بە ڕوونی
كاوە مەحموود
ڕەوابوونی تێكۆشانمان لە بەرنامە و گوتارێكی سیاسیی چەپگەراییدایە
بە پێی قۆناغە مێژووییەكانی پەرەسەندنی كۆمەڵگای مرۆڤایەتی و، تایبەتمەندی بابەتییانەی دژبەیەك و ناكۆكییەكان و، بەهەندوەرگرتنی گۆڕانكاری لە ریزبەندی چینایەتی كۆمەڵگادا، پێناسە و ئەركی چەپ و بنەما هزرییەكانی لە گۆڕانكاریدا بووە.
ئەمڕۆ لە كوردستانی باشووردا، كە باس لە بیرۆكە و ئەركی چەپ دەكەین، ناكرێ ئەم بابەتە لە واقیعی ئەمڕۆی كوردستاندا بە سەرجەم ناكۆكییەكانی و ململانێیەكانیەوە دابڕین و، تەنیا لە چوراچێوەی دەق و بیركردنەوە لە كۆمەڵگایەكی خوازیاری یوتوبیایی، گوتاری سیاسیمان و ئەركی ڕێكخراوەییمان و كاری حزبیمان لە نێو جەماوەردا دابڕێژین.
باوەڕبوون بەم ئاراستەیە وا پێویست دەكات ڕێبازی كرانەوە و، قایلبوون بە فرەیی لە بازنەی بوونی چەپدا هەڵبژێرین و، دوور لە عەقلیەتی دۆگما و نەگۆڕ لەگەڵ بابەتی چەپگەرایی لە كۆمەڵگای خۆماندا مامەڵە بكەین، چونكە بە پێی ڕەوشی كۆمەڵگا و هەلومەرجێكی دیاریكراو دەبێ چاوەڕوانی گۆڕانكاری لە ریزبەندی چینایەتی و هەڵویست و گوتارە سیاسییەكاندا بكەین.
حزبمان بە پابەندبوونی بە ماركسیزم وەك میتۆد و، بە پێی شوناسی كۆمۆنیستانە و بژاردەی سوشیالستی لە كاتی دامەزراندییەوە و تا ئێستا، ڕەوابوونی خۆی لە پێگە چەپگەرایی دەبینێتەوە، بەڵام مەرج نییە لەگەڵ لایەنی دیكەدا، كە چەپن یان خۆیان بە چەپ دەزانن بە جۆرێك مامەڵە بكات، كە داوا بكەین ئەوان شوناسی حزبمان كۆپی بكەن و لە سەرجەم هەڵوێستەكاندا وەك ئێمە بیربكەنەوە.
حزبمان خۆی بە مەرجەع نازانێت، كە شوناسی چەپ بەسەر لایەنی دیكەدا دابەشبكات و، ئەو بابەتانەی چەپ كۆدەكاتەوە هاوبەشی بۆچوونەكان و كاری هاوبەشە لە هەڵوێستەكان لە چوارچێوەی خوێندنەوەیكی چەپگەرانەی بۆ ئەركەكان لە قۆناغێكی دیاریكراودا و، بنەمای هەڵوێستە هاوبەشەكان بریتین لە پرنسیپەكانی یەكسانی و عەدالەتی كۆمەڵایەتی و یەكسانی جەندەری و داكۆكی لە بەرژەوەندی كارگەرانی بیروبازوو، و ئەنجامدانی گەشەپێدان و سەربەخۆیی نیشتمان.
ئەم تێگەیشتنە لە چەمكی چەپ لەم قۆناغەدا، كە ئێمە باس لە كرانەوە بەرامبەر هێزی چەپ و لە هەمان كاتدا جیابوونەوەی بۆچوون لە هێزی لیبڕاڵ دەكەین، واپێویست دەكات وریای تێكەڵكردنی دەستەواژەكان و بابەتی فرەیی لە گوتاری لایەنە چەپەكان بین و، لەم ڕوانگەیەوە ناكرێ ناڕەزایی لایەنێكی سیاسی لە دەسەڵات بە چەپ دابنێین، بێ ئەوەی شوناسی چینایەتی و گوتاری ئەو لایەنە بە هەند وەرنەگرین و، بەم جۆرەش وتاری لایەنی لیبراڵ و نیولیبراڵ، كە بانگەشەی بەتایبەتكردنی ڕەهای ئابووری و فراوانبوونی بێ سنووری كەرتی تایبەت لە سایەی ئابووری بەربەرەڵڵای بازاڕ دەكەن و، لە بواری ئابووریدا جیاوازییان لەگەڵ شوناسی چینایەتی دەسەڵات نییە و، لە هەمان كاتیشدا ئۆپۆزسیۆنی دەسەڵاتن، ناكرێ بە نیسبەت ئێمەوە ئەو ناڕەزاییەی ئەوان لە پێگەی چەپگەرایی حزبمانەوە نزیك بێت.
لە لایەكی دیكەوە ئەگەر هێزێكی سیاسی لە بەرنامە و گوتاری سیاسی خۆیدا ئاراستەی چەپگەرایی خۆی لە ئاراستەی گشتی سیاسی حزبمانەوە نزیك بێت، ناكرێ لە دەرەوەی كاری هاوبەشدا مامەڵەی لەگەڵ بكرێت ئەگەر وشەی ئۆپۆزسیۆنی لە گوتاری سیاسی خۆیدا ڕانەگەیاندبێت.
لە هەمان كاتدا حزبمان جەخت لەسەر بۆچوونەكانی خۆی وەك حزبێكی ئۆپۆزسیۆنی چەپی نیشتمانی دیموكراسیخواز دەكاتەوە، واتە جەختكردنەوە لەسەر ئەلتەرناتیڤی چەپ بۆ بەرنامە و سیاسەتی پەیڕەوكراوی حكوومەتی هەرێمی كوردستان و، ئەمەش بەرهەڵستكاریبوونی حزب لە بەرهەڵستكاری ڕەوتە ئاینی و ڕاستڕەوەكان جیادەكاتەوە، و بەهەمان شێوە جیابوونی گوتاری حزب لە گوتاری پۆپۆلیستی دەردەخات، كە لە چەند ساڵی ڕابووردوودا گەورەترین زیانی بە بزاڤی جەماوەری گەیاند.
پرنسیپەكانی كاراكردنی ئەم شوناسەی حزبمان بریتییە لە كاركردن و پشتگیریكردنی بزووتنەوە جەماوەرییەكان و، پاراستنی سیمای مەدەنی و دیموكراسی و ئاشتییانەی سەرجەم شێوازەكانی بزووتنەوەی جەماوەری، وەك دەڕبڕینی ناڕەزایی بۆ قەیرانی ئابووری كوردستان، كە بە هۆی بێ توانایی حكوومەت و پێنەدانی مووچەی فەرمانبەر و زیادبوونی رێژەی بێكاری و هەڵكشانی كێشەكانی ڕۆژانەی جەماوەر و نەبوونی پێداویستییە بنچینەییەكانی، وەك كارەبا و ئاوی شیاو بۆ خواردنەوە، هاوكات لەگەڵ دیاردەكانی گەندەڵی كارگێڕی و رەفتارەكانی حزبایەتی تەسك لەبواری سیاسەتی دامەزراندن و بەڕێوەبردنی فەرمانگەكان دەردەكەوێت، جگە لەو هۆكارەی لە ڕەوشی ئێستادا بەهۆی سیاسیەتی حكوومەتی فیدراڵ لە بواری نەناردنی بودجە و مووچەدا لە ئارادایە.
كاراكردنی چالاكی هێزی چەپی كوردستانی، جگە لە بنەما هزرییەكان و، خوێندنەوە هاوبەشەكان، پێویستی بە كارابوونی گوتار و كاركردنی بەردەوامە لەگەڵ هەڵگری كۆمەڵایەتییانەی پرۆژەی هێزی چەپ لەو قۆناغەدا.
ئەو هێزە كۆمەڵایەتییانەی هەڵگری پرۆژەی چەپ لە كوردستاندا دەبن لە نێو چین و توێژی ڕەنجدەر و كەمدەرامەت و كرێكاران و جوتیاران و سەرجەم ڕەنجدەرانی بیروبازووە، جگە لەو هێزە كۆمەڵایەتییانەی بەرژەوەندییان لە مەدەنیەت و گەشەپێدانە و، بۆیە گرنگە گوتاری چەپ لەو ناوندە كۆمەڵایەتییانە پەسەند بێت.
سەبارەت بە كاراكردنی كاری هاوبەشی چەپی كوردستان حزبمان كار ناكا تاكە چەترێك بنیات بنێت و هێز و لایەنە چەپەكان بێنە ژێر ئەو چەترەوە، بەڵكو بەردەام باس لەوە دەكات، كە سەرجەم هێز و لایەنی چەپی كوردستانی لە بنیاتنانی چەترێكی هاوبەشدا بەشدار بن و، كار بۆ ئەم ئاراستە سیاسییانە بكەنەوە:
1ـ بەهێزكردنی هێزی چەپی كوردستان لە رێگای بەرنامەیەكی هاوبەش و پوخت و هەماهەنگی لە كار و چالاكی جەماوەری بۆ داكۆكیكردن لە بەرژەوەندی خەڵكی زەحمەتكێشی كوردستان و، بابەتە چینایەتییەكان.
2ـ داكۆكیكردن لە مەسەلەی نیشتمانی كوردستانی و پاراستنی قەوارەی هەرێم، بەئاراستەی تەواوكردنی قۆناغی رزگاری نیشتمانی و كاركردن لەپێناو دەستوورێكی دیموكراتی مەدەنی عەلمانی و بونیاتنانی دەوڵەتی دامەزراوەكان و حوكمڕانی باش و جەختكردن لەسەر چەمكی هاووڵاتیبوونی كوردستانی و بەدەستهێنانی مافە رەواكانی ئاشووری و كلدانی و سریانی و توركمان و عەرەب و ئەرمەن.
لە هەمان كاتدا هەماهەنگی و كاری هاوبەشی هێزی چەپی كوردستان لە هەر چوار پارچەكەی كوردستاندا هۆكاری كارابوونی ڕۆڵی چەپە لە بزووتنەوەی رزگاریخوازی نیشتمانی كوردستانی.
3ـ گۆڕینی سیاسەتی ئابووری بەتایبەتی هەنگاوەكانی بەتایبەتیكردنی ڕەها و، پشتگیری كەرتی تایبەتی بەرهەمهێن دوور لە قۆرخكردن و شەفافیەت لە بواری چالاكی ئابووری و قورتاربوون لە ئابووری بەرخۆر.
4ـ خستەڕووی داواكاری ڕۆژانەی جەماوەر و، گرێدانی ئەم بابەتە بە كاركردن بۆ پرۆژەیەكی بنیاتنەرانەی مۆدرینزم و پێشەكەوتنخواز لە كۆمەڵدا و، جەختكردن لەسەر بابەتەكانی یەكسانی جەندەری و مافی تاك و، پاراستنی ژینگە و مافی مرۆڤ..
5ـ پاراستنی بڕیاری سیاسی سەربەخۆ، دوور لە وابەستەیی و، ئەمەش وا دەكات كە لەگەڵ ئاڵوزبوونی قەیرانەكان كار بۆ واڵاكردنی دەرفەتی نوێ بكەین، كە لە خزمەتی بەرژەوەندی گەلی كوردستان و دۆزە ڕەواكەیدا بێت.
