ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

خەلەكا چوارێ‌

ڤەكێشانا رێڤەبەریان و مەبەستێن چێكرنا بوشایا كارگێری:

رژێما دكتاتوری پشتی گەهشتیە وێ‌ باوەرێ‌، كو ئەو چ جاران نكارن ڤەگەرنە هەرێما كوردستانێ‌، ئێكسەر بریار دا رێڤەبەریێن خوە ژ هەرێما كوردستانێ‌ ڤەكێشن، مەبەستا وێ‌ دڤێ‌ بریارێ‌ دە، چێكرنا بوشایەكێ‌ ئیداری و دروستكرنا رەوشەكا نەنورمال بوویە ل دەڤەرێ‌، لگور نێرینا حكومەتێ‌ دڤێ‌ رێكێ‌ دە خەلكێ‌ هەرێمێ‌ دێ‌ گەلەك پەریشان بیت و دێ‌ كەڤنە دناڤ كریزێن دژوار دە، پاشان دێ‌ خوەنان ب سەردەمێن وێڤە بینن، دێ‌ بێژن چما مە ئەو خوەشیێن لسەر دەمێن وان ژ دەستدان...؟

كەسێن دناڤ شورەشێ‌ دە، نە مرۆڤێن خوەدی شیان و سەربور بوون، زانستێ‌ رێڤبەرنێ‌ لجەم وان د ئاستێن هەری خراب دە خوە ئیفادە دكر، زورینەیا وان دبێ‌ بروانامەبوون، پلێن وان یێن خواندنێ‌ دنزمبوون، هەست بهندێ‌ دكر، كو گەلەك زیان یێن بوان و خێزانێن وان گەهشتی، ب هەستیاری وان سەرەدەری دكر، هەتا جورەكێ‌ حەساسیەتێ‌ ژی دهاتە دیتن دناڤبەرا ئەوێن ل ئیراقێ‌ ماین و یێن دەربدەری توركیا و ئیرانێ‌ بووین.

دەردەسەریێن دومدرێژ ژی هەتا رادەكێ‌ جڤاكێ‌ مە یێ‌ دابەشكری و جیاوازی یێن خستیە د نەقەبا وان دە، كەسێن ل چیا هاتی دگوت: ئێدی دورا مەیە، مەیێ‌ كری دێ‌ بەرهەمێ‌ وێ‌ خوین، هەتا ئەم تێردبین .. كور و نەڤیێن مە ژی تێردبن، ئەم گورەپانێ‌ بو چ كەس و ئالیەكێ‌ چولناكەین، ئەڤە زێدەتری سیه سالا دەرباسبوون هەر تێرنەبوون، ئەڤێ‌ زهنیەتا شاش دەرزێن گران خستنە دناڤ شێوازێن وان یێن رێبەرایەتیكرنێ‌ دە.

ئارمانج و مەبەستێن بنگەهین یێن رژێما ئیراقێ‌ د چێكرنا بوشایێ‌ ئیداری دە ئەوبوون، كو كورد ب شورەشا خوە ڤە نكارن رێبەراتیێ‌ بكەن، خواندنا وان ژبوی گەلێ‌ كورد یا نیگەتیف بوویە، دەما وان ب هاوەلاتیێن پلە دوو مامەلە دگەل نەتەوا كورد دكر، دویر نینە هێشت ئەو یێن نەرحەتبن، ژبەركو ب نێرینا وان هاوەلاتیێن پلە دوو ژی ژبوی گەلێ‌ مە تشتەكێ‌ زێدەیە، وان ئەم گەلك كێم دیتین ژبەر ئەڤان خالان: ❶ ئەو گەلەك ب ئاسانی شیان سیستەمێ‌ چەتەگەریێ‌ دناڤ گەلێ‌ مەدا بنەجهكەن، كەسێن خوەندەڤان و نەخوەندەڤان كەفتنە دبن باندۆرا ئەڤی سیستەمی دە. ❷ كەسێن تەڤلی شورەشێ‌ بووی پتریا وان خواندنا خوە ل نیڤا رێ‌ دەست ژێبەردان و مان كەسێن نەخویندەوار و بێ‌ بروانامە و كەفتنە دبن كاریگەریا ژیانا كوندەواریێ‌ دە.

سەركێشێن رژێم گەلەك یێن ژ خوە رازیبوون، چ حساب بو خەلكێ‌ ژ خواری خو نەدكر، بەعسیان نەك تنێ‌ ب سیاسەتا خوە یا فوبیایی خەلكێ‌ ركەبەرێ‌ خوە ترساندبوو، بەلكو ئەندام ئالیگرێن خوە ژی فەتساندبوون، ژبەركو ئەو بخوە ژی نەشیان ب جەسارەت و راشكاوی كارێن وێ‌ یێن شاش ڕەخنەكەن و هەلسەنگینن، ئەوان خوە باش نەدیت، كو ئەو چەند یێن كرێت و دارگرانن ..!

بەرێ‌ كوردستانی چاوان بوشایا كارگێری پڕكر:

وی دەمی باشترین ئەلترناتیف بو رێبەراتیا چاوانیا پڕكرنا بوشایێ‌ كارگێری بەرێ‌ كوردستانی بوو، ئالیەكێ‌ سیاسی بتنێ‌ نەدشیا ب ئەڤی ئەركی رابیت، هزرێن كارێ‌ كومی پتر یێن خورتبوون و كار پێتهاتەكرن، هەر ژبوی ئەڤێ‌ مەبەستێ‌ لژنا بلند یا بەرێ‌ كوردستانی هاتە دامەزراندن و دارێتنا پلانا رێڤەبرنێ‌ كرە ئەركێن خوە یێن بنگەهین، ئێدی لجها رێڤەبەریێن حكومەتێ‌ بەرێ‌ كوردستانی بوشایی پڕكر و كار و خەباتێن خوە یێن كارگێری دانە مەشاندن.

سیاسەتا بەرێ‌ كوردستانی ژی نەشیا خوە ژ زهنیەتا بەرتەسكا جیا رزگاركەتن، دناڤ ئەڤی بەری دە دوو جورێن بەرژوەندیان هەبوون:1) بەرژوەندێن حزبی. 2) بەرژوەندێن كەسوكی. هەر دوو بەرژوەندی دمەترسیدارن و د هەمان دەمدا ژی دهاریكارن ژبوی پەیدابوونا دیاردێن گەندەلی و دزیكرنێ‌، ئەندامەكێ‌ جڤاتا بلندا بەرێ‌ كوردستانی (مەلا حەسن) دگوت مە رەوشا بەرێ‌ كوردستانی نرخاند و مە بریار دا هەولێن خوە بێخینە كاری ژبێخەمەت نەهێلانا وێ‌ رێژا گەندەلیێ‌ د بەرێ‌ كوردستانی دە، د دەمەكێ‌ دە ئەڤ بریارە كەڤتە وارێن جیبەجیكرنێ‌، پشتی مە هەموو كومیتێن بەرەی شوپاندی، ئەم گەهشتینە وێ‌ باوەرێ‌، كو ئەندامێن بەرەی هەموو یێن كەفتیە تەلهێن گەندەلێ‌ و هەدەردانا سەروەت و سامانان ناخێن وان یێن هەژاندی، ئێدی مە دەست ژڤێ‌ چەندێ‌ بەردا، چونكە وەكە ئەم گەهشتیە ئەنجامان چارەسەری نە هند كارەكێ‌ ب ساناهی بوو.

سیستەما د بەرێ‌ كوردستانی دهاتە پەیرەوكرن، هەلگرا سیاسەتا دەولەمەندكرنا حزبان بوو، جارەكێ‌ د سەرەدانەكێ‌ دە بۆ لقێ‌ هەشت یێ‌ پارتی ل زاخو، بەرپرسێ‌ پەیوەندیان دگوت: مە د سەردەما بەرێ‌ كوردستانی دا، داهاتێن گومركێ‌ ل بارەگایێ‌ حزبا شیوعی دجەماندن، ئەم دچووین مە د سەری دە موچێن فەرمانبەران دابەشدكرن، كو وی دەمی فەرمانبەر هەژمارا وان گەلەك و گەلەك یا كیمبوو، ئەڤ پارێن مایی ژی ب رێژە لسەر پارتێن بەرێ‌ كوردستانی دە دابەشدكرن ب شێوەیەكێ‌ چ یەدەك نەدما بۆ رەوشێن ئاوارتە، هەر لسەر ئەڤێ‌ زهنیەتێ‌ حوكمرانی هاتە برێڤەبرن.

ل ئیراقێ‌ دكتاتوریەت ل هەرێما كوردستانێ‌ ژی دیموكراسیەت:

هەرێما كوردستانێ‌ د تەمەنەكێ‌ گەلەك كورت یێ‌ ئازادیێ‌ دە، پراكتیزەكرنا پرۆسیسا دیموكراسێ‌ هەلبژارت، ل سالا (1992) ێ‌ هەلبژارتن ل هەرێما كوردستانێ‌ هاتنەكرن، ئەڤ پرۆسەیە ب هەموو كێموكاسیێن خوەڤە وەرچەرخانەكا دیروكیا هەری مەزنبوون ژبوی گەلێ‌ كوردستانێ‌، پشتی ئەڤێ‌ پرۆسێ‌ هەرێما كوردستانێ‌ بوویە خوەدی حكومەت و پەرلەمان، پەیوەندیێن دەرڤەژی ب فەرمی مامەلە دگەل دامەزراوێن وێ‌ یێن شەرعی دكرن.

ئیراق هەر ل رۆژا دامەزراندنا خوە هەتا بەری پروسیسا ئازادیا ئیراقێ‌، رێكخستن و ئالیێن وێ‌ یێن سیاسی یێن سەر ب نەتەوا سەردەست هەر برێكا كودەتایان كورسیكا دەسهەلاتداریێ‌ یا مونوپولەكری، چ جاران هەول نەدایە دەسهەلات ب رێكێن دیموكراسی بهێتە پێكئینان، هەموو حوكمرانێن وێ‌ هەر ئێك ب رێژەیەكێ‌ شوڤینیەت یا پەیرەوكری، نەڤیایە نەتەوە و پێكهاتێن دن ناسبكەن و ماف و ئازادیا وان ب پەژرینن.

پشتی پرۆسیسا ئازادیا ئیراقی هەر ب پشتەڤانیا تەڤگەرا گەلێ‌ كوردستان و دەستەكا هەرێمێ‌ بو هێزێن ئوپوزسیوونا ئیراقێ‌، سیستەمێ‌ دكتاتوری ل ئیراقێ‌ هاتە ڤەگوهاستن بو سیستەمەكێ‌ دیموكراسی، ل سالا (2003) ێ‌ هەتا ئیرۆ هەلبژاردن دهێنە ئەنجامدان و ئالیێ‌ سەركەفتی د پرۆسیسا هەلبژارتنان دە دهێتە راسپاردن بوو پێكئینانا حكومەتێ‌، مرۆڤ دكاریت بێژیت تەڤگەرا كورد یێت شیاین ببنە هێڤێنێ‌ بنەجهكرنا دیموكراسیەتێ‌ ل ئیراقێ‌.

 

  • 1