هیوا عومەر
یەك: مۆڵەتدان و نەدان بۆ مانگرتن و خۆپیشاندان
لەگەڵ دروستبوون و سەرهەڵدانی دەسەڵات و حكوومەتەكان لە مێژووی كۆن و تازەدا، مانگرتن و خۆپیشاندان وەك میكانزمێكی دەربڕینی ناڕەزایەتی، بەشداری سیاسی، یان گەیاندنی هەر پەیامێكی دیاریكراو سەریهەڵداوە، دواجاریش وەك مافێك لەچوارچێوەی پەیماننامەی مافە سیاسی و مەدەنییەكان جێگیركراوە و رەنگیشیداوەتەوە لە یاسا نێوخۆییەكاندا.
خۆپیشاندان و مانگرتن وەك بەشێك لە مافی ئازادی ڕادەربڕین بە مافێكی سروشتی و بنەڕەتی دادەنرێت بەپێی جارنامەی مافەكانی مرۆڤ، هەربۆیە لەچوارچێوەی تەشریعاتە نێوخۆییەكاندا، ماف بە هیچ دەسەڵاتێكی دیموكراسی نەدراوە ئەو مافە ببەخشێت یان ڕەتیبكاتەوە، بەڵكو تەنها ئەركی حكوومەتەكان ئەوەیە كار بۆ رێكخستنی بكات، رۆڵی هێزەكانی ناوەخۆش جگە لە پاراستنیان كارێكی تر نییە وەك لێرە دەیبینین ؟
دوو: چی هەیە لەناو خێمەی مامۆستایاندا ؟
ئەوەی ئەمڕۆ ڕوودەدات لەناو خێمەی مامۆستایان و مووچەخۆران و خۆپیشاندانەكانی شاروشارۆچكەكان تا دەگاتە هەوڵی پەڕینەوەیان بۆ سنووری هەولێر بەشێكن لەو بزاڤە كۆمەڵایەتییەی لەماوەی زیاتر لە دوو دەیەی ڕابردوودا دروستبوون وەك ئەنجامی سیاسەتی حكوومەتی هەرێم لەچوارچێوەی جێبەجێكردنی ڕەچەتەكانی نیولیبڕاڵیزم و پەراوێزخستنی زۆرینەی دانیشتووانی هەرێمی كوردستان لە ئاستی ژیانی ئابووری و بەشدارییەكی سیاسی ماناداردا .
واتە ئەم بزاڤە كۆمەڵایەتییە بە ئارەزووی ئەم و ئەو دروستنەبووە، بەڵكو وەك كاردانەوەیەكی مێژوویی سیاسەتی چینایەتی حكوومەتە یەك لە دوای یەكەكانی هەرێم، هۆكاری دروستبوونیەتی .
سێ: ئەمانە سەر بە كێن ؟
ئەم بزاڤە كۆمەڵایەتییە بەپێی گۆڕانكارییەكانی ڕیزبەندی سیاسی و چینایەتی بەشێوەی جیاواز خۆی مانیفێستكردووە، لەگەڵ ئەوەشدا هێزە سیاسیيەكان بە دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنیشەوە نەوەستاون لە هەوڵی گەمارۆدان، بەكارهێنان، ئیستغلالكردن و شێوەكانی كاریگەریدانان لەسەر ئەم بزاڤە كۆمەڵایەتییە بۆ وەبەرهێنانی سیاسی.
بزاڤە كۆمەڵایەتییەكان و خودی شەقامیش بەدەرنییە و نەبووە لە كاریگەری سیاسی لایەنەكان، ئەوەش بابەتێكی سۆسیۆلۆژی سیاسیە، پەیوەندی بە باری چینایەتی كۆمەڵگە و چۆنیەتی و چیەتی ڕیزبەندی سیاسی و شوناسی هێزە سیاسیيەكان و ئاستی رێكخراوەیی ئەم بزاڤە كۆمەڵایەتییەوە هەیە و بابەتێكی نۆڕماڵیشە، لە مێژوودا بزاڤە كۆمەڵایەتییەكان بەم دەورانەدا رۆیشتوون .
چوارەم: كەی كۆتاییان پێدێت ؟
لەكاتێكا شوناسی سیاسی و فكری دەسەڵات و حكوومەت خۆی هۆكاری دروستبوونی ئەم بزاڤە كۆمەڵایەتییەیە، نە تۆمەت دروستكردن، نە وەڵامدانەوەی توندوتیژی و رێكاری ئەمنی خودی دەسەڵاتیش ناتوانێت كۆتایی بەم بزاڤە بهێنێت، لەگەڵ ئەوەشدا دەبێت ئەوەش ڕەچاوبكەین ئەم بزاڤە كۆمەڵایەتییە و شوناسەكەشی لەسەردەمێكی مێژوویی جیاوازدایە و گۆڕاوە بە بەراورد بە سەردەمی كۆنی زێڕینی بەهێزی تێكۆشانی سەندیكاكان و پرنسیپی خۆرێكخستن و بیروباوڕی تەحەزوبی.
بۆ ئەوەی لە جێگای هیوا، بێهیوایی نەچنینەوە بۆ كاریگەریدانانی زیاتر و بەشداری سیاسی كارا، ئەم بزاڤە كۆمەڵاتییە پێویستی بە خستنەڕووی دید و بەرنامە و خۆڕێكخستنێكی دوورمەودا و ڕوون و پشوودرێژە، بەپێی ڕەچاوكردنی گۆڕانكارییەكان .
