ستار ئەحمەد
ئەدەبیات هەمیشە ئاوێنەی شکاوی خەونە، بەڵام کاتێک واقیعەکە خۆی دەبێتە "نەخۆشخانەیەکی گەورە"، ئیدی شیعر ئەرکە تەقلیدییەکەی خۆی جێدەهێڵێت و دەبێتە پزیشکی برینەکان. ئەم دەقانەی شاعیر "ڕۆژ هەڵەبجەیی" کە لە نێو کایەی کتێبی (نیشتەجێی نیشتمانێکم نەخۆشخانەیە) وەرگیراون، تەنها کۆمەڵە وێنەیەکی فەنتازی نین، بەڵکو گەشتێکی کلینیکی و فەلسەفین بە ناو جەستەی نیشتمانێکدا کە تێیدا مەرگ و ژیان، جوانی و نەخۆشی، بە شێوەیەکی تراژیدی ئاوێتە بوون.
ئینجانەیەک تای لێهات؛
گوڵ دەچێتەوە سەر خێڵی تابووت !
چیمەنێک قاچی لوول بووە؛
گۆرەوی چۆتە پرسەی ئاو !
ئاو دەپژمێ جۆگەلە پێڵاو؛
دەکاتە پێی ڕووبار !
هەنار نەزیفی بەربووە؛
چەقۆ چۆتە خولی سەربڕین !
دەرگا یاخی بووە؛
کلیل چۆتە گیرفانی (با)!
َتاریکی قاچی چەقی؛
مۆمێک کەوتە شنەشن !
ئاوێنە درزی برد ؛
قریوەی کچێک ئاڵۆزکا بە گریان!
ڕۆژ هەڵەبجەیی
ئەم دێڕانە هی کتێبی چاپکراوی( نیشتەجێی نیشتمانێکم نەخۆشخانە) یە.
لەم دەقانەدا، شاعیر پەنا دەباتە بەر جۆرێک لە "سوریالیزمی ئازار". کاتێک نیشتمان دەبێتە نەخۆشخانە، ئیدی چەمکی "تەندروستی" لە توخمەکانی سروشتدا دەسڕێتەوە. لێرەدا زمانی پزیشکی و زمانی شیعری یەکدەگرن بۆ نیشاندانی قەیرانی بوون؛ "تای ئینجانە" و "نەزیفی هەنار" تەنها وێنەی جوانکاری نین، بەڵکو گوزارشتن لە گەیشتنی ژەهری ناساخی بە ناوەکیترین خانەکانی ژیان. شاعیر لێرەدا تەنها وەسفکەر نییە، بەڵکو توێکارێکی وردە کە نیشانەکانی داڕمان لە وردترین شتەکاندا دەبینێتەوە، بە جۆرێک کە مەرگ وەک میوانێکی هەمیشەیی لە ناو ئینجانەکاندا نیشتەجێ دەبێت.
لە ڕووی فەلسەفەی وێنەوە، ئەم دەقانە لەسەر بنەمای "دووبارە بونیادنانەوەی ئەرکی سروشت" کار دەکەن. ئاو کە لە فەرهەنگی مرۆڤایەتیدا هێمای پاککردنەوە و بەردەوامییە، لێرەدا شاعیر فەرمانێکی نوێی پێ دەبەخشێت و وەک نەخۆشێک "دەپژمێ". چیمەن کە دەبێت ڕاخەرێکی ئارام بێت بۆ ماندوێتییەکان، لێرەدا وەک پەککەوتەیەک "قاچی لوول دەبێت". ئەم بونیادنانەوەیە بۆ فەرمانی توخمەکان، ئاماژەیەکی قووڵە بۆ ئەوەی کە لە نیشتمانێکی ئاوادا، سروشتیش بەرگەی ئەو هەموو خەمە ناگرێت و لەگەڵ مرۆڤدا دوچاری پەککەوتەیی دەبێت. شاعیر بە وردی نیشانی دەدات کە ئەم سەمفۆنیای ناساخییە تەنها لە یەک شوێندا نییە، بەڵکو هەموو گەردوون دەگرێتەوە.
خاڵی هەرە درەوشاوەی ئەم تابلۆیە، "یاخیبوونی کەرەستەکانە" لە بەکارهێنەرانیان. کاتێک دەرگا یاخی دەبێت و کلیل دەچێتە "گیرفانی با"، مرۆڤ لەبەردەم بنبەستێکی مەعریفیدا ڕادەوەستێت. کلیل لای "با" واتە ونبوونی کلیل و نادیاریی چارەنووس و بێئومێدی لە کرانەوەی هیچ دەروازەیەک. هەروەها وێنەی "نەزیفی هەنار" و "چەقۆ لە خولی سەربڕین"، بەستنەوەیەکی پڕ لێزانینە لە نێوان جوانی و توندوتیژییەدا؛ هەنار کە هێمای پڕی و ژیانە، لێرەدا لەبەردەم چەقۆیەکدایە کە پیشەکەی تەنها سەربڕین و تێکشکاندنی جوانییە.
لە کۆتاییدا، ئەم دەقانە توانیویانە ئازار لە چوارچێوەی کەسیی مرۆڤ دەربهێنن و ببنە "ژانێکی گەردوونی". تێیدا تەنانەت ئاوێنەکانیش وەک شاهیدحاڵێکی بێدەنگ، بەرگەی بینینی ئەو هەموو خەونە شکاوە ناگرن و درز دەبەن. "قریوەی کچێک" کە دەبوو مۆسیقای هیوا بێت، لێرەدا لە ناو گریانی ئاوێنەدا ون دەبێت. "ڕۆژ هەڵەبجەیی" لەم تابلۆیانەدا، نیشتمانێکمان بۆ وێنا دەکات کە تێیدا مۆمەکان لەبری ڕووناکی، "شنەشن" و گریان دەبەخشنەوە، ئەمەش لوتکەی ئەو بێئومێدییە گەورەیەیە کە تەنها شیعر دەتوانێت بەم زمانە چڕ و پڕ لە ڕەهەندە مانیفێستی بکات.