سەروتاری ڕێگای كوردستان تایبەت بە ئەنفال 
شاڵاوەکانی ئەنفال، کە لە ساڵی ١٩٨٨دا لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە دژی گەلی کورد جێبەجێ کرا، تەنها وێستگەیەکی خوێناوی لە مێژوودا نییە، بەڵکو پڕۆسەیەکی داڕێژراوی "جینۆساید" بوو بۆ سڕینەوەی بوونی نەتەوەیەک. ئەم تاوانە کە هەشت قۆناغی سڵەمێنەری گرتەوە، لە دۆڵی جافایەتییەوە دەستی پێکرد و لە بادینان کۆتایی هات؛ دەرەنجامەکەشی بێسەروشوێنکردنی ١٨٢ هەزار مرۆڤی بێتاوان لە ژن و پیاو و پیروپەکەوتەو منداڵ و تەختکردنی زیاتر لە ٤٠٠٠ گوند و تێکدانی تەواوی ژێرخانی ئابوری و ژینگەی کوردستان بوو. ئێستا، دوای تێپەڕبوونی ٣٨ ساڵ، ئەنفال تەنها ناوێکی ناو لاپەڕە تۆزاوییەکانی مێژوو نییە، بەڵکو برینێکی کراوەی نیشتمانیە کە تا ئەمڕۆش خوێنی لێ دەچۆڕێت و کاریگەرییەکانی بە جەستە و ڕۆحی نەوەکانەوە دیارە. کاتی ئەوە هاتووە لە گێڕانەوەی ڕووت و ماتەمینی تێپەڕین و بە زمانێکی ڕەخنەگرانە بپرسین: بۆچی هێشتا لێکەوتەکانی ئەم جینۆسایدە وەک بارێکی قورس بەسەر شانی نیشتمانەوە ماونەتەوە؟
ئەگەرچی لە ئاستی ناوخۆییدا هەوڵ بۆ ناساندنی ئەنفال دراوە، بەڵام ئەم هەنگاوانە زیاتر لە چوارچێوەی دروشم و قەرەبووی ماددیی سنوورداردا قەتیس ماون. کەلێنە گەورە و جدییەکە لەوێدایە کە هێشتا ستراتیژێکی نیشتمانیی زانستی بۆ پرسی DNA و ناسینەوەی ڕووفاتەکان بوونی نییە؛ ئەمەش وای کردوە کەسوکاری ئەنفالکراوان لە "چاوەڕوانییەکی ئەبەدی" و ئازارێکی دەروونیی بەردەوامدا بژین. لە لایەکی ترەوە، فەرامۆشکردنی بەدوادەچوونی یاسایی بۆ ئەو کۆمپانیا نێودەوڵەتییانەی هاوکاری ڕژێم بوون لە پڕچەککردنی بە چەکی کیمیایی و لۆجستی، نیشانەی بۆشاییەکی گەورەیە لە پاراستنی مافە یاساییەکانی گەلی کورد لە ئاستی جیهانیدا. ئەم کەمتەرخەمییە نەک هەر بێڕێزییە بە خوێنی قوربانیان، بەڵکو ڕێگەخۆشکەریشە بۆ دووبارەبوونەوەی کارەساتی هاوشێوە لە غیابی سزادانی نێودەوڵەتیدا.
بەرپرسیارێتیی مێژوویی و ئەخلاقی دەکەوێتە ئەستۆی ناوەندە بڕیاربەدەستەکان لە هەولێر و بەغدا، تا لە ئاستی قورسایی ئەم مێژووەدا بن و هەنگاوی کردەیی بنێن. پێویستە پرسی ئەنفال لە کەرنەڤاڵێکی ساڵانەی پڕ لە شیوەنەوە بگۆڕێت بۆ پڕۆژەیەکی ستراتیژیی ئاوەدانکردنەوە؛ چونکە ئەو ناوچانەی ئەنفال کران، هێشتا بێدەنگیی مەرگ و بێباکی دەسەڵاتیان پێوە دیارە. ئەرکی حکومەتەکانە کە لە ڕێگەی دابینکردنی خزمەتگوزاریی تەندروستیی تایبەت بۆ كەسوکارەجێماوەکان، بە نێودەوڵەتیکردنی کەیسەکە لە نەتەوە یەکگرتووەکان و دامەزراندنی مۆزەخانە و ناوەندی لێکۆڵینەوەی زانستی، شکۆ بۆ قوربانیان بگەڕێننەوە. چونکە ئەنفال تەنها گێڕانەوەی ڕابردوو نییە، بەڵکو تاقیکردنەوەیەکی بەردەوامی ویژدانی سیاسی و مرۆیی ئێمەیە؛ تا ئەو کاتەی دادپەروەریی یاسایی، کەرامەتی مرۆیی و ئاوەدانکردنەوەی جەوهەری بۆ خانەوادەی قوربانیان بەدی نەیەت، ئەم برینە بە کراوەیی دەمێنێتەوە و مێژووش لە کەمتەرخەمیی تاقیکەرەوەکان خۆش نابێت.
