ڕزگار عومەر
جاران گڕوتینی خوێندنەوە تێکەڵ بوو بە جۆرێك لە سیاسەت و کلتوری بەرەنگاری. پڕۆسەیەك بوو هەندێك ناوی لێ دەنا " ڕێگای گەیشتن بەحەقیقەت"، هەر بەهەمان ریتم نەوەیەك شاری بەجێدەهێشت و دەچووە شاخەکان و ناوی لەم وەرچەرخان و سەرکێشیە تێکەڵە لەجوامێری و ناچاریە دەنا " ڕێگای ڕزگاری". سەرەنجام ئەگەر هەموو ئەو ناو لێنانە بکوشینە نێو یەك ڕستەی دەسکەوتی ئەم مێژوە دەبینین: ئێمە بەشی زۆری کۆمەڵگە هیچمان نەبردەوە! ناو لێنانەکان هەڵە بوون؟ ئەدرەس و جیهان بینی بەرەنگاریەکە خۆی تاڵان کرا؟ ڕەنگە زۆر شتیتر هەبێت کە پێویستی بەوەیە دەرگای ئەرگیومێنتی تازە بکەینەوەو هەندێ دەرگایتریش بە یەکجاری داخەین.
لەم ساڵانەی دوایی دوو تەوژمی بێ باك لە مامەڵە لە گەڵ فیکری سیاسی پەیدابوو؛ یەکەمیان خۆی لە پەنای دەستەواژەی "شرۆڤەی سیاسی " مەڵاس دەدا، ڕەهەندێك بوو ئەوەندەی ئەرکی شەرعیەت پێدانی دۆخی باوی لە ئەستۆ گرتبوو ئەوەندە کاری بە ڕۆشنکردنەوەو تێگەیشتن نەبوو لەو سەردەمەو و جیهانەی تیا ئەژین. لە بەرامبەریدا رەهەندێکیتر ئەگەرچی خۆی وەکو ڕەخنەگر نیشان داو سەرەڕای ئەوەی ڕەخنەگر بوو لە ئەرکی ڕووکەشی ئەو شرۆڤەکارە سیاسیانە، بەڵام کوێرانەو بە مەبەست هەموو جۆرە هەوڵ و کۆششێکی شیکردنەوەو فاکتی "پێشبینی" لەسیاسەتدا بێ نرخ کرد، هەموو جۆرە هەوڵدانێك بۆ تێگەیشتن لە دونیای بێ نرخ دەکرد دەیووت "ماڵی خۆمان زۆر جوانە شیکردنەوەی دەرەوەمان بۆ دەکەن" ، ئەم ڕەهەندە رەخنەگرە زۆر شتی کەبت کرد، تەنیا ئەوانە نەبێت کە لە فەلەکی ئەو ڕەهەندە ئیشیان دەکرد، سەرەنجام جۆرە ترس وشەرمێك پەیدابوو لەوەی بەروبومی بەداچوون و خەمی سیاسی تەرجومە بکرێت بۆ پڕۆژەو پێشبینی و دەستپێشخەری سیاسی.
ئەمڕۆ؛ لێرە دەبێ بگەڕێینەوە سەر چەمکە کلاسیکەکەی" کردار"، بە ئەپدەیت و خۆ تازەکردنەوەیەکی بنەڕەتی، چونکە ئێمە چیتر کاتی " ڕێگای گەیشتن بە حەقیقەت" مان نەماوە، چونکە حەقیقەتەکان بە زیادەوە لە بن دەستن.
بارودۆخی جیهان و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەمووی لە دۆخی جەنگ ونیمچە جەنگدایە لە بەرامبەرکێی زلهێزەکان وئیقلیمیەکاندایە، جەنگ لە بەرامبەرمان پیاسە دەکا فیکە لێدەدا ئێمەش : جۆرێك لە چەقینی نێو تەسکی دونیای خۆمان، وەکو درێژە کێشانی بارودۆخ لە "چاوەڕوانیداین " چاوەڕوانی چی؟ دیار نیە! ئایا ئێمە ئەو دۆخ و مێژوەی تیا ئەژین وەکو دوا دۆخ و دوا مێژوو قبوڵمان کردووە؟
زۆر جار، قسەی مرۆڤێکی خاوەن ئەزموون دەرزەنێك کتێب دەکاتە گوشراوێك و دەتوانی بیکەیتە پرەنسیبی ئەجێندایەک بۆ کارکردن، زۆرجار کتێبێك بە تەنیا کتێبێك دەتوانێ ڕێڕەوەی مێژوو بە ئاراستەیەك ببات یان بەربەستی بۆ دروست بکات. ووردتر بڕوانە دەورو بەری خۆت، کاتی ئەوەت ماوە ، خوڵقی ئەوەت ماوە کەشفی تروسکاییەکانی سەرلەنوێی دەوروبەری خۆت بکەیت؟
دەتوانی یەکێك لە برادەرەکانی خۆت وەکو ڕابەری بەیانی ببینی؟ دەتوانی شەرم نەکەی لە پێشبینی سیاسی؟ تاقەتی ئەوەت ماوە پیاسەیەك بکەیت بۆ پارکێكی پڕ لە ئۆکسجین و تەئەمولی ئەوە بکەیت کە ئەگەر ئیداەری شار لە دەستی تۆ بێت چەند پارکیتر دروست دەکەیت؟
دەتوانی لە خەیاڵی ڕێگایەک کە بەرەو کونجی "گۆڕانکاری پێویست" دەڕوا ئیلهامی ئەوەت بۆ بێت کە ئەم ڕوانگەیە، ئەم ساغ بوونەوە "درەنگ وەختە" دەشێ ببێتە پڕۆژەو ڕوئیایەکی سیاسی و قەناعەتت پێ بێنێ کە یۆتۆبیای تاڵان کراوی " ڕێگای ڕزگاری" هەشتاکان و ئەمڕۆمان چیتر ئێستاو سبەینێ و "ئەوێندەر" ی تۆ نییە! ئێستاو ئەوێندەری تۆ دوای ئەزمونێکی تاڵ لە خەفە کردن نابێ لە کرداری هەرە سەرەتای خۆیدا تازە بیر لە "من" بکاتەوە، ئێستا ڕێك کاتی ئەوەیە بڵێ ی "ئێمە" مەبەستمان "بوژانەوەیە"!
