دەستەواژەی (دیمانە ئایینمانە کوردستان) کوفرە؟ یا لە نهێنی مانا شاراوەکەی دەستەواژەکە نەگەیشتوون؟!
م. زرار قادر خەیلانی
بەڕێزان هەر تاکێکی کۆمەڵگە کە لە قووڵایی فۆلکلۆر و پانتایی کەلتووری میللەتەکەمان ژیابێت، گەر سەرێک بەسەر دەرودراوسێ و قەوم و قیلەدا بگرێ و هەستێک لە (دەم و دوی) واتە قسە و گۆتەی خەڵک ڕابگرێت، بەتایبەتیش کاتێ بەلای خزم و ناسیاو یا دراوسێکەی گوزەر بکا، هەر بۆ نموونە بپرسێ و بڵێ: دەبینم ئێوە دایمە چاتان ئامادەیە، ماشەڵڵا هەر دەڵێی چاخانەیە؟! کابانی ماڵیش گەر کوردی زانبێ! پێت دەڵێ: ئاخر چی بکەم کاکە پیاوەکەم (هەر دین و ئیمانی چایە!)، واتە یەکجار زۆر حەز لە چا دەکا.
باشم لەبیرە کە ماڵی کاک (مەجید)ی جیرانمان یادی بەخێر، زوو زوو (دۆغەوا)یان لەسەر ئاگر بوو، ڕۆژێکیان بە براژنە (خاسێ)م گوت: ئەوە چما دیسان (دۆغەوا)تان لێنایە؟! براژنە (خاسێ)یش یادی بەخێر گوتی: باشە ئەتوو نازانی چما (مەجید) هەر (دین و ئیمان)ی دۆغەوایە؟! واتە ئەو پیاوە لەڕادەبەدەر، حەز لە خواردنی دۆغەوا دەکا.
لە ساڵانی کۆتایی حەفتاکان، ماڵمان لە گەڕەکی پۆلیسانی هەولێر بوو، دەمزانی کە مامۆستا (عومەر)ی جیرانمان دوو منداڵی نێرینەیان هەیە، کەچی من بەردەوام سێ منداڵی نێرینەم لەوێ دەدیتن. ڕۆژێک گوتم: ئەرێ ئێوە کە دەڵێن دوو کوڕمان هەیە، دەنا من بەردەوام ئەو سێ کوڕە لێرە دەبینم! مامۆستاش گوتی: ئا ئەو کراس سوورەیان منداڵی جیرانەکانمانە، بەردەوام دێتە لای منداڵەکانی ئێمە یاری دەکات، قەت ناچێتە هیچ لایەک، خۆ ماشەڵڵا هەر (دین و ئیمان)ی منداڵەکانی ئێمەیە!
جا بەڕێزانم دەستەواژەی (دین و ئیمان) بە مەجاز بۆ (موبالەغە) لە زیاد خۆشویستن بەکاردەهێندرێت، بۆیە دەستەواژەکە دەکرێت بە پێشگری ئەو شتەی کە لە ڕادەبەدەر خۆشمان دەوێ.
هەڵەبەتە ئەو کەسەی ئەو دەستەواژەیە بەکاردەهێنێت، جا چ خوێندەوار بێ یا نەخوێندەوار، خواناس بێ یا خوانەناس، ئۆباڵتان بە ئەستۆم، گوتنی ئەو دەستەواژەیە نەک هەر کوفر نییە، بەڵکە گەلەک بەتام و پڕ ماناشە! بەو مانایە دێ کە بە قەدەر دین و ئیمان ئەو شتەم خۆش دەوێ. بەڵام کە دڵداری شاعیر، ئەو دەستەواژەیەی لە سروودی ئەی ڕەقیب بەسەر زاردا هات و گوتی: "دینمانە ئایینمان کوردستان" هەر یەکسەر لەگەڵ بیستنی وشەی کوردستان ماشەڵڵا دونیا خراپ بوو!
نەیارانی کورد لە گشت لایەک کردیان بە هەڵڵایەکی خەست و دژوار، کە گوایە (کوفر و کافرستانی) لەناو سروودی ئەی ڕەقیب بەرجەستەکراوە، دە وەرە بەڕێزان سەیری ئەو بەزمە بکەن!
گەر بە زمانی کوردی بگوترێ: کابرا دین و ئیمانی چایە یان دین و ئیمانی جگەرەیە، یا ئازاد دین و ئیمانی کاوەی برا گەورەیەتی، هیچ کوفر نییە! بەڵام گەر بگوترێ: دیمانە ئایینمانە کوردستان، ئەوە کوفرە و ڕۆژ دەگیرێ!
ئەڵڵا خوا ئەو ناهەقییە گەورەیە قەبووڵ نەکا، یا ڕەببی! جا گەر ئەوە لە نەزانین بێ سەبارەت بە کەین و بەینەکانی زمان، خۆ هەر شەرم و شورەییە، چونکە هەر تۆ لە نهێنی مانا و وشە و دەستەواژەی هەر زمانێک نەزانی عەیب نییە بەڵکە لێکدانەوە و بەکارهێنانی وشە و دەستەواژەکانی بەشێوەیەکی هەڵە گەلەک عەیبە.
بڕیاردان و هەڵوێست وەرگرتن بەرانبەریان شورەییە.
خۆ گەر -خوا نەکا- بە ئەنقەستیش وا بکەین! واتە ڕاستی ناوەڕۆکەکەی بزانی، بەڵام لەپێناو ڕەزامەندی عاتیفەی لابەلا، ئاوا ڕاستی بشێوێنیت، بەڕاستی ئەوە دەردێکی گەلێ گرانە! بەداخەوە بۆ ئەو واقیعە تاڵەی کە تێی کەوتووین، خوا ڕووی نەیارانی کورد ڕەش بکا- لەگەڵ تەواوی زۆڵە کورد و هەندێکیش لە (یابە و قەرداش و ئاغا!).
جا بەڕێزان، گەر بەو قسە بێ بنەمایانە بێ، خۆ نەک هەر ژنی کابرای (حەز لە چا) و براژنە (خاسێ) و مامۆستا (عومەر) و دڵداری شاعیر، بەڵکە لایەکی میللەتی کورد، بەتایبەتیش شێوەزاری سۆرانی، کە ئەو دەستەواژەیە بەکاردەهێنن، دەبێ لە قووڵایی دۆزەخدا بسووتێن و هەڵقرچێن و بە ئاسانیش چاویان بە بەهەشت نەکەوێ!
تێبینی:
من چەند ساڵێک پێش ئێستا، لە هەفتەنامەی ڕێگای کوردستان بەدرێژایی شتێکم لەسەر ئەو بابەتە نووسی، نموونەی دیکەی جوان جوانم سەبارەت بە بەکارهێنانی دەستەواژەی (دیمان و ئیمان) خستبووە ڕوو، چونکە بینیم لە بۆنەیەکی سیاسیدا سروودی ئەی ڕەقیب لێدرا، یەکسەر گشت ئامادەبووان هەڵسانەوە سەرپێ، تەنیا کابرایە، وەک مێخ لە شوێنی خۆیدا چەقی بوو و ناجووڵا! کە گوایە بە تەپڵ و چەقەنەی (کوفر و زەندەق) هەڵناچەرخێ!
بەڵێ، تڕڕڕ حێێێو! لەسەر حیسابی منیش سەت جاری دیکە تڕڕڕ حێێو بۆ ئەو خوێندنەوە بەرەواژ و هەڵەیە.
