ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  
لە جوغزی سەربەخۆییدا
لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دەیان گەلان و ئەتنیک و پێکهاتە هەبوونە، کە لە سەردەمی ئێستادا تەنها لە کتێبەکانی مێژوودا وەک ئاماژەکردن بە شوێنەواری شارستانییەکی کۆن باس دەکرێن، و لە ژیانی مرۆڤایەتی هاوچەرخدا وەک گەل و پێکهاتە و ئەتنیک بوونیان نەماوە.
گەلی کوردستان لە ماوەی چەندین سەدەی ڕابووردوودا دووچاری شاڵاوی جیاواز بۆ سڕینەوەی بوون بووە، و نهێنی مانەوەی ئەم گەلە سەڕەڕای ئەو هەموو شاڵاوانە کە هەندێکیان بە دەستەواژەی هاوچەرخ و سەردەمی مۆدیرنە هیچ گومان لەوەدا نییە کە قڕکردن و بە کۆمەڵ کوشتن و جینوساید بووە، بوون و بەرەوامبوونی گیانی تێکۆشان و موقاوەت بووە .
لە بەشی کوردستانی باشوردا دوای ڕوخاندنی رژیمی بەعس و دەستپێکردنی پرۆسەی سیاسی و بەگەش بینینی ئەم پرۆسەیە لەلایەن سەرکردایەتی سیاسی گەلی کوردستانەوە، لە هەرێمدا خولیایەک لە نێو بزافی سیاسی دروست بوو کە گەلی کوردستان لە باشوردا گەیشتۆتە دوا مەنزلگای داواکاری و مافەکانی خۆی و چی دی نابێ مەترسی لە دوارۆژ هەبێت، و ئایندەی گەش و ڕوون چاوەرێی دەکات.
لە چوارچێوەی ئەم خولیایە بۆچونیک لە نێو هەندێ کەسایەتی سیاسی و تا ڕادەیک هەندێ لایەن دروست ببوو کە چی دی گەلی کوردستان وەکو جاران پێویستی بە هێزی پێشمەرگە نییە، و لەوانەشە هەندێک بیریان لەوە کردبێتەوە کە هێزی پێشمەرگە و ناوی پێشمەرگە تەنها مێژووە و چی دی ئەم گەلە پیویستی پێی نەماوە، و دەبێ لە مۆزەخانە دابنرێت.
کاتیک هێرش و شاڵاوی دەوڵەتی خلافەتی ئیسلامی دەستی پێکرد و لە کۆتاییەکانی سەرکەوتن بە سەر داعشدا شاڵاوی دەوڵەتی عێڕاق لە کەرکووک و ناوچە کوردستانییە دابڕێنراوەکانی دیکە دەستی پێکرد، ئەو کاتە زیاتر بەدیار کەوت کە گەلی کوردستان تا چ ڕادەیەکی ژیانی پێویستی بە بوونی هێزی پێشمەرگە هەیە. لەو کاتانەدا دەرکەوت کە بوونی پێشمەرگە بە نیسبەت کوردستانەوە مانای بەرەنگاری و پاراستنی نیشتمانە، و بە نیسبەت بوونی گەلی کوردستان بابەتێکی ژیانییە بۆ ئەوەی بتوانێت بەربەچی جینوساید و تەعریب و گۆڕانکاری دیموگرافی، بداتەوە.
لەم ڕۆژانەدا کە لە بەشیک سیمنار و کۆبونەوەدا باس لە مادەی 688ی ئەنجومونی ئاسایشی نێودەوڵەتان دەکرا بەتایبەتی کە هاوکات بوو لە گەڵ هەواڵەکانی دەرچوونی هێزەکانی ئەمەریکا لە عێڕاق، زۆر جەخت لە سەر بەردەوامبوون و ئەکتیڤی ماددەی 688 دەکرا، و ئەمەش تا ڕادەیک پەیامێک بوو لە گوتاری سیاسی بەشێک لە ناوەندەکانی دەسەڵات بۆ دڵنەوایی کردنی خەڵکی کوردستان و ڕەوانەوەی مەترسی لە حاڵەتی کشانەوەی ئەو هێزانە، و لەمەش زیاتر باس لەوە کرا کە ئەزمونی کوردستان و هەڵبژاردنی پەرلەمان و بنیاتنانی حکومەتی هەرێم ئاکامی بڕیاڕی 688ی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتییە، و بەمەش غەدرێکی گەورە لە تێکۆشانی زیاتر لە سەدەیەک تەنها لە کوردستانی باشور کرا، کە کەڵەکەبوون و بەردەوامبوونی ئەو خەباتە و قوربانیدانی پێشمەرگە و جەماوەر و حزبی سیاسی کوردستانی ئەزموونی هەرێمی کوردستانی وەک بوونێکی سەلمێنراو فەرز کرد، نەک هۆکاری نێودەوڵەتی کە هەردەم ڕۆلێکی تەواوکەری هەبووە نەک سەرەکی.
لە هەلومەرجی ئەمڕۆدا کاتێک جەماوەری گەلی کوردستان لە باشور و حزبی سیاسی تێکۆشەر تیایدا دەڕوانێتە ڕەوشی کوردستانی باشور کە ئەو گەشبینییەی کاتی 2003 دەیکرد زیادەڕۆیی تیادا کرابوو، و بەشی زۆری بەلێن و رێکەوتنە سیاسییەکان و دەستووری عێڕاق بۆ بنیاتنانی دەوڵەتی فیدڕاڵی دوای هەژدە ساڵ جێبەجێ نەبوو، و دەستێوەردانی هەرێمایەتی و ئاراستەکردنی سیاسەتی نێودەوڵەتی لە کاروبار و بڕیاڕی سیاسی لە عێڕاقدا لە لایەن ئەو دەوڵەتە هەرێمایەتییانە بە زەقی دیارە و هەندێکیان خۆیان بە بەرپرس دەزانین و دەستێوەردان لە سیاسەت و کاروباری ناوخۆیی ئەم دەوڵەتە بە مافی مێژووی خۆیان دادەنێن، و هێزی سیاسی تایفەگەری عێڕاقیش بەو دەستێوەرداننە خۆیان بەهێز دەکەن، و ئەم مەسەلەیە بە ئاسایی و ڕەوا دەبینن، ئەوا مافی گەلەکەمانە کە بە دڵەڕاوکی و نا ئاسوودەیی، و بە هەستیارییەکی سیاسی قوڵەوە مامەڵە لە گەڵ ڕەوشی پەرەسەندنی ڕووداوە ناوخۆیی و هەرێمایەتییەکان لە ناوچەیەکی وەکو رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نا جێگیر و نا سەقامگیر بکات.
ئا لەم ڕەوشەدا سەرکەوتووترین ڕێبازی پاراستنی هەر دەستکەوتێک کە ئەنجام درابێت، و تێکۆشان بۆ وەدیهێنانی مافی ڕەوای گەلی کوردستان، و بەردەوامبوونی خەبات بۆ مافی بڕیاڕدانی چارەنووسی گەلی کوردستان لە باشوردا، کاری هاوبەشە لە سەر بنەمای داڕشتنی سیاسەتێکی واقیعبینانەی ڕاست و دروست کە دەبێ فرە ڕەهەند بێت و سەرجەم لایەنەکانی ژیانی سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتی و سەربازی، و دابینکردنی ژیانی پڕکەرامەت بۆ خەڵک بگرێتەوە.
بنەمای ئەم جۆرە سیاسەتە لە چوارچێوەی لۆجیکی بەرەنگاربوونەوە و بەردەوامبوون دەبێت کە ئەمەش بێ بوونی هێزی پێشمەرگەی یەکگرتوو و کاریگەر نایەتە دی. هێزێکی پێشمەرگە کە بڕیار لە ناوەندی سیاسی حکومەتەوە وەرگریت نەک بە پێی بڕیاڕی حزبی ئاراستە بکرێت و ئەرکی سەربازی بۆ دەستنیشان بکرێت.
ئەمڕۆ کە هێزی پێشمەرگە هەلێکی بۆ ڕەخساوە کە سوود لە مەشق پێکردنی هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژ بە داعش و هەر هێزێکی نێودەوڵەتی کە ئامادە بێت وەک دۆستێکی گەلی کوردستان هاوکاری بکات، وەرگرێت، گرنگە ئەو هەلە لە لایەن ناوەندی بڕیاڕی حکومەتەوە بقۆزرێتەوە، و ئەو پەیامانەی کە ئەو هێزە نێودەوڵەتییانە چەندین ساڵە سەبارەت بە سەر لەنوێ یەکخستنەوەی هێزەکانی پێشمەرگە وەک هێزی هاوبەش و نەهێشتنی دوو بڕیاڕی هێزی هەشتا و هێزی حەفتا و کردنی هێزی پێشمەرگە بە دامەزراوەیەکی نیشتمانی یەکگرتوو، لە بەرچاو بگیرێت.
جگە لە نەخشە ڕێگاکانی هێزە نێودەوڵەتییەکان بۆ یەکخستنی هێزی پیشمەرگە، گرنگە حکومەتی هەرێم کوێ خۆی بە پێشنیازە ناوخۆییە کوردستانیەکایش شل بکات، بەتایبەتی بایەخدان بە ژیان و گوزەرانی پێشمەرگە و کارکردن بۆ بە کۆتایهاتنی ئیحتکارکردنی هێزی پێشمەرگە لەلایەن پارتی و یەکێتییەوە لە ڕێگای پیشنیازی تجنیدی ئیلزامی بە پێی ساڵی لە دایکبوون کە ئەمەش رێگای نوێَکردنەوەی هێزی پێَشمەرگەیە بە وزەی لاوی نێر و مێی کوردستانی کە ڕاستەوخۆ دوور لە وابەستەیی حزبی و ئینتمای سیاسی دەبێت، و بەم جۆرەش هێزی پێشمەرگە دەبێتە گۆڕەپانی کاریگەری دروست بوون و بنیاتنانی چەمکی هاووڵاتی کوردستانی بە سوود وەرگرتن لە زانستە سەربازییەکان و تەکنۆلۆجیای زانستی و بنەماکانی رێزگرتن لە دامەزراوە قانونی و دەستورییەکان و نەریتەکانی مافی مرۆڤ و یەکسانی جەندەری.
12ی نیسانی 2021
  • 1