لە مێژووی دوور و نزیکی کۆمەڵگەی کوردیدا، چەمکی هەرەوەزی و دەستباریکردن و کۆمەک کردنی یەکتری، کۆڵەکەیەکی سەرەکیی مانەوەی ئەم گەلە بووە لەبەردەم ڕەشبگیر و قەیرانە یەک لەدوای یەکەکاندا. بەڵام کاتێک بە وردی لە دۆخی ئێستای تاکی کورد دەڕوانین، هەست بە درزێکی گەورە لە نێوان تاکەکاندا دەکەین؛ جۆرێک لە نامۆبوونی دەروونی و ساردبوونەوەی هاوسۆزی کە وایکردووە مرۆڤی کورد لە ئازاری هاونیشتمانییەکەی خۆی تێنەگات یان هاوشێوەی ڕابردوو کەمەندکێشی خەمەکانی نەبێت. ئەم گۆڕانکارییە بنەڕەتییە لە پێکهاتەی دەروونی و کۆمەڵایەتیی ئێمەدا، پرسێکی سەرپێیی نییە، بەڵکو دەرئەنجامی کەڵەکەبوونی کۆمەڵێک هۆکاری مێژوویی، ڕامیاری، ئابووری و تەنانەت فەلسەفییە کە دواجار تاکی کوردیان بەرەو جۆرێک لە گۆشەگیریی دەروونی پاڵناوە.
بۆ تێگەیشتن لەم دیاردەیە، پێویستە سەرەتا لە کاریگەریی چڕی مێژوویەکی پڕ لە شۆک و ناسەقامگیری بکۆڵینەوە. تاکی کورد بۆ ماوەی چەندین دەیە لەژێر سایەی ترس، شەڕ و هەڕەشەی بەردەوامی سەر قەوارە و بوونی خۆیدا ژیاوە. ئەم دۆخە پڕ لە دڵەڕاوکێیە وایکردووە ویستی مانەوە لە لای تاک بەهێزتر بێت لە خولیای پێکەوەژیان. کاتێک مرۆڤ بەردەوام لە دۆخی بەرگری لە مانەوەی خۆیدا دەبێت، ئاساییە بیرکردنەوەی بەرەو خود سەنتەری و پاراستنی بازنە تەسکەکەی خۆی دەچێت. کارەساتە لەدوای یەکەکانی مێژوو وایانکردووە تاکی کورد بڕوای بە دەوروبەرەکەی لاواز بێت، چونکە هەمیشە ترسی ئەوەی هەیە کە هاوسۆزی و قوربانیدانەکەی لە لایەن ئەوانی ترەوە بقۆزرێتەوە یان ببێتە هۆی زیانمەندبوونی خۆی.
لە لایەکی دیکەوە، سیستمی ڕامیاری و دەسەڵاتداریی لە ناوچەکەدا لە جیاتی ئەوەی کار لەسەر چەسپاندنی چەمکی هاوڵاتیبوون و یەکسانی بکات، زیاتر بنەماکانی حیزبایەتیی بەرتەسک و خزمخزمێنەی قووڵ کردووەتەوە. ئەمەش بووەتە هۆی دروستبوونی جیاکاریی کۆمەڵایەتی و نادادی لە دابەشکردنی دەرفەتەکاندا. کاتێک تاک دەبینێت پێوەر بۆ سەرکەوتن یان بەدەستهێنانی مافە سەرەتاییەکان لێهاتوویی و مرۆڤبوون نییە، بەڵکو سەر بە لایەن یان گروپێکی دیاریکراوە، جۆرێک لە نائومێدی و کینەی کۆمەڵایەتی لە دەروونیدا جێگیر دەبێت. ئەم ڕقە پەستێنراوە دواجار لە شێوازی بێباکی و نەبوونی هاوسۆزی بەرامبەر بەوانی تر خۆی بەتاڵ دەکاتەوە. مرۆڤی بێهیوا ناتوانێت ببێتە سەرچاوەی خەمخۆری بۆ هاونەتەوەکەی, چونکە پێیوایە کۆمەڵگەکەی لە مافەکانی بێبەشی کردووە.
ناکرێت باسی ئەم ساردبوونەوە کۆمەڵایەتییە بکەین و چاو لە گۆڕانی سیستمی ئابووری و سەرهەڵدانی سەرمایەداریی نوێ بپۆشین. کۆمەڵگەی کوردی لە ماوەی دوو دەیەی ڕابردوودا بە خێراییەکی گەورە لە کۆمەڵگەیەکی نیمچە لادێیی و کشتوکاڵییەوە کە لەسەر بنەمای هەرەوەزی و پێکەوەیی دامەزرابوو، گۆڕا بۆ بەکاربەر و شارنشین. لەم ناوەندە نوێیەدا، بەها مادییەکان پێش بەها واتاییەکان کەوتن. نرخ و ڕێزی مرۆڤەکان لە سەر بنەمای سەرمایە و پێگەی داراییان دیاری دەکرێت، نەک لەسەر بنەمای ڕەوشت و خزمەتی کۆمەڵایەتی. ئەم پێشبڕکێیە توندە بۆ کۆکردنەوەی سامان و نیشاندانی دەوڵەمەندی، جۆرێک لە ئیرەیی و چاوتێبڕینی لە نێوان تاکەکاندا دروستکردووە. لە ژینگەیەکی ئاوها پڕ لە کێبڕکێی مادیدا، هاوسۆزی دەبێتە چەمکێکی بێهێز و پاشکۆ، چونکە هەر تاکێک تەنها وەک ڕکابەرێک لەوی تر دەڕوانێت نەک وەک هاوبەشێکی ژیان.
هاوکات لەگەڵ ئەم گۆڕانکارییە مادیانەدا، شۆڕشی تەکنەلۆجیا و پێگەکانی پەیوەندی گەورەترین گورزی لە پەیوەندییە ڕاستەقینەکانی نێوان مرۆڤەکان دا. تۆرە کۆمەڵایەتییەکان لە جیاتی ئەوەی تاکەکان لە ڕووی مرۆییەوە لە یەکتر نزیک بکاتەوە، جۆرێک لە هاوسۆزیی ساختە و ڕواڵەتیی بەرهەمهێناوە. خەڵک لە پشت شاشەکانەوە هاوخەمی بۆ کارەساتەکان دەردەبڕن، بەڵام لە ڕاستیدا ئامادە نین یەک هەنگاوی کرداری بۆ یارمەتیدانی کەسی بەرامبەر بنێن. گۆشەگیربوونی مرۆڤەکان لەناو جیهانی خەیاڵیدا وایکردووە توانای خوێندنەوەی ئازارە ڕاستەقینەکانی چواردەوریان لەدەست بدەن. کاتێک مرۆڤ ڕۆژانە سەدان دیمەنی ناخۆش و کارەساتبار لە شاشەکەیەوە دەبینێت، دەروونی تووشی جۆرێک لە سڕبوون دەبێت و ئیتر هیچ ڕووداوێک ناتوانێت هەستی هاوسۆزیی ڕاستەقینەی بجوڵێنێت.
دەبێت ئەو ڕاستییە تاڵە قبوڵ بکەین کە نەبوونی هاوسۆزی لە نێوان تاکی کورددا نیشانەیەکە لە نیشانەکانی داڕمانی ناسنامەی دەستەجەمی و سستبوونی شیرازەی ڕەوشتی کۆمەڵگە. زمان کە دەبێت پردی پەیوەندی و تێگەیشتن بێت، زۆرجار لە ژیانی ڕۆژانە و جیهانی خەیاڵیماندا دەبێتە ئامرازێک بۆ شکاندن و سوکایەتیکردن بە یەکتری. ئەگەر بمانەوێت لەم دۆخە نالۆژیکی و ساردە ڕزگارمان بێت، پێویستە پێداچوونەوەیەکی قووڵ بە پەروەردەی خێزانی و سیستمی فێربووندا بکەین؛ دەبێت فێری ئەوە ببینەوە کە بەهای مرۆڤ لەوەدایە چەندە دەتوانێت هاوکاری چواردەورەکەی بێت، نەک چەندە دەتوانێت لەسەر پشتی ئەوانی تر سەرکەوتن بەدەستبهێنێت. مانەوەی ڕاستەقینەی ئێمە وەک قەوارەیەکی کۆمەڵایەتی و کلتووری، بەندە بە زیندووکردنەوەی ئەو هاوسۆزییە مرۆییەی کە ڕۆژانێک گەورەترین سەرمایەی ئەم نەتەوەیە بووە.
