ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

 به‌شی -3 و کۆتایی-

   

له‌وانه‌یه‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی باسكران له‌سه‌ر بواری ململانێیه‌ سیاسیه‌ ناوه‌خۆییه‌كاندا جێبه‌جێ بكرێن، بۆیه‌ به‌س نیه‌، چونكه‌ چه‌ندین شێوه‌ی زۆر گرنگ هه‌ن له‌ شێوه‌كانی ململانێی سیاسی، ئه‌ویش شێوه‌ ده‌ره‌كییه‌كانی ململانێیه‌ سیاسیه‌كانن، له‌وانه‌یه‌ چاكترین نمونه‌ش بارودۆخی وڵاته‌ عه‌ره‌بیه‌كان بێت بۆ ئه‌و ململانێیانه‌، عه‌ره‌به‌كان له‌ ناوه‌ڕاستی سه‌ده‌ی پێشوودا له‌ ململانێیه‌كی سیاسی راسته‌وخۆدان له‌گه‌ڵ ئیسرائیلدا، هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای ئه‌و ململانێیه‌شدا چه‌كی گاڵته‌جاڕیی به‌ شێوه‌یه‌كی فراوان تێیدا به‌كارهاتووه‌، به‌ڵام له‌لایه‌ن ئیسرائیلیه‌كان و زایۆنیزمی جیهانی زۆر كاریگه‌رانه‌تر به‌كارهاتووه‌، ئه‌گه‌ر به‌ دیدگایه‌كی بابه‌تیانه‌ ته‌ماشای ئه‌م ململانێیه‌ بكه‌ین، بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ گۆڕه‌پانی ئه‌م ململانێیه‌ ته‌نیا له‌ ناوچه‌ عه‌ربیه‌كه‌دا قه‌تیس نیه‌، به‌ڵكو تێیپه‌ڕاندووه‌ بۆ هه‌موو جیهان، و شێوازێكی ته‌وه‌ریی وه‌رگرتووه‌ له‌ ململانێیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كاندا، له‌وانه‌شه‌ له‌ هه‌موویان گرنگتر بێت.

 به‌مجۆره‌ش پروپاگه‌نده‌ی به‌هێزی زایۆنیزم له‌ جیهاندا سه‌ركه‌وتووبوو له‌ گۆڕینی وشه‌ی عه‌ره‌بی بۆ سیمبولی دواكه‌وتن و ریسوابوون، ئه‌گه‌ر نكۆڵیش له‌وه‌ نه‌كرێت كه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌ی ئێستاماندا عه‌ره‌ب له‌سه‌ر ته‌ختی شارستانیه‌ت چوارمه‌شقی لێی دانه‌نیشتوون، به‌ڵام له‌ كۆتایی پێبلیكانه‌كه‌ی شارستانیه‌تیش نین، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌ سه‌رده‌مانێكی دوور و درێژ ئاڵای شارستانیه‌تیان به‌رزكرده‌وه‌ (به‌سایه‌ی ئیسلامه‌وه‌)، چه‌ندین خشتی گرنگیشیان خسته‌ سه‌ر شارستانیه‌تی جیهانی و مرۆڤایه‌تی، ئه‌وانیش شارستانیه‌تی یۆنانیان گواسته‌وه‌ بۆ ئه‌وروپا، ئه‌وه‌ به‌سه‌ كه‌ بڵێین ئه‌ورپاییه‌كان له‌ چه‌رخه‌ ناوه‌ڕاسته‌كاندا له‌ ئاستی پێشكه‌وتنی عه‌ره‌به‌كاندا نه‌بوون، له‌ میانه‌ی شه‌ڕی خاچ په‌رسته‌كاندا ئه‌وروپاییه‌كان زۆرێكیان له‌ عه‌ره‌به‌كان وه‌رگرت، شتێكی كه‌میش له‌م زۆره‌ بۆ نمونه‌ پیشه‌سازی دروستكردنی سابون بوو، كه‌ ئه‌وروپاییه‌كان پێی ئاشنا نه‌بوون، هه‌تا دوای هه‌ڵمه‌ته‌كانی خاچ په‌ره‌سته‌كاندا، كاتێك كه‌ جه‌نگاوه‌ره‌كان له‌ كاتی گه‌ڕانه‌وه‌یاندا چه‌ندین پارچه‌ سابونیان بۆ خۆشه‌ویستانیان ده‌برده‌وه‌، وه‌ك سیمبولێكی پاكوخاوێنی و داوێن پاكی، هه‌روه‌ها دیارده‌ی سه‌رپۆشی كه‌ زۆرجار رۆژئاواییه‌كان دژی عه‌ره‌ب (موسڵمان) به‌كاریدێنن، به‌راورد ناكرێت به‌ پشتێنه‌ی داوێن پاكی ئه‌وروپاییه‌كان، كه‌ له‌ چاخه‌ ناوه‌ڕاسته‌كاندا باوبوو، كاتێك جه‌نگاوه‌رێك ده‌چووه‌ شه‌ڕ له‌و هه‌ڵمه‌تانه‌دا، ناوه‌قه‌دی ژنه‌كه‌ی به‌ پشتێنه‌یه‌كی دار و پێست ده‌به‌ست، هه‌تا له‌ ماوه‌ی دووركه‌وتنه‌وه‌كه‌‌ی داوێن پیسی و ناپاكی لێ نه‌كات، ئه‌و پشتێنه‌ش به‌ كلیلێك قفڵ ده‌درا، و كلیله‌كه‌ی له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌برد، هه‌تا ده‌هاته‌وه‌ ئنجا ئه‌و پشتێنه‌یه‌ ده‌كرایه‌وه‌، بێننه‌ پێش چاوتان! كاتێك باسی ئه‌مه‌ ده‌كه‌ین، ته‌نیا بۆ به‌راوردكردنه‌ له‌ نێو گه‌لاندا له‌ سه‌رده‌مێكی مێژووی دیاركراودا، بۆ زیاتر نزیكبوونه‌وه‌ له‌ بابه‌ته‌كه‌، ئاماژه‌ بۆ یۆنانییه‌كان ده‌كه‌ین، كه‌ سه‌رده‌مانێك هه‌ڵگری ئاڵای شارستانیه‌ت بوون، له‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستاشماندا حاڵیان له‌ حاڵی وڵاته‌ عه‌ره‌بیه‌كان زۆر باشتر نیه‌، ئه‌دی بۆ به‌ ڕێزه‌وه‌ ته‌ماشایان ده‌كرێت، كاتێك وێنه‌ی‌ عه‌ره‌بیش ده‌شێوێنرێت؟.

  هۆی سه‌ره‌كیش بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ زایۆنیزمی جیهانی بایه‌خی خسته‌ سه‌ر عه‌ره‌ب له‌ رۆژنامه‌ جیهانیه‌كاندا، و سیمبولێكیان بۆ دروستكردن، ئه‌ویش حوشتر و عه‌گال بوو، كه‌ چوارده‌وره‌ی چه‌فیه‌ سه‌رپۆشه‌كه‌یان ده‌دات، ئه‌و دوو سیمبوله‌یان كرده‌ دروشمی دواكه‌وتن، وه‌ڵامی عه‌ربه‌كانیش به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی هێرشه‌كردنه‌ سه‌ر ئیسرائیل بوو له‌ لاپه‌ڕه‌كانی رۆژنامه‌ عه‌ره‌بیه‌كاندا، واته‌ ته‌یاركردنی رای گشتی عه‌ره‌بی بوو دژی ئیسرائیل، ئه‌مه‌ش هۆی هاوكوف نه‌بوونی یه‌ك بوو، چونكه‌ رای گشتی عه‌ره‌بی هه‌ر پێشوه‌خته‌ ته‌یاربوو دژی ئیسرائیل، بۆیه‌ هه‌ڵبژاردنی ئه‌م جه‌ماوه‌ره‌ سه‌ركه‌وتوو نه‌بوو، ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێت كه‌ جه‌ماوه‌ری عه‌ره‌بی نابێت ته‌ماشای ئه‌م كاریكاتێرانه‌ بكات، به‌ڵكو نابێت ته‌نیا بۆ خوێنه‌ری عه‌ره‌بی بێت، له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌ زایۆنیست و لایه‌نگرانیان سیمبولێكیان بۆ عه‌ره‌ب، له‌ مێشكی ڕای گشتی جیهانی دروستكرد، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ حوشتر سیمبولێك نیه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وان به‌كاریان ده‌هێنا، به‌ڵكو سیمبولی هێز و دانبه‌خۆداگرتن و سه‌ربه‌رزییه‌، ئه‌مه‌ش خۆی له‌ خۆیدا شه‌رمه‌زارییه‌ك نیه‌ وه‌كو سیمبولێك، كاتێك كه‌ زۆربه‌ی گه‌لان سیمبولی ئاژه‌ڵیان بۆخۆیان داناوه‌، وه‌كو ورچ سیمبولی روسه‌كان، شێر سیمبولی ئینگلیزه‌كان، كه‌ر و فیل سیمبولی هه‌ردوو حزبی سه‌ره‌كی ده‌سه‌ڵاتی وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا، كه‌ڵه‌شێر سیمبولی فه‌ره‌نساییه‌كان، چه‌ندینی تر، به‌ڵام هه‌ڵبژاردنی حوشتر بۆ عه‌ره‌ب، مه‌به‌سته‌كه‌ی ئاماژه‌ بوو بۆ گۆشه‌گیربوون له‌ بیابان و دواكه‌وتن، هه‌روا عه‌گالیش به‌كارهات وه‌ك سیمبولێك بۆ مانه‌وه‌ له‌ جلوبه‌رگی چه‌رخه‌كانی ناوه‌ڕاستدا، كه ‌مانای دواكه‌وتوویی ده‌به‌خشێت، له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی كه‌ هونه‌رمه‌نده‌ عه‌ره‌به‌كان به‌هه‌مان شێوه‌ی چه‌ك وه‌ڵام بده‌نه‌وه‌، قایلبوون به‌ به‌كارهێنانی بابه‌ته‌كانی شه‌ڕ و ئاشتی، كه‌ ئیسرائیل نكۆڵی لێده‌كات، و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ره‌تكردنه‌وه‌ی ئاشتی داده‌په‌روه‌رانه‌، به‌ به‌‌هێزی ده‌ژمێرێت، كه‌ ئه‌مه‌ روون و ئاشكرایه‌ بۆ ڕای گشتی جیهانی، له‌ شوێنی ئه‌مه‌دا ده‌بوا كاریكاتێریسته‌ عه‌ره‌به‌كان سیمبولێك بۆ ئیسرائیل و زایۆنیزم دروست بكه‌ن، و ئاژه‌ڵێكیان وه‌كو سیمبول بۆ دابنێن كه‌ ببێته‌ هۆی رق لێبوونه‌وه‌ و گاڵته‌جاڕی جیهان، وه‌كو به‌راز بۆ نمونه‌، و به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی سیفه‌ت و خه‌سڵه‌ته‌ ناشیرنه‌كانیان به‌كاربێنن، وه‌كو ره‌زیلی و مه‌رایی و سووخواردن و خۆویستی، و بۆ نمونه‌ فۆكه‌س بخه‌نه‌ سه‌ر له‌خاچدانی پێغه‌مبه‌ر عیسا له‌لایه‌ن جوله‌كه‌كانه‌وه‌، و شته‌ شه‌رمه‌زاره‌كانی دیكه‌ی هاوشێوه‌‌، كاریكاتێر له‌م بواره‌دا ده‌بێت بێبه‌زه‌ییانه‌ بێت، چونكه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ دوژمندا ده‌كات، نه‌ك له‌گه‌ڵ نه‌یارێكی سیاسیدا، كاریكاتێر ده‌بێت له‌م بواره‌دا بابه‌تیانه‌ نه‌بێت، به‌ڵكو ده‌بێت وێنه‌كه‌ بشێوێنێت، نه‌ك ره‌خنه‌ی لێبگرێت، چونكه‌ ره‌خنه‌ لێره‌دا شوێنی نابێته‌وه‌ له‌ چاكسازیدا، ئامانجیش لێره‌دا چاكسازی نیه‌، به‌قه‌د ئه‌وه‌ی سه‌ركه‌وتنه‌ له‌م ململانێیه‌دا، كه‌ شێوه‌ی شه‌ڕی كراوه‌ ده‌بینێت، ئه‌و كاریكاتێرانه‌ش كه‌ ئاڕاسته‌ی رای گشتی عه‌ره‌بی ده‌كرێن، ده‌بێت هێرش بكه‌نه‌ سه‌ر ئه‌و هێزه‌ ده‌ره‌كیانه‌ی كه‌ پشتگیری ئیسرائیل ده‌كه‌ن، كه‌ ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ پشتگیریانه‌یان بۆ ئیسرائیل رۆشن نیه‌ بۆ رای گشتی عه‌ره‌بی، لێره‌دا ده‌كرێت ئاماژه‌ به‌ ئه‌زموونی كاریكاتێریستی تیرۆركراو (ناجی ئه‌لعه‌لی) بده‌ین، كه‌ ناسراوبوو به‌ توندی ره‌خنه‌ و گاڵته‌جاڕییه‌كانی، كه‌ بوونه‌ هۆی به‌خشینی سروشتێكی میللیانه‌ به‌ كاره‌كانی، له‌ كۆتاییشدا بوونه‌ هۆی تیرۆركردنی، ناجی ئه‌لعه‌لی له‌ كاره‌كانیدا پێده‌كه‌نی و گاڵته‌جاڕیی و شه‌رمه‌زاریی ده‌كرد، خوێنه‌ری به‌ پێكه‌نین ده‌هێنا، و كاره‌كته‌ره‌ پاڵه‌وانه‌كانی كاریكاتێره‌كانیشی شه‌رمه‌زار و ریسوا ده‌كرد، ئه‌مه‌ش داواكراو و ویستراوه‌ له‌ كاریكاتێری سیاسیدا.

No description available.

No description available.