ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

خەلەكا دویێ‌ و دوایێ‌

سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌ هەر ل دەستپێكێ‌ ئیماژە بهندێ‌ كر، كو هەرێم یا دناڤ كریزەكا هەری دژوار دە دنالیت، هوكار ژی ڤەگەراندن بو چەند خالەكێن گرنگ: رەنگڤەدان و كارتێكرنێن ڤایرۆسێ‌ كۆرۆنایێ‌ .. دابەزینا بها و نرخێن پەترۆلێ‌ .. پشتبەستنا ئابوری ب تاكە ژێدەر ئەو ژی كو پەترۆلە .. سەرێك ستوربوونا شاشیێن كابینێن بەرێ‌، هەلبەت كو چارەسەریا وان پێتڤیاتیەكا خورت ب دەمی هەیە، لهەمبەری ئەڤێ‌ رەۆشا مەترسیدار د پلانا وان دایە هن ریفۆرم و چاكسازیان پێكبینن، ئەڤ چەندە ژی دبیتە گەفە لسەر بەرژوەندێن هن كەس و ئالیێن گەندەل و زێدەگاڤچی، ئەو رێكا ریفۆرمان ئەڤا وان گرتیە بەر ئەو كەس و ئالی ئاستەنگ و گرتان د پێشیا واندا پێكتینن، لێ‌ ئەوێ‌ نە راوەستین و بەردەومایێ‌ بدەینێ‌..!

كریزێن هەرێمێ‌ ئەنجامێن گەلەك هوكارێن سیاسی و مێژویی نە،ئەڤە ژبلی برینا بەشێ‌ شایستێ‌ هەرێمێ‌ ژ ئالیێ‌ حكومەتا بەغدا ڤە، سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌ دبێژیت گەرەكە ئەم دگەل ئەڤێ‌ رەۆشا خراب خوە بگونجینین، لگور پێشبینیا وی ژی ئەڤ رەۆشە دێ‌ بو دەمەكێ‌ نەدیار ڤەكێشیت، لەوا ئەوێ‌ لدویف داهاتێ‌ هەرێمێ‌ سەرەدەریێ‌ دگەل بیاڤێن مەزاختیان و رێكخستنەڤەیا مووچەیان بكەن، واتە دێ‌ گوهرین لسەر موچێن موچەخوران دە هێتن.

د گوتارا سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌ دە، زمانێ‌ ژماران هاتە بكارئانین، هەرێم (27) ملیار دولاران قەردارە و بهیچ شێوەیەكێ‌ ژی خوەدی یەدەكێ‌ دراڤی نینە، ئەم یێن گرێدایی داهاتێ‌ مەهانەینە، د هەمی سات و چركەیەكێ‌ دە ئیحتیمالا هندێ‌ هەیە ئەم راستی كریزێن ئابوری و دارایی ببین، جاران داهاتێ‌ پەترۆلێ‌ (700) ملیون دولاربوون، كوژمێ‌ (400) ملیون دولاران ژوی داهاتێ‌ پەترۆلێ‌ بو كومپانیێن پەترولێ‌ و دانا دەینان دچیت، ئەو بەسێ‌ دمینیت كو كوژمێ‌ وی (300) ملیون دولارن د چیتە گەنجینەیا حكومەتێ‌، ژ ئالیێ‌ حكومەتا بەغدا ژی (383) ملیون دهاتن، حكومەت د هەر مەهەكێ‌ دە، داهاتێ‌ خوە (80%) یێ‌ تەرخانكری بو مووچان .. رێژا (15%) بو مەزاختیێن حكومەتێ‌ .. كوژەمێ‌ (5%) بو هەموو خزمەتگوزاریان، هێچ بیركرنەك نەبوویە بو ئایندێ‌ هەرێمێ‌، دەما مە مووچە دابەشدكرن ئەڤی پارەی تێرا مووچان نەدكر، ئەم هەر مەه (60) ملیون دولاران (عجز) دەردكەفتین.

د ماوێن تەمەنێ‌ كابینا نەه دە، مە نەه مووچە یێن دابەشكری، پشتی نرخێن پەرتۆلێ‌ دابەزی نها داهاتێ‌ پەترولێ‌ یێ‌ دچیتە گەنجینەیا حكومەتێ‌ تنێ‌ (30) ملیون دولارن، داهاتێ‌ ناڤخوەیی ژی هەمی دبیتە (60) ملیون دولار، ئەڤ ژمارێن داهاتێ‌ هەرێمێ‌ ئەگەر هەڤبەركەن دگەل ژمارێن داهاتێ‌ هەرێمێ‌ یێ‌ بەری نها گەلەك و گەلەك یێن كێمن، بڤی دەست و داری ئەڤ هەرێمە دبیتە كوكا هەرێما كریزان.

دڕاشتنا هن تێبینیان لسەر گوتارا سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌:

ئەگەر ب هویری گوتنێن سەرۆكێ‌ نەهەمین كابینا حكومەتا هەرێمێ‌ د هەر دو گوتاران دە بهێنە هەلسەنگاندن، دێ‌ دەرفەتێن داڕشتنا گەلەك تێبینیان هێتە پێشیا مرۆڤی، چونكە هەست ب جیاوازیەكا هەری مەزن دهێتە كرن، د یەكەمین گوتار دە دەستپێكەكا باش هاتە دیتن و جورەكێ‌ بەرچاڤ روهنیێ‌ دهاتە هەستپێكرن، د دوهەمین گوتار دە رەۆش و ئایندە هاتنە شێلان و بێئومێدیێ‌ رەۆش داپوشی و پەیامێن خراب ل پاش خوە هێلان، بڤی ئاوای مرۆڤ دكاریت ناڤەرۆكا گوتارێن وی ئەنالیزەكەت:

◦ رەۆش ئەنجامێن شاشیێن كابینێن بەری نهایە، چارەسەریا وان نەیا ئاسانە و دەمەكێ‌ درێژ ژێرا دڤێت، ریفورمێن مە دایە پێشیا خوە، گەندەلكار و زێدەگاڤچی بەرژوەندیێن وان یێن هاتیە هنگافتن، ئەو گرفت و ئاستەنگان لپێشیا مەدا چێدكەن و ناهێلن ئەم گاڤان پێشدا بهاڤیێن.

◦ رەۆش یا خرابە، گەرەكە ئەم خوە دگەل رەۆشێ‌ بگونجینین، حكومەت یا دەیندارە، مە چ یەدەك نینە، مە بیر د ئایندێ‌ هەرێمێ‌ دە نەكریە، داهات گەلەك و گەلەك یێ‌ دابەزی، ئەم نها لدویف داهاتێ‌ هەیڤانە سەرەدەریا مەزاختیێن حكومەتێ‌ و موچیێن فەرمانبەران دكەین، واتە دویر نینە ب یاسایێ‌ دەست بو مووچان بهێتە برن، مووچە بهێنە گوهرین و كێمكرن، جاران دگوت پاشكەوتی مووچە،نها هەما ب زەلالی كێمكرن و بێ‌ قەرقەشە ..!

◦ سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌ د یەكەمین گوتار دا ئیماژە ب دەستكەفتان كر و وەسا خوەیا كر، كو وان داهات یێ‌ زێدەكری، هەتا داویا سالا (2019) دێ‌ ب رێژا (50%) زێدەتر لێكەن، ئەڤە ب سەرەتایەكا هەری باش هاتە نرخاندن، لێ‌ د داوی گوتار دە هەمی مژار بەرۆڤاژیكرن، ئەو متمانا بەری نها هەتا رادەكێ‌ ب كابینا نەهێ‌ هەی ب تەمامی هاتە ژدەستدان.

◦ د گوتارێ‌ دە خەما سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌ ئەو بوویە، ئەگەر ل ئایندە ئەو سەركەڤن و دەستكەفتان ب دەستخوەڤە بینن، هەموو ئالی خوە دكەنە شەریكێ‌ ئەوان دەستكەفتان، وەسا دیارە لجەم سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌ ئەڤە خەمەكا مەزنە، ئەڤ جورێ‌ بیركرنێ‌ گرێدایی زهنیەتەكا بەرتەسكە چ وەكە كەس بیت یان وەكە حزب بیت، د ناڤەرۆكا خوەدا ژی نەباوەری بوونە ب كارێ‌ جەماعی، لەوا هەست بهندێ‌ دهێتەكرن، كو ب ڕەنگەكێ‌ ژ ڕەنگان ئینفران یا حزبی و كەسی د گورەپانا سیاسی دە دهێتەكرن، میناكا ڤێ‌ چەندێ‌ ژی ئازریانا كابینا نەهێ‌ لسەر بابەتێ‌ راكرنا پارێزبەندیا هن پەرلەمەنتاران.

◦ زمانێ‌ بكارئینانا ژماران د گوتارێ‌ دە شاشیەك مەزنە، ئەو زێدە نەكارێ‌ سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌ یە، یا هەری راست ئەوە وی ئەڤ كارە بو وەزیرێن خوە یێن عەلەقەداری ژماران بجه هێلابایە، ژبەرخو ئەو پتر كارێ‌ وانەو ئەو دا باشتر ژی دەرەقەتی ئەوێ‌ یەكێ‌ دەركەڤن، ژمارێن هاتیە ئاماژەكرن ئەگەر د پەرلەمەنتویێ‌ دە هاتبانە گەنگەشەكرن، ئەز باوەرم سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌ دا كەڤیتە لەپێن خوە، چونكە گەلەك گومان ل ئەوان ژمارا دهاتەكرن، هەلبەت سەرۆكا پەرلەمەنتویێ‌ ژی د هن داخویانیێن خوە دە ئەو گومانێن خوە لسەر ئەوان ژماران ئانین زمان.

◦ ئەڤا هاتیە پێش گرفتەكا مەزنە، شێوازێ‌ كاركرن و زهنیەتا حوكمرانیێ‌ وەكە دهێتە خوەیاكرن جورەكێ‌ بەرتەسكیێ‌ یێ‌ پێڤەدارە و مودێلاوان یا حوكمرانیێ‌ ب مودێلەكا ڤەگری ناهێتە حەسباندن، سەرۆكێ‌ ئەڤێ‌ كابینێ‌ سەربورا وی د حكومەتێ‌ دە نەیا دەولەمەندە، ئەو زێدەتری هەر كابینەكا دن یێ‌ پێتڤی سیاسەتەكا ڤەكری یە، فەرە ئەو هەولدەت مفا ژ هەری كەسی وەرگریت و ب سبنگەكێ‌ فراوان رەخنێ‌ قەبولكەت، تنێ‌ د وێ‌ رێدە ممكنە بكاریت ببیتە خوەدی دەستكەفت د چوار سالێن خوە یێن سەرۆك وەزیریێ‌ دە.

◦ د دەمێن دەستپێكێ‌ دە من گوتارەك لژێر ناڤێ‌ (پرسگرێكێن هەرێم داپوشی پارتی نەرچاركر داوی كارتا خوە بكاربینیت) ب شێوێ‌ چەند خەلەكان د هەفتیناما ئەڤرۆ دە هاتە بەلاڤكرن، ئەز باوەرم ژبوی حكومەتێ‌ تێبینیێن گەلەك مفادار تێدا هەبوونە، بەس وەكە دیار كەس گوهداریا تێبینی و نێرینێن خەلكێ‌ دن ناكەت، دەسهەلات ناخوازیت ژ غرورا خوە بێتە خوار، هەر چەندە دەسهەلاتێ‌ ئەو بنەمایێن هندێن پولایی نینە هەتا پێ‌ ببنە خوەدیێن ساخلەتێ‌ غرورێ‌، بەس وەكە دیار هێشت یێن دناڤا ئاشوپان دە، نزانن گەلەك كارێن وان مینا دیوارێن سەر بەفرێنە، ئیرۆ نە وێ‌ سبە ببیتە بویەرەكا تراژیدی لسەر خودێ‌ دەسهەلاتێ‌ بخوە ..!

 

 

 

 

 

 

 

 

  • 1