موسا عەبداللە
(1) مادەم کویەزدان گەردون ب دەهان رەنگێن ژیانێ چێکرییە و ب رەنگێن جوداخەملاندیە ، مروڤ ژی دەهان رەنگێن بوچون و هەلگرێن باوەررێن روحوئایدیێن جڤاکی و سیاسی و ئایدیولوژیا هاتنە سەررویێ( ئەرد)،هەرجڤاکوملەتێن ئاسویێن ژیانکرنەک رومەت هەلبژارتی ب عەقلو عەقلانیەتێ خوپێشدابریە و گەهانە ئارمانجێن خو،لەوران پێویستەکەدا بیرمەندفیلوسوف و حوزرەتێن پێغومبەرانژی نەیێ ژبیرکرن ، ئەز تێکستەکاخویانڤیسان ب بیرتینم ڤە ، ژجڤاک و گەلێن جیهانی رادبێژین تاکوئاشتیەکامایندەیاجڤاک و نەتەوەبونێ یا گەلونەتەواکوردنەهێت هەبونێ تەڤاهی مروڤاهی و گەلو نەتەوە ئارام وئازادناژین ... بەلگەیاعەقلان دکەڤیت مەیدانا ئەرێ گەلوبوچی ، جڤاکو گەلێن جیهانی ئاشتی و ئازادیاوە گرێدای یاگەلونەتەواکوردە ،؟ ژبەرکو گەلونەتەواکورد دهەموهێلاندا ب( دلێ گەلێن روژهەلاتی هاتیە ئەرێکرن و(، دورا ب دلێ گەلێن جیهانی ، لەوران وان دڤێت مافێن کوردان یان بکارکەفتنادلێن گەلو نەتەوەیێن جیهانی ... ئەوژی لسەربنگەهاداینامافێن گەلونەتەوا کوردە د چارچوڤەیێن گەرنتیکرنا وان مافان ل ناڤەندێن جیهانیدا ، دیسان دبێژیت پێویستە بو ئاشتیەک مایندەیا جڤاکو گەلێن جیهانی ناڤەندێن بریاردەرێن جیهانی رولەک کارالسەربنگەها وێژدانا مروڤبونی دورا پابەندبون ژ یاسایێن ناڤەندێن جیهانی ببێن بونمونە پێویستەئەنجومەنێ ئاسایشا ناڤدەولەتی پابەندی بریارێن کونسەیامافێ مروڤان یائەروپایێ ببیت دورا کونسەیا مافێ مروڤان یا ئەروپا پێویستە پابەندی برگەویاسایێن (جارنامەیاجیهانیاپاراستنامافێ مروڤان بیت) ، داکوئاشتیا جڤاکان بهێت هەبونی لەوران ئەم کەدا فیلوسوفەک وەکە "جون لوک "کولسەربنەمایێ پاراستا مافێن مروڤان هندژ بەندێن جارنامەیاجیهانیاپاراستامافێن مروڤان ب کەدا" لوک" هاتنە هەبونێ تینین بیرا ناڤەندێن جیهانی بو مافێن کوردان و ئاشتیا جیهانی .. (2) لێبورین و مافێن خوازایی " لوک " وەک بەرسفەک بو پێکدادانێت مەیدانی یێن ناڤاگەلێن روژهەلات ، کوب گروپ و رێکخراوێن فیندەمینتالیست برێڤە دبەن وی چەنگی "لوک "دمژارا باوەرێن روح و وەهائینایە زمان پێویستە ئول باوەرێن روح لسەربنگەهاعەقل مەندی بهێن هەبونی ، ئانکوگرنگە ب راست و درستی پەیامێن ئاسمانی بهێت پەژراندن، ئەوژی لسەربنگەهاخاندنێن ویژدانیامروڤبونێ دورا ب تێهێزکرنێن عەقلمەندی ، ژئالیەک دنڤە رێکخستنێن مافان ژبوی تێگەهێن لێبورینی بهێن دامەزراندن پێویستە وەکهەڤیامافان دهەموئولومەزهەباندا هەبیت ،ئارمانجا" لوک "ئەوبو کومافێ هیچ کەسەکێ نینەلسەرناڤێ ئول دەست درێژیێ بکەتە سەر (مافێن باژێرڤانی)ژبەرکوهونەرێ حوکومداریێ ئەوە کوئولو دەولەت هەڤ بهێن جوداکرن "لوک "دیسان خودێ نەکوتیە کەسەکێ ڤی ئولی لسەرکەسەکێ دی ب سەپینیت ، ژبەرکوهێزاباوەرایاروح و ئول د باوەریاعەقلمەندیدایە د هوندورێ موڤاندایە ، پشتی ڤێ نامەیا "لوک "ب دوژواری هێرشی" لوک" هاتەکرن ،؟! لێ ل سالا (1690)نامەیا دوان لسەرلێبورینی نڤیسی و وەها ئانی زمان نابیت چ کەسەکێ دناڤا دەسهەلاتێدا تشتەکێ لسەرکەسەکێ فەرزبکەت ئەف تێکست دیاری بو (خودانێت تابلویان )، دیسان مروڤ د بیرو باوەرێن خودا ئازادە ،واتا نابیت سەرا چەند رەخنەیەکا کەرامەتا مروڤبونا دەنگەگێ ئازادبهێت فروتن ؟!دیسان نابیت هیچ کەسەک دەست درێژیێ بکەتەسەربیروباوەرێن کەسەکێ دی چونکە بیروباوەرێن وی گرێدای کەسایەتیاوینە ، خودێ رێنەدایە چ دەسهەلاتان چ کەس و کومەلان کو تشتەکێ زێدەترژشیانێت کەسەکێ دی فەرزبکەت ،ژبەرڤان سەردەمان ، مروڤ د هەردەولەتێەکێدا چ مروڤەک نورمالبیت چ دەسهەلات خازبیت توشی شیاشیان بیت ، لێ ناهێ ئەرێکرن کو مروڤەک شاشیەک کرییە بێخن لبن فەرمانێت رەها،هیچ مفایەک دوی یەکێدا نینە کو کەسەک دەسهەلاتێ هێزێ ل هەمبەربکاربینیت داکو بینیت سەر رێیاخو چونکە یەزدان مروڤ ئازاد دایە ،دیسان بوهیچ کەسوحوکومداریەک نینە تومەتا بو چێکەی و رەشبکەی ژبەرکو هزرێن وی مینا هزرێن وان نینن ، ئەویەک شاشە و د قازانجا یێن بەرامبەردا باش نابیت . کارەکتەرێن دەسهەلات خازو دەولەت و دەسهەلات خازێن جیهانی تایێن گەلێن روژهەلات،هەردەسهەلات خوازەک مفا و پەندا ژ دیروکا گەلوجڤاکێن پاشخونە وەرگرتبیت یێت چوی و دچن زبلدانا دیروک و دیروک ڤانیا گەماردا .
