ستار ئەحمەد
مێژووی مرۆڤایەتی پڕە لە وێستگەی تراژیدی، بەڵام هەندێک ڕووداو هەن لە سنووری کات و شوێن دەچنە دەرەوە و دەبنە ناسنامەیەکی جیهانی بۆ ناسینی ڕادەی دڕندەیی مرۆڤ بەرامبەر بە هاوڕەگەزی خۆی. شازدەی مارسی ساڵی هەزار و نۆسەد و هەشتا و هەشت، تەنها ڕۆژێک نەبوو کە تێیدا شارێکی کوردنشین خاپوور بکرێت، بەڵکو ئەو ڕۆژە ساتەوەختی داڕمانی هەموو بەها ئەخلاقی و مرۆییەکان بوو لەبەردەم کینەیەکی مێژوویی ڕەشی داگیرکەراندا. کاتێک ئاسمانی هەڵەبجە بە باڵی فڕۆکە مەرگهێنەکان داپۆشرا، ئەو شارە نەبوو بە مەیدانی جەنگێکی سوپایی، بەڵکو بوو بە تاقیگەیەکی گەورە بۆ تاقیکردنەوەی چەکە قەدەغەکراوەکان لەسەر جەستەی منداڵ و ژن و پیر و پەککەوتەکان. ئەو گڕکانەی کە لەو ڕۆژەدا تەقییەوە، تەنها ئاگر و دووکەڵ نەبوو، بەڵکو گڕکانی تاوانێکی گەورەی دەستی مرۆڤ بوو کە ویستی ڕەگی نەتەوەیەک لەسەر خاکی باو و باپیرانی هەڵکێشێت.
هەڵەبجە لەو ساتەدا بوو بە قوربانیی ئەقڵیەتێکی سیاسیی تاریک کە بڕوای بە سڕینەوەی ئەوی تر هەبوو. ئەو بۆنی سێوەی کە لە کۆڵانەکاندا بڵاوبووەوە، گەورەترین فێڵی مێژوو بوو؛ فێڵێک کە تێیدا جوانیی سروشت و بۆنی میوەی نیشتمان بۆ کوشتنی مرۆڤ بەکار هات. ئەو پێنج هەزار پەپوولەیەی کە لەو ڕۆژەدا گیانیان سپارد، تەنها قوربانیی فیشەک و تەقەمەنی نەبوون، بەڵکو قوربانیی بێدەنگییەکی نێودەوڵەتیی شەرمەزارکەر بوون. لەو کاتەی کە ژەهر جەستەی منداڵانی لە باوەشی دایکیاندا دەسووتاند، ویژدانی جیهانی لە خەوێکی قووڵدا بوو و بەرژەوەندییە ڕامیارییەکان چاویان لە ئاست ئەو کارەساتەدا بەستبوو. هەڵەبجە لەو ڕۆژەدا تەنها شارێکی بریندار نەبوو، بەڵکو ئاوێنەیەک بوو کە تێیدا ڕووی ڕاستەقینەی هەموو ئەو هێزانە دەرکەوت کە بانگەشەی مافی مرۆڤیان دەکرد و لە هەمان کاتدا کەرەستەی کیمیاییان بۆ بکوژانی ئەم گەلە دابین دەکرد.
ئەم تاوانە گەورەیە، لە ڕەهەندە فەلسەفییەکەیدا، هەوڵێک بوو بۆ کوشتنی هیوا و بڕینی زنجیرەی نەوەکانی کورد. داگیرکەران دەیانویست بە کیمیابارانکردنی هەڵەبجە، پەیامێک بە هەموو گەلی کورد بدەن کە مانەوەتان لەم خاکەدا باجەکەی لەناوچوونە. بەڵام ئەوەی کە دوژمنانی ژیان نەیاندەزانی، ئەوە بوو، کە خوێنی شەهیدان دەبێتە نەمامی ژیانەوە و هەڵەبجە لەناو خۆڵەمێشی مەرگدا، وەک نیشانەیەکی نەمریی نەتەوەیەک دووبارە سەرهەڵدەداتەوە. دیمەنی ئەو شارە خاپوورە و بریندارەکان کە بە جەستەیەکی سووتاوەوە بەرەو سنوورەکان دەڕۆیشتن، بوو بە بەڵگەیەکی مێژوویی کە هیچ هێزێکی دڕندە ناتوانێت ویستی گەلێک بشکێنێت کە بڕوای بە ئازادی هەبێت. هەڵەبجە بوو بە مژدەی کۆتایی هاتنی دیکتاتۆرییەت و سەرەتایەک بۆ ناساندنی مەزلوومیەتی کورد بە هەموو گۆشەکانی جیهان.
ئێستا کە لەبەردەم یادی ئەم گڕکانە پڕ لە تاوانەدا دەوەستین، ئەرکی سەرەکیمان ئەوەیە کە ڕێگە نەدەین ڕەهەندەکانی ئەم کارەساتە لەناو لاپەڕەکانی مێژوودا تۆز بگرن. پێویستە هەڵەبجە بکرێتە بنەمایەک بۆ داڕشتنی گوتارێکی نیشتمانیی یەکگرتوو. برینی هەڵەبجە تەنها هی خەڵکی ئەو شارە نییە، بەڵکو زامێکی گەورەیە لە جەستەی هەموو کوردێکدا لە هەر شوێنێکی ئەم زەوییە بێت. دەبێت ئەم یادە بکەینە دەرفەتێک بۆ ئاوەدانکردنەوەی نەک تەنها باڵەخانەکان، بەڵکو ئاوەدانکردنەوەی ڕۆحی مرۆڤەکان و ساڕێژکردنی برینی ئەو بریندارانەی کە تا ئێستاش پاشماوەی ژەهری بەعس لە ناو سییەکانیاندا دەجەنگێت. پێویستە فشارە نێودەوڵەتییەکان بەردەوام بن تا ئەو کاتەی هەموو جیهان دان بەم جینۆسایدەدا دەنێت و بکوژان و هاوکارانیان لە دادگایەکی ڕاستەقینەی مێژووییدا سزا دەدرێن.
لە کۆتاییدا، هەڵەبجە وەک چراخانێکی نەمری لە مێژووی ئێمەدا دەمێنێتەوە. هەرچەندە گڕکانی تاوان ویستی بیسووتێنێت، بەڵام ئەمڕۆ دەبینین کە هەڵەبجە وەک شارێکی زیندوو و پڕ لە هیوا، پەیامی ئاشتی و بەرگری بۆ جیهان دەنێرێت. سەری ڕێز و نەوازش بۆ گیانی پاکی پێنج هەزار شەهیدی بێتاوان و تەواوی شەهیدانی ڕێگای ڕزگاری کوردستان دادەنەوێنین. با ئەم یادە ببێتە هەوێنی ئەوەی کە هەرگیز ڕێگە نەدەین سێبەری ڕەشی ئەو جۆرە تاوانانە جارێکی تر بەسەر نیشتمانماندا ببارێت و هەمیشە یادی ئەو مەرگە پڕ لە شکۆیە لە دڵماندا وەک ئاگرێکی پیرۆز بە گەشی بهێڵینەوە. هەڵەبجە تەنها یادێک نییە، بەڵکو بەشێکە لە بوونمان و هەتا کورد مابێت، هاواری هەڵەبجەش لە ویژدانی مێژوودا دەمێنێتەوە.
