ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

 

مەبەستم لەراستکردنەوەی وشەکانە بەڵام من لەراستکردنەوەی ناوی چەند گوڵیکەوە ئەچمە ناوباسەکەوە بەوهیوایەی هەموو بەرێزێک بتوانێت لەلای خۆیەوە راستکردنەوە بکات بۆ ناو وشە کوردیەکان بەتایبەتی بەزاراوەی سۆرانی،   سەرجەم جۆرەکانی گوڵ کەلەنیشتمانی ڕەسەنی خۆیەوە ئەگوازرێتەوە بۆ نیشتمانێکی تر ناوەکەی ئەگۆرن، ئەم ناو گۆرینە  یان لەنەزانینی ئەوکەسەوەیە کەئەی گوێزێتەوە، یان قورسی ناوەکەی وشەکە لەدەربریناو ناوێکی تری لێ ئەنێت لەشێوەی گوڵەکەوە نزیکبێت، یان هەندێک لەوکەسانەی خولیای پەروەردەکردنی گوڵ ودرەختیان هەیەو تەنها بەمەبەستی بڵاوکردنەوەی جۆرەکەی لەگەشتەکانیاناو ئەو فەرماندە سەربازیانەی وڵاتانیان داگیرکردوە یان لێوەی تێپەربون ، تۆوی گوڵ و نەمامی درەختیان لەگەڵ خۆیانا هێناوەتەوە یان ئەوانەی شەتڵگەیان هەیەو بازرگانی پێوەئەکەن بەهەمان شێوە ئەم کاری گوێزانەوەیە ئەکەن بەڵام زانستیانەو ناوی گوڵ ونەمامەکان بەراستی ودروستی ئەهێننەوە، بەڵام لەدوایدا لەنێو خەلکدا سەروگوێلاکی وشەکە(ناوەکە) ئەقرتێنرێت وئەگۆردرێت، تێبینی ئەکەم ئەم ناو گۆرینە لەناوچەیەکەوە بۆ ناوچەیەکی تر دوبارە ئەکرێتەوە، نامەوێت لێرەدا باس لە پەروەردەکردنی گوڵ وشوێنی پەروەردەکردنەکی بکەم.                                     گوڵی داودی بەنمونە ئەهێنمەوە، رەنگی گولەکانی هەمەجۆرەو بەچەند رێگایەک زۆرئەکرێت، لە سێیەمین مانگی بەهارا ئەگەشێتەوە هەتا دووەم مانگی پایز لەگەل کردنا بەردەوامە، نیشتمانی ڕەسەنی ئەوروپایە، پیاوێک هێناویەتە ناو عیراقەوە ناوی داودە فەندی بووەو هەربەوناوەوە ناسراوە، نمونەیەکیترو ناوێکی تری هەڵەی گوڵەباخ، بێگومان هەموو گوڵێک هی باخچەیە، ئەوباخچەیە سرووشتی بێت یان ئەندازەی، ئەم جۆرە گوڵە لەبنەچەدا ناوی رۆزە، لەوڵاتی سوریا ناوەکەی بوە بەجوری، گوڵی رۆز هەمەرەنگ و هەمەجۆرەو گۆڕانکاری زۆری تیاکراوە، ناوی بگۆرەکانی پێوەلکاوەو بوە بەپاشناوی وەک رۆزی یوسف، رۆزی ئادەم ،رۆزی میشێل، ئەم ناو گۆڕینەی وڵاتی ئێمە لەنەزانین و سەروگوێ قرتاندنەوە دروستبوە رەنگە گولی باخ بوبێت وەک گوڵی زار نەک گوڵزار، دلبەر نەک دولبەر وهی تر، گوڵێکی تری سەرەتای بەهار لەدەشت و نێو دۆلەکانی کوردستان ئەگەشێتەوە ئەویش گوڵاڵەیە یان گوڵە سوورە ئەگەر بوترێت گوڵالەسوورە لەبارەی زمانەوانیەوە هەڵەیە چونکە رەنگی ئاڵ و سوور هەدوکیان سیفەتە بەلام ئەوترێت سووری تۆخ سووری جەرگی سووری کاڵ، ئاڵ، لەوانەیە ئەم ناوی گوڵاڵە سووریە زۆرتر لەناوچەی سڵێمانی بەکاری بهێنن ،گوڵاڵەم گوڵی ئاڵە، چاران چەقیلە بۆتە تارای سوور، بۆ زانیاری زیاتر لەناچەی تیلەکۆی گەرمیان وشەی ئاڵ بەونەخۆشیە ئەڵین  کەتووشی ساوای تازە لەدایکبوئەبێت لەناوچەی سلیمانی بەونەخۆشیە ئەڵێن(شەوە) وەنەئەزانرا کەئەوە نەخۆشیەوە لەئەنجامی ناوک برینی ساوەکە دروست ئەبێت بەتیغی پیس وژەنگاوی وەک چەقۆ وگوێزان لەراسیتا ئەو نەخۆشیە(گەزازە) نەک شەوە دەستی لێوەشاندبێت، کەنازانێت شەوە چیە ئەوەشی لەوبارەیەوە هەرچیەک بڵێت درۆئەکات، گوڵێکی تری جوان لەسەرەتای بەهارا ئەگەشێنەوەو لاسک وگەڵاکانی ‌هاوشێوەی بنەگۆزروانە بەهەموویان ئەڵێن مانگ (مون) چونکەلەشێوەی مانگی تەوادان ، گوڵالە بێجگەلەرەنگی ئاڵ یان سوور رەنگی زەردو پرتەقاڵیشی هەیە، چەند جۆرە گوڵێک هەیە ناوەکەیان بەمەبەست گۆڕیوە، وەک زینا بۆجەعفەری و گلکی گەنمەشامی بۆ گوڵە کابە(کەعبە) جۆرێکی ترهەیە لە ناو ژوورا پەروەدەئەکریت گوڵێکی پچجوکی ئاڵ ئەگرێت ولقەکانی وەك گولی رۆز درک دەرەکات کردویانە بە(درکی مەسیح) بیگومان عەرەبەکان گۆرێویانە، بۆ زانیاریتان هیچ گوڵێک نیە ناوی شەست پەربێت ،گوڵە پۆپزیەکان هەمووی شەست پەرن وجۆرەکەی تری یەک چینە شەش یان ‌هەشت پەرەن ، گوڵێکی تر ناو نراوە حوسنی یوسف ئەم گەلە لەجۆری گوڵە مێخەکە وجیوازیەکەی لەپچوکی گوڵەکانیدایە،چونکە هەندێک گوڵ هەیە تەنها هەڵئەواسرێت، یان بەسەر رۆخی بەڵەکۆنا شۆڕئەبێتەوە وەک پاتۆنیاو جۆرێک لەجیرانیوم(ساردۆنیا) ئەوەی لەسلێمانی پێی ئەڵێن بیگۆنیا،* گوڵێکی زەرد، پرتەقاڵی و زەردو سووری تێکەڵاو هەیە لەوەرزی هاوینا گوڵ ئەکات باڵای چل سم بەرزئەبێتەوە، گەڵاو گوڵەکە هەردوکیان بۆندارن ناوە راستیەکەی لەبیرکراوە، ئەوە گوڵە فەقێیە، ئەوەکەسەی هێناوێتیە سلێمانیەوە ناوەکەی بەتەواوی بۆکوردی گۆریوە، لەئەورپا ناوی گوڵی قوتابیە، قوتابی، فەقێ، شاگرد هەمویان فێر خوازن، لەپۆڵی سێ وچواری سەرەتایدابوم لەگەڵ هاورێ و برای رەوانشادم نەوزاد سابیر قەرەداخی ئەچوینە ناو باخکەی خەستەخانەی سەرەوە، کە مام شەریف باخەوانی بوو ، ماڵی نەوزاد لەخەستەخانەکەوە نزیکبوو لەسەر شەقامی پێرەمێرد،  نەوزادی رەوانشاد ئەو کاتە ئەیوت ئەمەگوڵە فەقێیە و بەگوڵیکی تر لەشێوەی دەمەشێر ئەوەت ئەگوڵە رەقەمە، لەپەرەکەیا نیشانەیەک هەبوو لەشێوەی رەقەم(ژمارە). هەروەها گوڵە شڵێر کرا بەمۆز لەبەر ئەوەی گەلاکەی لەشێوەی گەڵای داری مۆزدایە. هەروەها بەرهەمێکی کێڵگەی هەیە بۆ رۆن وبرژاندن( بەعەرەبی فستق- بەفارسی بستە)  لەراستیا فستقی زەویە فستق الارض، لەساڵی حەفتاوە خراوەتە پاکەتەوەو ناوەکەی بوە بەعەلی بابا، ئەم بەرهەمە لەشاری بەغدا لەسەر شەقامەکان ئەبرژێنرا و ئەفرۆشرا ئەوانەی ئەم کارەیان ئەکرد لە پێست رەشەکانبون(لەوی ئەیانوت فستق( العبید)          

4 ی کانونی دووەم ی 2021ئه‌ڵمانیا – هانۆڤه‌ر

  • 1