وتاری ژمارەی پێشوومان لەبارەی قەیرانی شوناسی حیزبی سیاسی و ئەركی هێزە چەپەكان بوو. لەو بارەیەوە هاوڕێ "جەلال هۆرینی" لە كۆمێنتێكی فەیسبووكدا نووسیی: «دیاریكردنی قەیرانی شوناسی حیزب و دابڕانی لە جەماوەر بەهۆی باڵادەستیی نیۆلیبرالیزم و دابەزینی حیزب بۆ ئاستی "لیستی هەڵبژاردن"، دەستنیشانكردنی دەردەكەیە. بەڵام پرسیاری بنەڕەتی لێرەدا ئەوەیە: ئایا هێزە چەپەكانی هەرێمی كوردستان خۆیان تا چەند توانیویانە لە كۆتوبەندی بیرۆكراسییەتی ناوخۆیی و شێوازی نەریتیی ڕێكخستن ڕزگاریان بێت؟»
هاوڕێ جەلال پرسیارەكە ڕوونتر دەكاتەوە و دەڵێ: «تا ئەو كاتەی چەپ نەتوانێت مۆدێلێكی نوێی كاركردن بئافرێنێت كە گەنجان و پەراوێزخراوان لە دەوری كۆبكاتەوە، نەك تەنها دروشمی ئایدۆلۆژی، قەیرانی شوناس بەردەوام دەبێت. هیوادارم لە نووسینی داهاتوودا زیاتر تیشك بخەیتە سەر "نەخشەڕێگای پراكتیكی" بۆ ڕزگاربوونی چەپ لەم چەقبەستووییە.»
وەڵامێكی كۆنكرێتی بۆ ئەم پرسیارە كارێكی گونجاوو و ئاسانیش نییە، بەڵام سازدانی ئەم گفتوگۆیە زۆر زیندوو و پێویستە؛ چونكە چەپ لە كوردستان لەبەردەم تاقیكردنەوەیەكی مێژووییدایە: یان دەبێتەوە بە هێزێكی داینامیكی كۆمەڵایەتی، یان وەك پاشكۆیەكی بێدەنگی ململانێ سیاسییەكان دەمێنێتەوە.
ئەمڕۆ گرنگە دان بەوەدا بنێین كە بیرۆكراسییەت وەك كێشەیەكی جدی بڵاوبووەتەوە و ئێمەش لێی بەدەر نین؛ بەتایبەتی كاتێك خودی قەوارەی حیزب پیرۆز دەكرێت و فیكر وەك بابەتێكی لاوەكی دەبینرێت. لێرەدا حیزب دەبێتە دەزگایەكی ئیداریی بێڕووح و دەبێتە كاڵایەك تەنها پڕ بە باڵای كەمینەیەك. بیرۆكراسی پێش ئەوەی قەیرانێك بێت لە ژیانی ڕێكخستندا، جۆر و شێوازێكی بیركردنەوەیە.
ئەگەر بمانەوێت بیر لە «نەخشەڕێگایەكی پراكتیكی» بكەینەوە كە لە دروشم دوور بێت و بچێتە ناو وردەكاریی گۆڕانكارییەوە، پێشمەرج و ژینگەیەكی تایبەتی پێویستە بۆ ئەوەی بتوانێت بپشكوێت و لەدایك بێت. سەرەتاش دەبێت لە بنەما فكرییەكان بە گرێدراوی بە واقیعی نوێوە یارمەتی وەربگرین؛ چونكە ئەگەر كاری سیاسیی ڕۆژانە و پراكتیكی سیاسی بە دابڕاوی لە پرسە فكرییەكان سەیر بكەین، دواجار لە كاتێكی نزیكدا ڕووبەڕووی نائومێدی و ڕۆحیەتی بێهوودەیی دەبینەوە. بە مانایەكی تر، لەناو هەمان دیسكۆرس و گوتاری سیستەم و ئەو هێزانەدا دەمێنینەوە كە ئەمڕۆ بەرپرسن لە قەیرانە قووڵ و سەختەكانی كۆمەڵگەكەمان.
پرس و پرسیارەكە ئەوە نییە چۆن چەپ بەهێز بكەین، بەقەد ئەوەی پرسەكە بۆ ئێمە ئەوەیە چۆن كۆمەڵگە لە خوارەوە (لە دامێنەوە) بەهێز بكەین؛ واتە گۆڕینی مۆدێلی ڕێكخستن لە هەرەمییەوە بۆ ئاسۆیی. یەكێك لە دەردە گەورەكان لە كوردستان، لاساییكردنەوەی مۆدێلی سانترالیزمی دیموكراتییە كە ئێستا گۆڕاوە بۆ بیرۆكراسییەتی چەقبەستوو.
لە لایەنی فكرییەوە، پێناسەكردنەوەی كرێكار بە تایبەتی و جەماوەر و پەراوێزخراوەكانی سەردەمەكەمان پێویستە، بۆ ئەوەی لە دونیابینیمان لە واقیعی نوێدا تێبگەین. لەناو ئەم واقیعە نوێیەدا، دەتوانین سەیرورەو پرۆسەی گەشەی مێژوو، درز و ناكۆكییەكان و ئەو هێزانەش بدۆزینەوە كە ئەمڕۆ هێزی گۆڕانكاریی نوێی كۆمەڵایەتی و سیاسین.
نابێت تەنها سەیری كرێكار بە مانا كلاسیكەكەی بكەین؛ واقیعەكە جیاوازە. ئێمە كرێكارمان هەیە، بەڵام هەڵگری ناسنامە، ناكۆكی، بەرژەوەندی و هۆشیارییەكی جیاوازیشە كە دەتوانین پێی بڵێین «پرۆلیتاریای نوێ»؛ یان ئەوەی پێی دەوترێت «پریكاریات»؛ وەك گەنجانی بێكار، كارمەندانی كەرتی تایبەت كە لە ژینگەیەكی نالەباردا كار دەكەن، ژنانی ماڵەوە و دەرەوە، مامۆستایانی گرێبەست، و ئەو چینە گەورەیەی لە سایەی نیۆلیبراڵیزمدا هیچ ئاسایشێكی پیشەیییان نییە.
حیزب دەبێت ببێتە «سەنگەری بەرگری» لەمانە، نەك تەنها لە كاتی هەڵبژاردندا بیرمان بكەونەوە. بەشداری لە هەڵبژاردن گرنگە، بەڵام نابێت وەك تاكە ڕێگای بەشداریی سیاسی و گۆڕانكاریی كۆمەڵایەتی لێی بڕوانین.
ئەگەر بمانەوێت چینە پەراوێزخراوەكان لە سۆبژێكتێكی پەكخراو و پەراوێزخراوەوە بگۆڕین بۆ بكەر و سۆبژێكتێكی كارای بنیادنەر، هاوشانی گۆڕانكاری لە دونیابینیماندا، پێویستمان بە تێپەڕاندنی «زمانی وشكی ئایدۆلۆژیی میكانیكیانە»یە بەرەو «زمانی ژیانی ڕۆژانە». لەم خاڵەوە، توانای وەرگێڕانی تیۆر بۆ واقیع لە ڕێگەی میتۆدی كارلێككردن و دیدێكی دیالەكتیكییەوە دەردەكەوێت.
خاڵێكی ئێجگار گرنگی دیكە بۆ گەیشتن بە نەخشەڕێگایەكی پراكتیكی، لانی كەم گەڕانەوەیە بۆ ڕووحیەتی خۆڕەخنەكردن؛ بەدوور لە عەقڵیەتی «تابووری پێنجەم» و تۆمەتباركردنی هێزە سەرمایەدارەكان و ئیمپریالیزم وەك تەنها هۆكار، لە كاتێكدا ماركس چوارچێوە و میتۆدەكەی لەسەر بنەمای ڕەخنە داڕشتووە. ئەگەر میتۆدی فكری گۆڕا بۆ عەقیدەیەكی پیرۆز و نەگۆڕ، چیتر ناتوانیت ماركسیزم وەك ئامرازێك بۆ شیكردنەوەی واقیع بەكار بهێنیت و سوودی لێ وەربگریت. لێرەدا گرنگە خۆمان بەدوور بگرین لە حوكمدانی پێشوەختە و كوێرانە بەسەر واقیعێكی گۆڕاودا.
بۆ گەیشتن و خاڵی دەسپێكی نوسینەوەی نەخشەڕێگایەكی وەها، سەرەتا دەبێت بپرسین: واقیعی نوێ، ژیانی ئەمڕۆ و كێشە و قەیرانەكانی خەڵك چین و چییان پێویستە؟ ئەی ئێمە دەتوانین چییان بۆ بكەین؟ چۆن، كەی و بە چ میتۆد و بیركردنەوەیەك، ئەگەر توانیمان وەڵامی ئەم پرسیارنە بە دیدێكی رەخنەیی ماركسیانە بەدوور لە سۆزو عاتیفە و حوكمی پێشوەختە بدەینەوەیە نوسینەوەی نەخشەڕێگاكە كارێكی گران نابێت ؟!
