ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

خەلەکا ئێکێ

 پێشەکى

وەلاتێن ب حەژێکرن وڤیانا بنگەهین یا پێکهاتێن خوە ئاڤانەبووین، قەت نەبوونە سەنتەرێ ئافراندنا ئازادى و یەکسانیێ، عیراق ژى وەکە ئێک ژ ڤان جورە وەلاتان، لسەر هەمان پرەنسیب هاتیە دامەزراندن ، لەوما ژى هەر ل رۆژا ژدایکبوونا خوە هەتا ئیرۆ، ب هەموو واتەیەکێ یا دویر بوویە ژ تێکرایا بیاڤێن ئازادیێ و بەختەوەریێ، تاک نینە د کوکا ئەڤى وەلاتى دە، د ژیانا خوە دە راستى ئێشان و ترساندنەکا هوڤانە نەبووى، ئەڤ رەۆشا نە نورمال یا بوویە کلتورەک، بەردەوام ب زهنیەتا خوەسەپینەر و دارێ زوریێ سەرەدەرى دگەل ژیانا خەلکێن زوربەیا پێکهاتان هاتیەکرن.

مرۆڤ دەما ل جهەکێ نرخێن مرۆڤبوونا خوە نەبینیت و هەست پێنەکەت، مرن یان بەلاڤبوونا ئەوى جهى زێدە نا بیتە نیشانا ب گومانبرنا نیمجە خەمەکێ لجەم مرۆڤى وەکە تاک، چ جاران کەسێن دڤى وەلاتى دە یێن ژیانا خوە دەرباسکرى، خوەزیان ژبوى رابردویێ خوە ناراهێلن، هەر تم دبێژن دێ بلا ئەو رۆژێن چویى بجن و نە زڤرنەڤە، ئەڤە ریالیتەیا ئەڤى وەلاتى یە ئەڤێ دبێژنێ (عیراق) .. ئەگەر مرۆڤ ب راشکاوى و ب شێوەیەکێ ئازاد و ڤەکرى هەلویستێن خوە پێکبینیت، باوەرناکەم کەسەک هەبیت یێ گەشبین بیت ب ئایندێ ئەڤى وەلاتى، چونکە تشتێن نەلڤ و بنەجه د زهنیەتا پێکهاتێن سەردەست یێن ئەڤى وەلاتى هێشت (حقدە .. تولڤەکرنە .. سەرکوتکرنە .. هێزە .. کوشتنە .. خرابکرنە .. سوتنە .. گرتنە .. بنئاخکرنە .. ئەنفالکرنە ..هتد) ئەوەى ئەڤ وەلاتە هەیە ئەڤ ئیدیەمێن خراب ب پراکتیک تێدا خوەدى هەبوون بوونە.

عەرەبێن سونە د دەسهەلاتێ دە دژوار هەلنگفتن و کەفتن:

وارگەهێ عیراقێ هەر ژ دەستپێکا دامەزراندنێ هەتا سالا (2003) یێ، پێکهاتا عەرەبێن سونە کاروبارێن وەلاتى برێڤەدبرن و هەموو چەمکێن دەسهەلاتێ دبن کونترولا واندا یێن دورپێچکرى بوون، وى چاخى ل فاو بگرە هەتا دگەهیتە زاخو هەرت تشت لگور سیاسەت و فەرمانا وان دهاتە ئەنجامدان، بیاڤێن وان د ماوێن دەسهەلاتا خوەدا گرنگى دایێ، پێکئینانا لەشکەرەکێ فراوان و خوەدى جورێن جودا جودا یێن جەک و تەقەمنەیا بوویە، کلاشینکوف وەکە شرینى و جوکلێتان لسەر مالان دهاتە دابەشکرن، ئەندامێن هەر مالەکێ بدارێ زوریێ یان لەشکەر بوون .. یان جەیش شەعبى .. یان ئەفواج خەفیفە .. یان تەلائیع .. یان فتوە .. هتد) گەل تنێ لسەر بکارئینانا چەکى دهاتە پەروەردەکرن، ب گشتى هیچ تاکەکێ نەدزانى دێ ئایندێ وى ب چ ئاوایەکێ بیت.

لسەر دەمێن دەسهەلاتا عەرەبێن سونە، گرنگترین پەیامێن رۆژێ (گرتن، کوشتن، رەڤین، خرابکرن، سوتن، دەربدەرى، کوشتنا ب کومەل، ڤەگوهاستن، سێدارەدان، تەفتیش، تەقەدم، تەمشیت، ئەنفالکرن، بکارئینانا چەکێن قەدەغەکرى، لێدان، ئەشکەنجە، حزبیکرنا بزورى، بەیعە بو سەرۆکى، هش دیوار بگون ...هتد) رۆژەک ژ رۆژان مرۆڤ نەدشیا پەیامەکێ دلڤەکەر یێ دویر ژ ترس و توندوتیژیێ گوهلێبیت، تشتێ ژ هەموویان نێزیک بو مرۆڤى کوشتن و گرتن بوویە..! د وارگەهەکێ بڤى شێوەى دە تەبڤێت سایکولوژیەتا تاکى ب چ شێوەیەکێ بیت.

د درێژاهیا سالێن خوە یێن حوکمرانیێ دا، نەشیان (ئازادیێ، یەکسانیێ، بەختەوەریێ) ژبوى جڤاکێ بێ جیاوازى بەرقەرارکەن، هەموو پێکهاتێن عیراقێ ب تایبەتى (کورد، شیعە) ئارمانجا دەسهەلاتا عەرەبێن سونە بوونە، ئەوان دخواست ئەڤ پێکهاتە (پاشگویاتیێ، کوێلەبوونێ، دویڤەلانکیێ، نوکەریێ) ژبووى وان ب تەمامى پەژرینن، کەسێن ئەڤ چەندە رەدکر مامەلا نەیاران ب درندەترین شێوە دگەل دا دهاتەکرن، مافێن وان یێن ژیانێ ب ئێک جارى لێدهاتنە ستاندن، هەبوونا وان ب هەموو شێوازان دهاتە ئینکارکرن، ئایندەکێ خراب لپێشیا وان دهاتە چاڤەرێکرن.

بەردەوامیا ئەڤێ سیاسەتا شوڤینست و دەمارگیر یا دەسهەلاتا عەرەبێن سونە، جهەک نەما ئەو زیانێ نەگەهینێ، گوند نەمان نەهاتیە سوتاندن و تەرحیلکرن، چەندەها دەڤەر کیمیاباران و ئەنفالکرن، مرۆڤێن ساخ ب کومەل بنئاخکرن، پشتى ڤان هەمى کریارێن هوڤانە، کەلها وان هاتە هەرفین، دەسهەلاتا وان ب داویهات، رۆژا وان ئاڤابوو، ئەو د حوکمرانیێ دا فاشل بوون، جارەکا دى ئەو نکارن ب سیستەم و ستایلێ جاران لژێر پەردا عیراقەکا سەنترال ڤەگەرن سەر دەسهەلاتێ، دەما ب پشتەڤانیا هێزێن نیڤنەتەوى ئەو هاتیە خراندن و لادان لسەر دەسهەلاتێ، تێکرایا کوردان ب مەزهەبا عەرەبێن شیعەڤە سێ بەر یێن دویف وانرە هاڤێتى، داکو جارەکا دن نە ڤەگەرن و رۆژا وان هەر یا ئاڤابیت و نەهەلێت، خەلکێ باش دەسهەلاتا وان یا فامکرى، شەرمەک مەزنە ئەو جارەکا دن بێژن مە تاقیکەنەڤە د رێبەرایەتکرنێ دە، هەمى کەس بلا وەببێژن ئەو تێنەبن، وان ستەمەکا وەسا یاکرى چ جاران لبیرا خەلکێ ناچیت، شینەوارێن زورداریا وان هەتا عیراق هەیە دێ مینن و لبەر چاڤێن جڤاکێ ناوندابن.

ئێش و ئازارێن عەرەبێن شیعە مەزهەب دبن سیها دەسهەلاتا عەرەبێن سونى دە:

دەسهەلاتا عەرەبێن سونە مەزهەب دەسهەلاتەکا سەرکوتکەر و دکتاتور و زوردار بوویە، درندەترین شێواز لهەمبەرى رکەبەرێن خوە بەردەوام بکارئانییە، سیاسەتەک هوڤانە وان ل باشورێ عیراقێ پەیرەودکر، هەر تم دخواست ئەهواران هشکەن و ئاگرى تێبەردەن، ژبوى هندێ نەیارێن خوە دناڤ دە بسسوژینن، باغێن مەزن یێن دار خورمان ببرین، داکو نەبنە پەناگەه ژبوى نەیارێن وێ، هەر کەسەکێ بێهنا سیاسەتێ ژێهاتبا چارەنڤیسێ وان حەتمەن زیندان و سێدەران بوون، کەسەک ژوان نەشیایە جارەکێ ژ جاران رحەت رازێت و ژیانەکا نورمال ب سایکولوژیەکا هێمن دەمێن خوە دەرباسکەتن.

هەموو جورێن ستەمێ لسەر عەرەبێن شیعە مەزهەب هاتنە تاقیکرن، عەرەبێن سونە د چوارجوفێن ئێک حزب دە دەسهەلاتا خوە ل عیراقێ پێکتئینا، لەورا ژى وەکە هێزەکا ئێکگرتى خال ب خال بەرنامێ وێ بێ نەرازیبوون دهاتە جیبەجیکرن، دبن سیها دەسهەلاتا وان دە عەرەبێن شیعە مەزهەب دهاتنە حەلاندن و ژناڤبرن، وان ئەڤ مەزهەبە مینا بەشەکێ نامو دناڤا ئاخا عیراقێ دا د حەسباند، هەر تم ب باشگویێن ئیرانێ دانە قەلەمدان، ئەوان ب پلان دخواست قرکرنا وان ئەنجامدەن، هەبوونا عەرەبێن شیعە مەزهەب ب ئاوایەکێ سیستەماتیک دهاتە لابرن، دەڤەرێن شیعان هاتبوونە بێ ئیرادەکرن میناک دگوتە باژارێ ناێریێ دارا پیس، رحا بەرخوەدانێ لجەم تاکێ وان هاتبوویە حەلاندن، چەند هەژمارا وان یا زور بوویە ژى لێ گەلەک بچووک دهاتنە دیتن.

دەسهەلاتا عەرەبێن شیعە لبەر هەلوەشیان و هەرفینێ نە:

گوهرینێن ل عیراقێ هاتیە پێش (90%) ب دەستەکداینا هێزێن دەرەکى بوویە د سەرى داژى وەلاتێن ئیکگرتى یێن ئەمریکا، هەر چەندە عەرەبێن مەزهەب شیعە پتریا گەلێ عیراقێ پێکتینن، بەس نە زێدە خوەدى ئیرادەنە، ئەو پتر ب پاشگویاتیا ئیرانێ دهێنە نیاسین، ئینتیمائا وان پتر یا مەزهەبى و ئولى یە نەک یا ئاخ و نیشتیمانى، لگور نێرینا من ئەگەر ب رێکێن دیموکراسى و دەنگدانێ و هەلبژارتنان نەبایە چ جاران عەرەبێن شیعە نەشیان ببنە خوەدى دەسهەلات، شاشیا وان د ماوێن دەسهەلاتا خوەدا بکارئیناى زێدە وان بیر د تولڤەکرنێ دا دکر، وان نەدڤیا ببنە میناکەکێ هەرى باش یێ پوزەتیف د حوکمرانیێ دە، د حوکمرانییا وان دە، بێهنا جڤاکەکێ سڤیل و مودێرن ناهێتەکرن، ئەو پتر جڤاکێ بەرف رەۆشەکا پاشڤەرۆ دهاژوون. 

پشتى پرۆسەیا ئازادیا عیراقێ سیستەما دکتاتوریەتێ بداویهات و دیموکراسیەت وەکە ئەلترناتیف جهێ خوە گرت، ئێدى دەنگدان و هەلبژارتن بوونە سەنتەرێ بریارا بێکئینانا ئینسیاتیفا گەل ب هەرسێ دەسهەلاتێن خوە یێن (پەرلەمانى، جیبەجیکار، دادوەرى) ئەڤ قووناغە نە ژبووى هندێ بوویە، عەرەبێن شیعە بگەهنە دەسهەلاتێ و ئینتیقام و تولڤەکرنێ بکەنە بنگەها سیاسەتا خوە یا حوکمرانیێ، گەلەک ب نەزانیبوون تەڤلى دەسهەلاتێبوون، د ماوێن دەسهەلاتا وان دا گەندەلى و بێ دادى گەهشتە گوپیتکێ، نەرازیبوونێن خەلکێ نەک تنێ ل دەڤەرێن پێکهاتێن دن د حالەتێن مەزنبوونێ دا بوون، بەلکو زێدە ل وان دەڤەران یێن دژواربوون یێن کو نیشتەجیێن وان (100%) ژ عەرەبێن شیعە مەزهەب، ئەڤە ژى نیشانێن هندێ نە، کو وان کارەکێ وەسا نەکریە، هەما چنەبیت تاکێن پێکهاتا وان رازیبن و هەست ب بەختەوەریێ بکەن.

زێدەترى پازدە سالان ژ حوکمرانییا وان عیراق نەهاتە ئاڤەدانکرن، ناڤەندا بەغدا وەکە پایتەخت هێشت مینا سەربازگەهەکێ یە و چ شارستانیەت و پێشکەفتن پێڤە ناهێنە خوەیاکرن، عەبرەبێن سونە مەزهەب د دەسهەلاتا خوە دە (شەر، گوشتن، ستەم) ئافراند .. عەرەبێن شیعە مەزهەب ژى د دەسهەلاتا خوە دا (گەندەلى، دزى، پاشڤەرۆیى) بەرهەمئانى، ئەگەر هەر دوو دەسهەلات ب ئاوایەک زانستى د بیاڤێن جودا جودا دە بهێنە هەلسەنگاندن ئێک خالا پوزەتیف تێدە ناهێتە دیتن، نها دەسهەلاتا عەرەبێن شیعە مەزهەب لسەر لێڤا ژناڤچوون و هەرفاندنێ یە، ئەو ژى مینا هەڤکیفێن خوە د حوکمرانیێ دا فاشل بوون، باوەرناکەم کەسەک هەبیت ل عیراقێ پەشێمنێ حوکمرانیا وان یا گەندەل و پاشڤەرۆ بیت، چاوان سێ بەر د دویف دەسهەلاتا عەرەبێن سونە مەزهەب دا هاتنە هاڤێتن، ئیرۆ ب هەمان شێوە گەل دخوازیت باى بایا وان بکەت، هەتا جارەکا دن ئەو نە ڤەگەرنە سەر دەسهەلاتێ، رۆژا وان یا ئاڤابیت و نەهەلێتە ڤە د چ سەردەمێن دن دە.

 

  • 1