییەكانی ئەوكۆمەڵگایانە بەكاریان دەهێنا". ماتسورا ئاماژەی بەوەدا لەناوچوونی هەر زمانێك لەسەر حیسابی ڵەیوەندیە كۆمەپایەتیەكانە كە خودی مرۆڤایەتی لەگەڵ دەوروبەرە بایولۆژیەكەی ئەنجامی دەدات، بەڵێی روونكردنەوەكەی ماتسورا زمان كۆمەڵێك زانیاری لەسەر سروشت و گەردوون هەڵدەگریَت ودەیگوازێتەوە.
ئامادەكارانی ئەتلەس كە ژمارەیان ڵتر لە (30)كەس دەبێت ئەوە رووندەكەنەوە كە دیاردەی لەناوچوونی زمان بەبێ جیاوازیو هەموو شوێنێك دەگرێتەوە ،باردۆخی ئابووری یەكێكە لەخاڵە گرینگەكانی لەناوچوونی زمان.
لێكۆڵینەوەكان ئاشكرایان كردوە لە ئەفریقیا "خوارووی بیابانی گەورە" نزیكەی 2.000 زمانی جیاواز بوونی هەیە "نزیكەی یەك لەسەر سێ ی كۆی گشتی زمانه‌كانی جیهان "، لەماوەی سەدەیەكدا 10% لەو زمانانە لەناوده‌چن. ئەتڵەس هۆشداری دایە هیند، ویلایەتەیەكگرتووەكانی ئەمریكا، بەرازیل، ئەندەنووسیا، ومەكسیك كە بە وپاتانی فرە زمان ناسراون و، گەورەترین وپاتن زمانە مەترسیدارەكان له‌ خۆ ده‌گرن، لە ئوستورالیا 108 زمان هەڕەشەی لەناوچوونی لێده‌كرێت بەشێویەكی جیاواز. لەفەرەنسا 25 زمان هەڕەشە لێكراوە گەورەكانن، 8 زمانیش مەترسیداترن، و5 زمانیش لەخانەی لەرزۆكەكانە.
لەلایەكی دیكەوە ئەتلەس ئەو زانیارانە دەخاتە روو كەمایەی دڵخۆشین و وپاتی بابۆ گینیای نوێ وەك نموونە دەهێنێتەوە كە شویَنی گەورەترین فڕە زمانه‌ لەهەموو ناوچەكەدا "ڵتر لە 800 زمان بەكاردەهێنرێت" و لە ورێژەیە نزیكەی 88 زمانی لەناوچووە، وكەم مه‌ترسیترین وپاتە لەسەر ئاستی جیهانی بۆ لەناوبردنی زمان.

بەڵێی ئەو هەوپانەی ئەتلەس دەیكات بۆ ئەو زمانانەی كەلە ناوچوون ئەوە لەچاڵی ئەمجارەیدا ئەوە ئاشكرا دەكات كە زمانی كۆرنیە لە "كۆرنواڵ" ، ولەهەمان كاتدا زمانی سیشی "كالدۆنیای نوێ"، زیندوو ببێـتەوە. كریستۆڤەر موسڵی ئوسترالی شارەزا لەبواری زمانەوانی وبەرێوەبەری نووسینی ئەتڵەس، ئەوە رووندەكاتەوە هەست بەوە ده‌كرێت كەزمانە سەرەكیەكانی جیهان وەك " ئینگلیزی، فەرەنسی، ئیسپانی" بەرڵرسیارن له‌ لەناوچوونی زمانه‌كانی تر، بەڵكو چەندین بارودۆخی تر هۆكارن كە زۆر ئاڵۆزن.
ئەتڵەسی دینامیكی لەلایەن وپاتی نەروێژ هاریكاری دەكرێت ودەچێتە خانەی بەرنامەی یونیسكۆ بۆ پاراستنی زمانەوانی،ئه‌مه‌ش بۆ ئەو ڵێگەیەی نه‌رویژ ده‌گه‌ریَته‌وه‌ لە گۆرینەوەی زانیاری .
ئەم كارەی یونیسكۆ دەچێتە چوارچێوەی دەستكەوتنی زانیاری بەشیَوەیەكی ئاسان ونەخشەساز وبەكارهێنانی وەك سەكۆیەكی گفتوگۆ لەلایەن ڵسڵۆران و دەسەپاتە نیشتمكانیەكانی جیهان