كاوە بێسارانی
ئیستا پەرتووكی ژیاننامەی ڕەفیق سابیرم و شەن و كەو كرد، هاوڕێیەتی و دۆستایەتیم لەگەل ڕەفیق سابیر دەگەڕێتەوە بۆ ناوەڕاستی ساڵانی هەشتاكان، هەروەك بەرێزی باسی كردوەلە لاپەرەی ٣٥٩، لە ساڵی ١٩٨٥ ئەو وە كەسایەتی گەورەی كورد كریمی حیسامی بانگێش كرد بۆ لەندەن بۆ بەشداری لە فیستیڤاڵی نەورۆز لە لەندەن كە ئەوسا كۆمەڵەی خوێندكارانی كورد سێنتەری پراگ ، رێكی خستبوو، وە بۆ ماوەیەك میوانم بوو وە تا ئیستا بە هاوڕێیەكی ئازیز و خۆشەویستی خۆمی ئەبینم.
ڕەفیق سابیر كەسێكی سادە نیە، بەلكو كەسایەتیەكی جوان پڕ بە ئەدەب و ئەخلاقی بەرز و ئارامی و میهرەبانیە ، كەسایەتیەكی ناسك و شەرمن و دڵ پاك و دڵ تەڕ وجوانە، كە حەز بە دانیشت و هاورێیەتی بكەیت.
كەسێكە كە ژیانێكی دوورودرێژی لە ئەدەب ، نوسین و شیعرو سیاسەتەدا بردۆتە سەر .
بە بۆچوونی من، ڕەفیق سابیر یەكێكە لەو شاعیرە كەمانەی كە ژیان و ڕۆحێكی نوێخوازیان خستە ناو شیعر و ئەدەبی كوردیەوە هەر لەسەرتای ساڵانی حەفتاكانەوە.
"لە ستایشی ژیاندا" تەنها ژیاننامەیەكی ڕەفیق سابیر نیە، بەڵكو وەك پانۆرامایەكی دوورو درێژ مێژووی قۆناغەكانی گۆڕانكاری بە ناو ئەدەب و نوسەر و نوسەرانی كوردستاندا ئەت با، بە هەموو بەرزی و نزمیەكیەوەی. هەروەها بە مێژووی بزاڤی بزووتنەوەی چەكداری و سیاسی كوردیدا ئەت با، كە بە تەواوی هاورایم.
هەروەها بە چاوێكی ئۆبجیكتانەوە تەماشای توانا و ئەزموونی بەشێك لە سەركردایەتی حزبی شیوعی دەكات كە تا ڕادەیەكی زۆر هاورایم.
وە شیكردنەوەیەكی جوان و ڕاستی هەیە لەسەر بزاڤی چەكداری كورد و تاوانەكانیان دژ بە میللەتی كورد و دەستپێكردنی بە ناو شۆڕشی چەكداری كورد لە كە راستیدا بەشێكی بزووتنەوەیەكی ئاغاكانی پشدەر بە پشتی ئیران دژ بە دەسەلاتی قاسم و یاسای چاكسازی كشتوكاڵ.
تەمەنێكی دوورو درێژی لە تێكۆشانی سیاسی ناو ریزەكانی حیزبی شیوعی بردۆتە سەر تا سەرتای نەوەكان، كە بەی كجاری نەك تەنها حزبی شیوعی بەجێ هێشت بەڵكو تا ڕادەیەكی زۆر بڕواو هیچ قەناعەتی بە هزری ماركسیەت و ماركسیزم نەما .
ڕەفیق سابیر ژیاننامەی بە ووتەیەكی جێڤارای مەزن دەست پێ دەكات:
"گەر توانیت قەناعەت بە مێش بكەیت كە گوڵ لە زبڵ باشترە، ئەو كاتە دەتوانیت ناپاكان بهێنیتە سەر ئەو باوەڕەی كە ووڵات لە پارە بایەخدارترە ".
كەچی لە كۆتایی "لە ستایشی ژیاندا" لە سەرتای لاپەرەی ٤٩٣، پشتی كردۆتە ماركسیەت كە جێڤارا گەورەترین نمونەی ماركسێكی شۆڕشگێڕ بوو،وە ئەڵێت:
"لە سەرەتای لاوییەوە پرسی ئازادی، دادپەرەوی، یەكسانیی مرۆڤ و هاومافیی گەلان جێگای بایەخم بوون. هزری سۆشیالیستی و هیومانیستی، لەو بارەیەوە كاریگەری زۆریان هەبووە. بەلام وەك مرۆڤ و نوسەر، بیر و هۆشم بە ڕووی هزری نوێ و جیاوازدا كراوە بوون." ئایا چ هزرێكی نۆی و جیاواز بێت جگە لە هزری ناسیونالیستی كە چەند ساڵێك خۆی پێوە خەریك كرد؟
ڕەفیق سابیر كەسایەتیەكی كەمی ناو حزبی شیوعی نەبوو، بەلكو كادرێكی بەرزی ئەو حزبە بوو و لە پۆست و جێگای بەرز و گرنگی ناو ریزەكانی حزبی شیوعی كاری كردوەو بەرپرسیارتی گەورەی هەبوە، وە وەك من بزانم ڕێزێكی زۆری لێ گیراوە و پێگەیەكی زۆر بەرخی بۆ دانرابوو، كەچی وەك ئەڵێ لە لاپەڕەی ٤٠٧:
كارەساتی هەلەبجە درزێكی خستە باوەڕی سیاسیم بۆ یەكەم جار لە خۆم پرسی:
" ئایا من لە رێگای درووستدا دەڕۆم؟".
هەروەها روخانی بلۆكی یەكێتی سۆڤیەت كلێنێكی گەورەی خستە بیرو هزری زۆرێكەوە و بمانەوێ یان نا كاردانەوەیەكی گەورەی هەبوو لەسەر بزووتنەوەی شیوعیەت و چەپ بەتایبەت لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەڵام دەبێ ئەو راستیەش بزانین بە تایبەت بۆ كەسانێك كە ئەزمونێكی دوورو درێژیان هەبووە لەو تێكۆشانە، كە روخانی بلۆكی سۆڤیەت تەنها رووخاندنی مۆدێلێكی ئەو سیستمە بووە، نەك روخانی هزرو فكری ماركسیەت و كۆتایی هێنان بە تێكۆشانی چینایەتی. ئەزموونی دووسەد ساڵەی مۆدێلی سەرمایەداری و لیبرالیەتی نوێ چی پیشانداین، ئەوە كام مۆدێلی فكرییە روخاوە و رۆژانە لەسەر حیسابی بەرژەوەندی زۆرینەی پەراوێزخراوەكاندا دەژێت ؟
وە ڕووداوەكانی ئەم چەند ساڵانەی كوردستان و جیهان و ریسوابوونی بەناو لیبراڵی دیموكراسی سۆشیال دیموكرات لە ووڵاتانی ڕۆژئاوا، جارێكی تر ئەو ڕاستیەی دەرخست و دووبارە كردەوە كە تێكۆشانی چینایەتی و فیكری ماركسیەت ڕێگای سەرەكیە بۆ ئازادی، دادپەروەری كۆمەڵایەتی، یەكسانی .
جیابوونەو دەرچوونی كۆمەڵێك لە شیوعیە كوردستانیەكان لە هەولێر و هەوڵدان بۆ درووستكردنی حزبێكی نەتەوی نوێ لە كۆتایی ساڵی ١٩٩٣ كە دوایی بە پەرت و بڵاوەی كۆمەڵێك هاورێی دڵسۆز تەواو بوو، خەسارەتێكی گەورە بوو لە حزبی شیوعی...
ئایا سەركردایەتی حزبی شیوعی نەیان ئەتوانی بە ڕۆحێكی زیاتر پڕ بەرپرسیارێتیەوە هەوڵ بدەن وە نەهێڵن ئەو بارودۆخە بەو شێوەیە بتەقێتەوە؟
یان كەسانێكی وەك ڕەفیق سابیر ،كە خاوەنی ئەو ئەزموونە دوورو درێژ و پاكە بێت،نەیان توانی رۆلێك ببینێت بۆ وەستاندنی ئەو قەیرانە؟، كەچی خودی ڕەفیق سابیر بكەوێتە داوی "كوردایەتی و قومیەت" كە خۆی بە تاوانباریان دا ئەنێ بۆ كۆمەڵێك تاوان دژ بە میللەتێ كورد وەك گرتنی هەڵەبجە لەگەڵ پاسداری ئێران، كەچی وای لێ بێت پشت بكاتە ماركسیەت و بلێ مام جەلال ماندیلای كوردستانە و لە لیستی یەكێتی نیشتیمانی هەلببژێرێت بۆ پەرلەمانی كوردستان كە هەر ئەوان بوون پێش چەند ساڵێك كۆمەڵێ لە هاوڕیێانی خۆی كوشت ، محمد حەلاق و هاوڕێیانی كە بە برینداری گیران و كوژران وە لەوە زیاتر دوایی بۆ ماوەیەك ببێتە دەستە ڕاستی كەسێكی وەك بەرهەم سالح كە لە هەموو بوارێكدا، زۆر دوور بوو لە كەسایەتی و ئەزموەنی ڕەفیق سابیر ؟ بۆ..؟
لە خەسارەتدانی ڕەفیق سابیر یان سەدانی وەك ڕەفیق سابیر خەسارەتێكی گەورەی حزبی شیوعی و زۆر جار بەرپرسایەتی یەكەم دەگەڕێتەوە بۆ سەركردایەتی حزبی شیوعی لەو كاتەدا و ئیستا كە نەیان توانیوە تێكۆشان و موبارەزەی فیكری و دیمكراسی ناو حزب بەهێز بكرێت دژ بە گەندەلی و لاوازی فیكریی.
هەر جیاوازیەكم لە بۆچونی سیاسی و شیكردنەوەو بیركردنەوەی و هەڵوێستی سیاسی هەبێت، كە ئەوەش شتێكی سرووشتیە، بۆ من ڕەفیق سابیر ئەمێنێتەوە بەو كەسایەتیە جوان و بەڕێزە كە هەمیشە پلەیەكی بەرز و جوانی لای من هەیە.
وە خۆشی ئەڵێ:
" من لەو جۆرە كەسانەم، كە ئەوەی بەراستم زانیوە، زۆر جار بە پێی شوێن و دەرفەرت ووتومە، یان نوسیومە و داكۆكیم لێ كردوە. لە هەندێك كات و حاڵەتدا بەڵگەی سەلمێندراوم لەبارەی پرسیێك نەبووە، كەچی وەك راستیەك بۆم ڕوانیوە. چونكە لەگەڵ هزر و بۆچون، یان حەز و ویستی مندا گونجاو بووە. دواتر دەركم كردوە كە بە هەڵە چووم. ئەوەی بە ڕاستی "هەقیقەت" ی دەزانین مەرج نیە هەمیشە درووست بێت یان زانستی بێت، دەشبێت تەنها كە نێو سەری ئێمەدا بوونی هەبێت".
لاپەرەی ٤٩٣.
"لە ستایشی ژیاندا " پەرتوكێكی پڕ لە زانیاری و مێژوو رووداوەكانی كوردستان بە خۆشی و ناخۆشیەكانیەوە. بۆمن تام و بۆییەكی تایبەتی هەبوو، هیوادارم زۆرترین خوێنەری هەبێت.
