ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

لەنووسینی بنجامین میکان .... عەلی قادر.... کردوێتی بەکوردی

لەگەڵ ئاگاداربوون لەسەر باسکردنی ئەو کەشتیەی لەنۆکەندی سویس هەڵواسرا لە وڵاتی میسر. چیرۆکێکی ناوازەیە. نەریتی ئاگادارکردنی کۆتای هاتنی ئابوری جیهانە. وەک مەسەلەیەکی قەدەغە لەسەختی ئاڵۆزیەکەی وئۆپراسوێنەکەی. دەرکەوت شاراوەیە سەرەرای کاریگەری گەورەی لەسەر ژێانمان. بەڵام لەناکاو روداوی گیروگرفتی ئابوری سەختمان بینی. دوانزە لەسەدی بازرگانی جیهانی راگرت. بەهۆکارێکی ئاسان. کەشتیەکی گەورە هەڵواسراوە. هەتا دوای کردنەوەی نۆکەندەکەو لابردنی کەشتیەکە. بەملیار دۆلا تێچووی کەڵەکەبو بەردەوام ئەبێت. هەندی لەکەشتیەکان سوتەمەنی زۆرتر بەکاردێنێ لەگۆڕینی رێرەوەکەیاو پێچکردنەوەی بەرەو لای خواروی ئەفریقا. لەکاتێکا لەچاوەروانی ئەو کەشتیانەی چاوەرێان ئەکرد نۆکەندکە بکرێتەوە بونە هۆکاری رێگری گەورەی هاتوچۆ لەکاتی گەیشتنی بۆ بەندەرێکی لەنزیکی یەکترەوە. یەکێک لەو هۆکارانەی وایکردوە بارودۆخەکە ناوازەبێت. ئەو کەشتیە هەڵواسراوە لەشیوەی کەلێنێک لەنێوان وتارو رەوشی بازاری نیولبرالی ئاشکرابوو. ئاوازیان دەربارەی جادوی بازارەکان وشەوقدانەوەی خێرا وقەبارەی زنجیرە جیهانیە هاوردکراوەکان. زنجیرە هاوردەکراوکانیان بەراورد ئەکرد بەسەمفۆنیاو بەریوەبەری زنجیرە هاوردەکراوەکان بە بلیمەت. میلئون فریدمان لەوە دوورتر رۆشت. باسی نیولبرالی ئەکات لە جۆری (ئاینێکی نوی) . دروستکردنی قەڵەمی رەش( رەساس)کاری مرۆڤی راستەقینە نیە بەڵکو بەستراوەتەوە بە سیستمی نرخەوە. ئەوە نیە لە رادەبەدەر کە سەرنج ئەدەینە لێپرسراوی لکێنەری 43 ێ کەرەستەی ئامێری تەلەفۆنی ئایفۆن. لەسەر پان وبەرینی جیهان ئەروانن کەئەوە جادوگەرە. بەڵام ئەو کەشتیە هەڵواسراوەی نۆکەندی سویس کارتەکانی ئاشکرابو. راستیەکەی زنجیرە هاوەردرکراوە جیهانیەکان پشت بەستو لەسەر رەنجی چەوساندنەوەی کرێکاران زۆر زۆرترە لە سەمفۆنیا یان جادو. زنجیرە هاوردکراوەکان بەقازانجە لەبەرئەوەی تێچووەکەی دائەبەزێت. ئەشێ فرە لەکۆگا کراوەکان کەمتربێت. ئەم دروستکراوە لەکاتی خێراکارکردنا بۆ پێکەوەلکاندنی بەشەکانی لەكاتی گونجاوا پێویستی بەرێکوپێکیە. بەڵام دوبارە کرێکارەکان ناچارئەکەن لەسەر رازیبون بەکارکردنی کاتژمێری زیادەو زۆرەملی وخشتەی جیهانی نامرۆڤایەتی.کەشتیە هەڵواسراوەکە سەلماندی کارکردن بەجادو ئەنجام نادرێت. ئەوە لەرێگەی مرۆڤی کارگەرەوە ئەبێت لەجیهانی راستکارا.روبەروی سنووری ژینگەی متریاڵی ئەبنەوە، کومپانیەکان وبەرێوەبەرەکانی زنجیرە هاوردەکراوەکان دەرکیان کردوە بەقرچۆکی ئەم زنجرانەو ئەوان بەکاری کردە هەوڵیان ئەدا وای لێ بکەن زنجیرەکان زۆرتر نەرمبێت بەکەمترین تێچوو. لەرۆژانی یەکەمی نەخۆشیە گشتیەکەدا کەلوپەلی خۆپاراستنی تایبەی دەگمەنبو. بیرخسنەوەکە دەریخستوە جێژو خۆشی کەمترە لە قرچۆکی رژێمی فەرمانرەوای قرچۆک. بژاردەیەک وبەرێوەبەری کومپانیاکان هەوڵئەدەن قایلمان بکەن کەئەتوانرێت ئەم نەرمیە بەتێپەربونی جێبەجی قووڵکردنەوەی نیولبرالی بەدی بهێنرێت وجوڵەی سەرمایەداری زۆر ئاسانتر بکرێت. ئەشێت هەریەکە لەبەستەرەوە گرفتاویەکانی زنجیرەکان بەئاسانی بگۆڕێت بەیەکسان و. ئەوەی هۆکاری بەڵاکەیە یان مانگرتنی کرێکارانە. بەکورتی هۆکاری سەرەکی گرفتەکە قووڵکردنەوەیە. ئەم چارەسەرانە کۆششە بەرەوکارەساتی گەورەتر. زنجیرە هاوردە کراوەکان لاوازەو نەرمە، بۆئەوەی بەلەم یان کەرەنتینە رایبگرێت و لەناو بەندەکانی کەم کردنەوەی خەرجی بۆ بەدەست هینانی زۆرترین قازانج تائەوپەری بێت. لاوازی وقرچۆکی و بۆئەمە قووڵکردنی سەرمایەداری نیولبرالی چارەنیە. بەڵکو روخاندنی وبنیاتنانی رژێمیکی جێگرەوە بەشێوەیەک لەڕەگەوە. ئەمە ئەمانبات بەرەو مەسەلەیەکی تر. لاوازی زنجیرە هاوردە کراوەکان و توانای کەشتیە هەڵواسراوەکە لەسە ڕاگرتنی. مانای ئەوەیەکە ئاستی دیاری کراو لە رێکخراوی کرێکاران ڕێگائەدات بەکرێکاران لەگەڵ یەکتر هاوپەیمانبن لەبری بەربەرەکانی. لەخستنەکاری زنجیری ئەم کومپانیانەو دەست بەسەراگرتنی. لەوەئەچێت ئەم کارە شتێکی هەندێک خەیاڵی بێت بۆ ماوەیەکی درێژ وئاڵۆزی ئەم زنجیرانە.بەڵام لەراستیا ئەگونجێت. بام نمونەیەک ناوەندی بازرگانی ووڵ مارت یان تارگین. کاتێک کەسێک شەمەکێکی هەرزان لەم شوێنی بازرگانی کردنانە ئەکرێت. ئەو کریارە بیەوێت یان نەیەوێت پەیوەست ئەبێت بەزنجیرەی هاوردەکراوی جیهانیەوە. کومپانیەکان لێکدانەوەی بێ شوماریان هەیە دەربارەی کریارەکانی لەپێناوی پێشبینی خواستەکانیان ولە پێناوی داشکاندنی کرێدا بەشێوەیەکی چاوەروان کراو لەپێشبرکێدا بەرەو قووڵای و ئەم رونکردنەوەیە ئەوە ئەگەێنێت ئەنجام توانای رودانی رێک وپێک بوون بەسەر کۆششی کرێکارانا یەت لە زنجیرەی پەیوەندیە جیاوازەکانی لەپێناوی دەست بەسەراگرتنی. ئەمە وامان لێ ئەکات بگەینە پوختە:- سیستمی فەرمانرەوا قرچۆکەو دەست بەسەرا گرتنی وگۆرینی ئەگونجێت.

قاسیون ..لەپێگەی جاکۆبینەوە کردوێتی بەعەرەبی ولەرۆژنامەی تەریق ئەلشەعبی ژمارە 65 ی دووشەمەی12 ی نیسانی 2021 بڵاوکراوەتەوە

 

  • 1