ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

  

 لەئێستادا 33 ساڵ بەسەر تاوانی ئەنفالدا تێدەپەڕێت،تاوانێك كەكۆی رەگەز و خەسڵەتەكانی جینۆساید لەخۆدەگرێت،بەڵام ئەگەر بەوردی قسە لەسەر كاركردن لەسەر دۆسیەی ئەنفال بكەین،بەراوردی بكەین لە ئاست گەورەیی تاوانەكە،بۆمان دەردەكەوێت كەئێمە هێشتا لە قۆناغە سەرەتاییەكانی كاركردنین لەئەنفالدا .كاركردنێك هەرگیز قوربانی ‌وكەسوكارەكانیان ئاسودە ناكات.

یادەوەریی ئێمە لەتاوانێكی وەك ئەنفالدا، پرسێكە زۆر لەوە زیاتر هەڵدەگرێت،شرۆڤەی بابەتێكی لەم جۆرە،كەقسەكردنە لەچەندین ساڵی بێباكیمان لەهەمبەر تاوانێكی نێو دەوڵەتی دا،لەچەندین گۆشەنیگاوە یەخەمان پێدەگرێت.دەبێت بپرسین  بەدرێژایی ئەم سی وسێ ساڵە كۆمەڵگەی ئێمە چۆن لە پێكهاتە ‌و كایە جیاوازەكانی تاوانی ئەنفالی روانیووە و كاری لەسەر كردووە .بۆیە لەكورتە بابەتێكی ئاوادا چەند لایەنێكی دەخەینە بەرباس:

یادەوەریی چییە و چۆن بیناسین ؟

گومانی تێدا نییە چەمكی یادەوەریی ئەو توانا مرۆییەیە كە لە ڕێگەیەوە مرۆڤ دەتوانێت زانیاری ‌و وێنە ‌و دەنگ ‌ورووداوەكان بەبیر بێنێتەوە كە بەسەریدا هاتوون لەڕابردوودا . مۆریس هاڵبواكس دەڵێت: یادەوەری توانایەیەكە لەكەسێكەوە بۆ كەسێكی تر جیاوازە .یان،كردارێكی هاتنەوە یاد و بیرە .زەمەنێكی رابردوو زیندوو دەكاتەوە لەزهن و بیرو مێشمكاندا .

كەواتە؛یاد،یان یادگە،یادەوەریی بەشێكە لە عەقڵی مرۆڤ كەلای زۆربەی گیانلەبەرەكان هەیە ئەم عەمبار كردنەش سەرجەم خوو و ئەزمونەكانی مرۆڤ لەخۆ دەگرێت .

زانایانی دەروونی و پزیشكی دەروونی پێیانوایە كەیاد پێكهاتووە لەبەشێكی ئەو عەقڵەی كە هەڵدەستێت بەئەركی شیكردنەوەی ئەو زانیارییانەی كەلەیادەوە، یان لەسەرچاوە دەرەكییەكانەوە دەستی كەوتووە .

یادەوەریی یەكێكە لەتوانا زۆر و زەبەندەكانی مێشك كە بەزیرەكی لێ‌ پێكدێت .ئەگەر بەشێوەیەكی باش و درووست توانایەكەی مێشكی بەكار نەیەت هیچی لەبیر نامَنێت یان كەمتر دەبێتەوە لەجاران .

یەكێك لەهۆكارەكانی سست بوونی یادەوەریی تەمەنە .بۆیە پێویستی بەگواستنەوە هەیە .بۆ نەوەیەكی تر..

یادەكان تاچەند فاكتەری بە یادەوەریكردنن ؟

ساڵانە یادی ئەنفال دەكرێتەوە،یادێك هێندەی ژان ‌و خەمی ئەنفالكراوان زیندوو دەكاتەوە،برینەكانیان دەكولێنێتەوە،هێندە ئارامی ‌و هەستی بەردەوامی ژیان وهیوایەكی نوێیان پێنابەخشێت.دەكرێت ئەوە بڵێین؛ كە تا یادی ئەنفال نزیك نەبێتەوە،ئەم تاوانە وەك كۆستێكی نەتەوەیی ‌و نیشتیمانی بابەتێكی زۆر پەراوێز خراوە،لە كاتەكانی تری ساڵدا،كاری جددی تێدا ناكرێت،فۆڕمی یادكردنەوەكە بەجۆرێكە هێندەی لەكۆڵكردنەوە و تێپەڕاندنیەتی،هێندە لەخەمی ئەوەدانین،هەوڵی ئەوەبدەن یادەكە لەگەڵ ساڵی رابردوو و ساڵانی ترجیاوازی هەبێت و ئاستی ژیاندۆستی ‌ودادپەروەری ‌و رێز گرتن لەكەرامەتی كەسوكاری ئەنفال كراوان و قوربانییەكانیان، تێیدا، رەنگبداتەوە .یان بەو بەڵێنانەدا بچینەوە كەساڵی پێشتر لەیادەكان بەدەنگی بەرز،نمایشكراون .

من هەرگیز كۆمێنتی ئەودوو ژنە كەسوكار ئەنفالكراوەم بیر ناچێت كاتێك خەریكی دیكیۆمێنت كردنی بەڵگەنامەكانی تایبەت بەئەنفال بووم لەناحیەی شۆڕشی سەر بە قەزای چەمچەماڵ ‌ورزگاری،باس لە یادی ئەنفال كرا،ئەم ژنانە،هەرچەندە لەڕووی جوگرافیاوە لێكتر دوورن،بەڵام هەریەكەو بەجۆرێك گووتیان:(مامۆستا ئەم یادكردنەوانە هەمووی بۆ لەیادبردنەوەیە،نەك بۆ یادكردنەوەی كەسوكارەكانی ئێمە)).بێگومان بۆچوونەكانی ئەوان هەریەكە و بەجۆرێك تاڕادەیەك راست بوو بەڵام لەتێگەیشتن و شرۆڤەدا بەمشێوەی باسمكردووە،دەردەچێت كەئێمە لەئادكردنەوەی دۆسیەكانی جینۆساید چەند كۆڵەوار و بێباك و بێشەلیقەین..!.لە ڕاستیشدا ئەم بۆچوونە كە لەدووكەسی نەخوێندەوارەوە بەگوێماندا دەدرێت، زۆر مانای هەیە كەهەڵوەستەی لەسەر بكەین،واتە بەم نەخوێندەوارییەلە دیدی ئەوان وا هەست دەكەن ئەم دەسەڵات ‌و دامەزراوە حكومییانە،وەكو پێویست یادی قوربانییەكانیان ناكەنەوە، بەڵكو لەبیری دەبەنەوە .كەواتە ئەزموون فێری ئەوەی كردوون یالەوە تێگەیشتوون كەچی بەناوی ئەنفالەوە دەگوزەرێت وبەڕیوەدەچێت !ئەگەر ئێمە نەتوانین وەڵامی كەسوكاری قوربانیان بدەینەوە.چۆن دەتوانین ئەنفال لەخانەی یادەوەریی ئێمەدا بەشێوەیەكی باشترشوێنی خۆی بكاتەوە ! .یادەكان تائێستا دۆسیەكانی نەكردووە بەدۆسیەیەكی گشتی و میللی،ئەی ئەگەر ئەمە نەكرابێت ئایا لەسەر ئاستی نێو دەوڵەتی ئەم دۆسییانە لەكوێیی یادەوەری جیهانیدان .؟

ئەنفال ‌و میدیای كوردی

هەمیشە چەند بارەمكردووەتەوە كەمیدیای ئێمە رۆژێك بەرلەیادەكە پێماندەڵێت بەیانی یادی ئەنفالە و رۆژی یادەكە كارێك،یا چەند كارێك ئەنجام دەدات ‌و رۆژی دواتریش بەرنامەكان دووبارە دەكاتەوە .ئیتر تاساڵێكی تر كەس باس لەتاوانەكە ناكات.یان زۆرینەی زۆری میدیا و راگەیاندنكاری ئێمە بەم ستایلە كۆنە كار دەكەن،جگە لەوەش میدیا هێندەی كار لەسەر گریاندنی كەسوكار ئەنفالكراوان دەكات، هێندە لەهەوڵی ئەوەدا نییە كەژیانیان پێببەخشێتەوە بەفۆڕمێكی تر.میدیای كوردی هەوڵی نەداوە پاڵەوانەكانی ئەنفالمان پێبناسێنێت،نەیتوانیوە ئەو دایكانە بێنێتە سەر شاشە كەدوای ئەنفال كۆڵیان نەداو نەیانهێشت دوای ئەنفالكردنی هاوسەرو براكیانیان،ژیان بوەستێت و خۆیان رادەستی قەدەر بكەن.بەڵام ئەم ژنە قارەمانانە وەك پاڵەوان نەیانهێشت رۆڵەكانیان زەلیل بن و دەیان و سەدانیان لێكردن بەدكتۆرو پارێزەرو مامۆستا،ئەرێ‌ ئەمانە لەمیدیای كوردی كاریان لەسەر كراوە .؟

.بەدرێژایی مێژووی دەسەڵاتی كوردیدا، ساڵ دوای ساڵ كەسوكاری قوربانیان لە یادی كەسوكارەكیانیان بێهیوایی ‌و بێئومێدی دەچننەوە .چونكە میدیا بەگشتی ئەجێندایەكی نییە بۆ بەردەوامی ژیانێكی جیاوازتر لەرابردوو بۆ كەسوكاری قوربانیان،تەنها دابینكردنی موچە بەس نییە بۆ قەرەبووكردنەوەی قوربانیان و كەسوكارەكانیان .كەزۆر جار ئەمە بەكەسوكاری ئەنفال دەفرۆشنەوە،لەكاتێكدا دەبوو موچەی ئەنفال لەسەر حكومەتی عێراق بێت وەك یەكەم هەنگاوی قەربووكردنەوەی كەسوكاری قوربانیانی ئەنفال،ئەم باسە زۆر دەكێشێت،ناچمە سەری . دەبێت میدیا هەموو ساڵێك بەپلانی تازەی كاركردن كار لەسەر تاوانەكە بكات و لەهەموو ئاستە جیاوازەكان بەدیدێكی تر شرۆڤەی تاوانەكە بكات .درك بەوە بكات ئێمە لەكوێی ناسین و ناساندنی ئەو تاوانەین، بەدوو دنیای جیاواز،،بەڵام ئەفسوس میدیای كوردی لەتوانای نییە ئەمە كارە گرنگە بكات .!