ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

لەڕوانگەی چینایەتیەوە

ڕێکەوتنی هەرێم و ‌ ژیانی خەڵک

دەرئەنجام دوای زنجیرەیەکی دوورو درێژ لەهاتن

و چوون و بەردەوامی گفتوگۆکانی نێوان هەرێم و عێراق ٫ هەردوولاگەیشتن بەڕێکەوتنێکی ناچاری

بەڵام پێوویستە بەباشی وورد ببینەوە لەوڕێکەوتنە کە ئایە گاریگەریەکانی چۆن دەبێت لەسەر ژیانی خەڵک بەگشتی و چینی کرێکار ومووچە خۆران بەتایبەتی ؟ وەتا چەند دەتوانێت چارەسەری کێشە سیاسی و ئابووریەکانی هەرێم بکات؟

بێگومان هەموو ئەوڕاستیە دەزانین هەرێمی کوردستان گیرۆدەی قەیرانی ئابووری و کێشەی نەدانی مووچەیە لەکاتی خۆیدا وبەبڕی دیاریکراوی یاسایی ٫جگە لەوەی دەستەی ئاماری هەرێم ڕایگەیاندووە ڕێژەی بێکاری لەهەرێم لەساڵی ( ۲۰۱۹دا لە۱۸٪ )بووە لەساڵی (۲۰۲۰دا لە۲۰٪ )بووە ٫ وە رێکخراوە ناحکومیەکانی ناوهەرێمی کوردستان باس زیاتر لەوڕێژەیە دەکەن نمونەی رێکخراوی ئاشتی وئازادی لە ئامارێکیاندا باس لەبەرزبوونەوە ی بێکاری دەکەن لەکاتی کۆرۆنادا بۆ لە( ٤٤٪ ) ٫ وە دوا لێدوان و قسەکانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان بەشێوەیەکی گشتی قسەی کرد کە گرنگی تەواو دەدەن بۆ دابین کردنی مووچە بەڵام هیچ دڵنیاییەکی نەدایە مووچە خۆران کە لێڕین نامێنێت و مووچە وەکو خۆی بدرێت ٫ ئا لێرە وە بەباشی بۆمان ڕوون دەبێتەوە کە نەتوانن مووچە وەکو خۆی بدەن بێگومان ناتوانن هەلی کاری تر بڕەخسێنن و گەنجان لەبێکاری ڕزگار بکەن هەموو ئەو کرێکارانەی بێکار بوون بچنە وە سەرکارەکانیان یان بیمەیەکیان بدەنێ ٫لەهەمانکاتدا کێشەی هەژاری کەهەر بەپێی ئامارەکانی خۆیان باس لەڕێژەی لە (۱۲٪) دەکەن کەبێگومان ئەوڕێژەیە زیاترەلەوەی ڕایانگەیاندووە

ئەی چۆن چارەسەری هەژاری دەکەن ؟

ئەمە لەکاتێکدا ئەگەر ڕێکەوتنەکە وەکو خۆی جێبەجێ ببێت چونکە هەمیشە کێشە ئابووریەکان گرێدراو بوون بەکێشە سیاسیەکانەوە تابلۆی سیاسی هێز ولایەنە سیاسیە عێراقیەکان نەگۆڕاوە و دەستێوەردانی دەرەکی بەردەوامە بۆ بەردەوام بوونی ناکۆکیەکانی هەرێم و عێراق وهاوکات مەترسی بەردەوام بوونی ناسەقامگیری سیاسی ناوهەرێم و مەترسی بەردەوام بوونی قەیرانی سیاسی و ئابووری جیهانی کە هەرێم بەشێوەیەکی دواکەوتوانە و مەترسیدار خۆی وابەستەی بازاڕو ئابووری ناوچەکە و جیهان کردووو٫

کێشەی گەندەڵی و بەهەدەردانی سامانی گشتی بەردەوامە لەناو هەرێمدا و لێدوانە دژ بەیەکەکانی نێوان هەردوو حزبی دەسەڵاتدار لەسەر قاچاخچێتی و دزینی داهاتی ناوخۆ وخاڵە سنووریەکان سەلمێنەری ئەو ڕاستیانەیە٫ بەردەوامی ئەم دۆخە دژوارو مەترسیدارە لەسەر چارەنووسی سیاسی هەرێم و لەسەر ژیان و گوزەرانی کرێکاران و خەڵکی زەحمەتکێش و مووچە خۆران کە هێشتا لەژێر باری قەرزو قۆڵی ساڵانی ڕابووردو ڕزگاریان نەبووە بەڕوونی دیار ولەبەرچاوە ومەترسیەکی گەورەیە

ئەم هەلومەرجە سیاسی و ئابووریە پێمان دەڵێ هەرێم ناتوانێت چارەسەری کێشەکانی (نەبوونی و هەژاری و بێکاری خەڵک)۰ بکات و مووچەی فەرمانبەرانیش هێشتا لەژێر هەڕەشەی دۆخی ئاڵۆزاوی ناو عێراق و هەرێمە لەلایەک و قەیران و کێشەکانی ناوچەکەو جیهانە لەلایەکی ترەوە.

ئەرکی جەماوەری کرێکارو کارمەندو فەرمانبەرانە بەگشتی و هێزو لایەن وکەسایەتەیە چەپ و شیوعی و مرۆڤ دۆستەکانە بەتایبەتی کە هەوڵی زیاتر بخەنە گەڕ لەپێناو بەدەستهێانی مافەکانی خەڵک و شێوازی خەباتی جەماوەری جۆراو جۆر بگیرێتە بەر بۆ ناچار کردنی دەسەڵات بۆ ئاڵوگۆڕ کردنی سیاسەت و بەرنامەکانیان بەپێی بەرژەوەندی گشتی بێت ئەگینا بەتەما بین خۆیان چاکسازی بکەن و چارەسەری کێشەکان بکەن تووشی بێ هودەیی دەبین چونکە دەسەڵاتدارێتی بۆرجوازی مشەخۆر خۆی سەبەبکاری دروست بوونی ئەم کێشانەن .هیچ ڕێکەیەکی تر نیە جگە لە ناچارکردنیان بەئاڵوگۆڕی سیاسەت و بەرنامەیان یان بە ئاڵوگۆری دەسەڵاتدارێتی .