هۆشیاری عەبدولعەزیز
بەشی سێهەم
هەلومەرجی ناوچەکە و کێشمەکێش و ململانێ نێودەوڵەتییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وەک جەمسەرێکی هاوتەریب لە پرسی گۆڕانکارییەکاندا ، بۆخۆی ڕاستەوخۆ دەمانخاتە بەردەم ئەو ڕاستییەی کە بەئەگەرێكی زۆرەوە پێشبینی بنیاتنانی دەوڵەتێكی سەربەخۆی كوردی لەم قۆناغەدا قورسە، بەتایبەتی لەژێر رۆشنایی بەرژەوەندییە ناكۆكانەدا، کە خۆی لە بەهێزکردنی ئابووری و هێنانەکایەی بەڵانسێکی نوێی هێزی و وزەدا دەبینێتەوە و لەگەڵ ئەوەشدا خاڵێکە بۆ پارێزگاری لە ئێستا و داهاتووی ئیسرائیل و بەسەنتراڵکردنی لە ناوچەکەدا، بەم هۆیەشەوە تا ئێستا كۆدەنگییەكی بەرفراوانی نێودەوڵەتی لەنێوان زلهێزەكاندا نەخەمڵیوە لەسەر پشتیوانیكردن لە سەربەخۆیی كورد و گەیشتن بە مافەڕەواکانی و فاكتەرە ناوخۆیی و دەرەكییەكانیش نەبوونەتە هۆكاری بزواندنی ئەو جۆرە كۆدەنگییەی ئاماژەم پێكرد، واتا ئەكرێ بڵێین هاوپشتی ئەمریكا لە كورد لە هەموو قۆناغە مێژووییەكاندا پەیوەست بوو بە ھاوكێشەی سیاسی ناوچەكە و كەمكردنەوەی ھەژموونی شیعە لە عێراق و بەرژەوەندییە ئابوورییەكانییەوە، نەك دڵسۆزی بۆ كورد و ئەو پارادایمانەی كە كوردی پێدەناسرێ.
لەوەها دۆخێکی ناجێگیر و ئاڵۆزی كایەی سیاسی ناوچەکە و گۆڕانكارییە چاوەڕوانكراوەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیشدا، لێدوانی ئۆجەلان بۆ هەڵوەشاندنەوە و لەچەكخستنی پەكەكە، كە بەلای توركیاوە كۆتاییهێنانە بە تیرۆر، كاریگەری نەرێنی و مەترسیداری دەبێ لەسەر دۆخی كورد لە دیسكیرۆسی ناوچەكەدا و ئەگەرەكانی پاشەكشەی كورد بۆ دواوە زیاتر دەكات و دەبێتە فاكتەرێكی مەترسیداریش بۆ سەر ڕۆژئاوا، كە لەناو چەقی گۆڕانکارییەکاندایە و هەموو چاوەكانیش لەسەر ئەوەن داهاتووی كورد چۆن دەبێ لە چوارچێوەی ئەو دەوڵەتەدا، كە لە بەرئەنجامی گۆڕانكاریی جیهانی و ناوچەیی و بەرژەوەندییە هاوبەشەكانەوە دروستبووە. هەرچەندە لە وەها حاڵەتێكیشدا هێز، بەرژەوەندی، دیبلۆماسییەت، ئاسایشی هاوبەش، كێبڕكێ و باڵانسی هێز ڕۆڵ دەبینێت و دڵسۆزی و ماف و داخوازی ڕەوای گەلان هیچ بەهایەكی نییە و ناچێتە چوارچێوەی ئەو ڕێككەوتن و دانیشتنانەوە، كە پەیوەستن بە گۆڕانكارییە ناوچەیی و جیهانییەكانەوە، بەتایبەت لەم سەروبەندەدا كە نیولیبراڵیزمی جیهانی لە گەمەی بردنەوەی قازانجی زیاتردایە و بە چاوی هەڵلوشینی جیهانەوە مامەڵە دەكات و قازانج و بەرژەوەندییەكانی لە هەرلایەك بگیرسێتەوە بەو لایەدا شەن دەكات و فۆكس دەخاتە سەر ئەوەی لە فۆڕمی هاوبەشییەكەدا كێ زۆرترین سوود و قازانجی پێدەبەخشێ. واتا سیستەمی نوێی جیهان لەو كون و كەلەبەرانە دەگەڕێ، كە خۆی لە ڕابردوودا وەك تەنگژە ڕەوشتی و ئابوورییەكانی سەرمایەداری جیهانی بەرجەستەی كردوون، چاوچنۆكی نیولیبرالیزم و ئەو تەنگژە ڕەوشتی و سیاسی و ئابوورییانەش كە بەرهەمی خودی خویانە، هۆكارن بۆ بێبەهاكردنی مافە ڕەواكانی گەلانی ژێردەستە و گەڕانەوەی دەمارگیری ئایینی، كە وەك پەتا و موسیبەتێك ناوچەكەی لەخۆی هەڵژەنیوە و لە زۆر لە كۆمەڵگەكاندا بوونەتە بەردە و كۆیلەی ئەم سیستەمە و واخەریكە ئێمەش بەئاڕاستەیەكی نێگەتیڤانە دەگۆڕێ بەرەو پاشەكشە و جارێكی تر توانەوە لە چوارچێوەی ڕژێمەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.
لەم دۆخ و هەلومەرجە ئاڵۆزەدا کە کێشمەکێشە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان لە ئاستێکی مەترسیداردایە، پەیامنامە دەنگییەکەی ئۆجەلان بۆ هەڵوەشاندنەوە و چەکداماڵینی پەکەکە، کە لە ژێر چاودێری و بەسەرپەرشتی میت تۆمارکراوە، بۆخۆی لە پڕۆژەیەکی یۆتۆپیایی و کۆدەتایەکی مەترسیدار دەچێ و دەیانەوێ لەو ڕێگایەوە جارێکی تر کورد داببڕنەوە لە پرۆسەی گۆڕانکاری و دووبارە داڕشتنەوەی نەخشەی سیاسی و ئابووری ناوچەکە .
لە کاتێکدا ئەو نەخشەیەی ئیسرائیل بەپشتیوانی ئەمریکا و رۆژئاوا پلانی بۆ داڕشتووە و کار لەسەر بەرجەستەکردنی دەکات لە کایەی سیاسی و ئابووری ناوچەکەدا، رۆژئاوا و باکوور و باشووری کوردستانی تێدەکەوێت و دەیکاتە بەشێک لە رێڕەوی داوود و سەرەتاکەشی لە قووڵکردنەوەی کێشە و ئاریشەی درووزییەکان و دەسەڵاتی سوریای نوێدا بەڕوونی دەبینرێ و زۆربەی ئاماژەکانیش ڕوو لەوەیە پڕۆژەکە لەسەرخۆ و هەنگاوبەهەنگاو جێبەجێبکرێت.
لە دەسپێکی جێبەجێکردنی ئەم پڕۆژەیەشدا پێویستە کورد بەشێوەیەکی عەقڵانی و دوور لەهەر تێگەیشتنێکی هەڵە و جیاواز لە تێڕوانینی ڕابردوو بۆ ئیسرائیل و تێکەڵکردنی بە پرسی ئایینی ئیسلام و هەر هاوکێشەیەکی تر کە خزمەت بە کورد و کێشە ڕەواکەی ناکات مامەڵە بکات و جارێکیتر نەکەوێتە ژێرکاریگەری چەواشەکاری دەوڵەتی تورکیا و نەبێتەوە قوربانیی گۆڕانکارییەکان بەتایبەت لەم قۆناغەدا، کە دەوڵەتی تورکیا لەناو کەوانەی گۆڕانکارییەکاندایە و لەهەوڵی خۆدەربازکردنی خۆیدایەتی و دەیەوێ بەهەر نرخ و بەهایەک بێت نەکەوێتە تەڵەی پڕۆژە و پلانەکانی ئیسرائیلەوە لە میکانیزمی گۆڕانکارییەکاندا، خاڵی سەرەتای ئەم هەوڵەش بۆ دەوڵەتی تورکیا کوردە، چونکە بەشی زۆری داینەمۆی دروستبوونی ڕێگرییەکان لە کورد و کێشە ڕەواکەی لە ناوچەکەدا دەوڵەتی تورکیایە .
لەناو ئەم هاوکێشەیەشدا کێشەی کورد پرسێکی جیاوازە و ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە «دەوڵەتی قووڵ» و ئەو عەقڵیەتە شۆڤێنییە نەتەوەییەی کە لە فۆڕمێکی میلیتاری نوێدا خۆی دەرخستووە، هەرچەندە چارەسەرکردنی پرسی کورد لە ناوچەکەدا تەنھا پەیوەست نییە بە وڵاتێکی وەک تورکیاوە، كە بەخواست و ئیرادەی دەوڵەتەوە گرێدرابێت، بەڵکو خواست و ئیرادەی دەوڵەتی قووڵ لەپشت ئەم پێناسەیەوە کار لەسەر پووکانەوە و ژێردەستەی کورد دەکات و پەیوەست کراوەتە ململانێ و کێشمەکێشە ناوچەییە ئابوورییەکانەوە و ئەمەش ئەوەی بەرهەمهێناوە کە بەدرێژایی زیاتر لە سەدەیەکە کورد بەدەستییەوە دەناڵێنێ .
