ڕزگار ئاکرێی
ئەزموونی پێشمەرگە شیوعییەکان (ئەنساڕ)[1] لە عێراق بە یەکێک لە دیارترین و ڕاستگۆترین ئەزموونەکانی خەباتی شیوعی لە مێژووی عێراقی هاوچەرخ و هەرێمی کوردستاندا دەمێنێتەوە. هەموو خەباتێک لایەنی ئەرێنی و نەرێنی لەخۆدەگرێت، هیچ هەوڵێکی مرۆیی یان سیاسی لەم ڕاستییە بەدەر نییە، چەندە دەستپاکی و ئامانجەکانی بڵندیش بن. بەڵام ئەم ئەزموونە، سەرەڕای ئەو گەنگەشە و جیاوازیی بۆچوونانەی دەوروپشتی بڕێک لە لایەنەکانی دەدەن، وەک شایەتحاڵێکی زیندوو ڕادەوەستێت کە هزری چەپ توانا و شایستەیی ئەوەی هەیە بەرزترین و ڕاستەقینەترین نموونەکانی خەبات بهێنێتە ئاراوە، حەتتا لەژێر سەختترین و تاریکترین بارودۆخەکانیشدا. نموونەیەکی بەشکۆ بوو لە قوربانیدان، خۆنەویستی و سووربوون لەسەر بڕینی ڕێگای ئازادی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی، سەرەڕای ئەو گۆشەگیری، ڕاوەدوونان و سەرکوتکارییەی لەلایەن ڕژێمی فاشیستی بەعسەوە ڕووبەڕووی دەبووەوە[2].
بزووتنەوەی پێشمەرگە شیوعی بە پێکهاتەی جیاوازی نەتەوەیی و ئایینییەوە جیا دەکرایەوە: عەرەب، کورد، کلدان، ئاشووری، سریانی، تورکمان، کوردانی فەیلی، لەگەڵ ئەرمەنییەکان؛ موسڵمانی سوننە و شیعە، مەسیحی، صابئەی مەندائی، ئێزدی و شەبەک؛ پیاوان و ژنان وەک یەک، هەموویان لە هەناو و دەوری یەکدا تواونەتەوە کە ڕۆحێکی قووڵی نێودەوڵەتییانە (ئینتەرناسیۆنالیستی) بەسەریاندا زاڵ بوو. نەتەوە و ئایین قورساییەکی ئەوتۆیان لە هۆشیاری ئەو شیوعییانەدا نەبوو، چونکە ناسنامەی چینایەتی و ئینتیمایان بە هزر و ئامانجە جیهانییەکان و هاوڕێیەتی ، ئەو پەیوەندییە ڕاستەقینەیە بوو کە لە نێوانیاندا دروست ببوو. بەم شێوەیە، بزووتنەوەکە نموونەیەکی زیندووی هاوبه شی لە نێوان پێکهاتەکانی گەلی عێراقدا بەرجەستە کرد.
ئەم خەسڵەتە نێودەوڵەتییەی جوولانەوەکە، شوێنپەنجەیەکی بەردەوامی لەسەر هۆشیاری و بیرکردنەوەی دانیشتووانی گوندە کوردییەکان جێهێشت، کە تێگەیشتن دوژمنی ڕاستەقینەیان ڕژێمی بەعس و سیاسەتە سەرکوتکەرەکانیەتی، نەک عەرەب وەک نەتەوە، بەپێچەوانەی ئەو گێڕانەوەیەی کە هەندێک هێزی نەتەوەیی توندڕەو لە هەردوو لادا هەوڵیان دەدا پەرەی پێبدەن، کە ململانێکەیان کورت دەکردەوە بۆ ڕەهەندێکی نەتەوەیی تەسک. هەروەها بزووتنەوەکە پێشەنگییەکی مێژوویی بەرچاویشی تۆمار کرد؛ بەو پێیەی “نەسیرات” (کچە پێشمەرگە و شەڕڤانانی شیوعی – نصیرات)، بۆ یەکەمجار لە مێژووی خەباتی چەکداری لە کوردستاندا چەکیان هەڵگرت، و شانبەشانی هەڤاڵانیان بەشدارییان لە هەموو نەبەردی و ئەرکەکانی بەرگریدا کرد. ئامادەیی ژنان لە گۆڕەپانی جەنگدا کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر هۆشیاریی گوندە کوردییەکانی پەناگەی ئەنساڕ جێهێشت، کە یارمەتیدەر بوو بۆ چەسپاندنی ڕوانگەیەکی یەکسانیخوازانەتر بەرامبەر بە ڕۆڵی ژن لە کۆمەڵگەدا و ئاسۆیەکی نوێی بۆ ژنانی ئەو گوندانە کردەوە تا وەک کارئەکتەری چالاک لە ژیانی گشتیدا لە خۆیان بڕوانن.
لە تاڵترین بەشەکانی ئەم ڕێڕەوەدا، کارەساتی بشتاشانە[3]، کە لەلایەن هێزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە دژ بە پێشمەرگەکانی حزبی شیوعیی عێراق لە یەکەمی ئایاری ١٩٨٣دا ئەنجامدرا، و بووە هۆی شەهیدبوونی زیاتر لە سەد هەڤاڵ. ئەم تاوانە وەک برینێکی قووڵ لە یادەوەریی بزووتنەوەی ئەنساڕدا دەمێنێتەوە، و دەفتەری ئەم مێژووە هێشتا داوای بەڵگەدارکردن و سزادانی تاوانباران دەکات، بۆ دادپەروەری و ڕێزگرتن لە یادەوەریی قوربانییان.
لە ساڵی ١٩٨٨دا، پێشمەرگە شیوعییەکان ڕاستەوخۆ شاهیدی یەکێک لە قێزەونترین تاوانەکانی جێنۆساید لە مێژووی هاوچەرخدا بوون: شاڵاوەکانی ئەنفال[4]، کە لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە دژی دانیشتووانی هەرێمی کوردستان بەڕێوەچوو. ئەم شاڵاوە بووە هۆی شەهیدبوونی زیاتر لە سەد و هەشتا هەزار کەس و وێرانکردنی هەزاران گوند و بەکارهێنانی چەکی کیمیایی قەدەغەکراوی نێودەوڵەتی. لەناو ئەو بارودۆخە دڕندانەیەدا، بزووتنەوەی پێشمەرگە شیوعی تووشی پاشەکشەیەکی سەخت بوو، دوای ئەوەی بنکە و جەماوەری خۆی لەو گوندانەدا لەدەستدا کە کەمپینەکە وێرانی کردبوو و دانیشتووانەکەی ئاوارە کردبوو، ئەمەش زۆربەی شەڕڤانانی نەچار کرد بکشێنەوە بەرەو ناوچە ئارامترەکان یان پەنا ببەنە بەر خاکەکانی دراوسێ لە ئێران و تورکیا.
پێش ئەوەی ئەزموونی پێشمەرگە شیوعی ئەو شێوازە وەربگرێت کە ئەمڕۆ دەیناسین، مێژووی چەپی عێراق پێشتر هەوڵێکی زووتر لە خەباتی چەکداری بەخۆیەوە بینیبوو. ئەوەش بە سەرکردایەتی شەهید خالید ئەحمەد زەکی[5] بوو لە زۆنگاوەکانی باشوور (ئەهوار) لە ساڵی ١٩٦٨دا، کە پشتی بە ئەزموونی گێڤاریستی و بیرۆکەکانی شۆڕشی چەکداری دەبەست کە لە ڕێگەی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانیەوە وەریگرتبوون. خالید ئەحمەد زەکی لەگەڵ هەڤاڵانیدا لە نەبەردیی – هۆڕی ئەلغەمۆقە – دا شەهید بوو، و ئەزموونەکەی لە یادەوەریی چەپی عێراقدا بڕدرا، و دواتر ئیلهامبەخش بوو بۆ بەرهەمی ئەدەبی و هونەری کە ئەو ساتە دەگمەنەی لە مێژووی چەپی عێراقدا تۆمار کرد.
هەر هەڵسەنگاندنێک بۆ ئەزموونی ئەنساڕ و خەباتی چەکداری، لەگەڵ تەواوی ئەزموون و شێوازە جیاوازەکانی خەباتی چەپدا، دەبێت لەسەر بنەمای سیاقی مێژوویی خۆی بێت. ئەگەرچی ئەمڕۆ من تێبینی و سەرنجی خۆمم هەیە لەسەر خەباتی چەکداری وەک شێوازێک بۆ بەرگری، بەڵام بارودۆخی ئەو سەردەمە، لەژێر پەلاماری دڕندانەی ڕژێمی فاشیستی بەعس بۆ سەر چەپ و هێزە پێشکەوتنخوازەکانی تر، بە بڕوای من، هیچ بژاردەیەکی تری نەهێشتبووەوە جگە لە چەک هەڵگرتن، ئەگەر تەنها بۆ بەرگریکردن لە خۆ بێت لە بەرامبەر سەرکوتکردن و سڕینەوە، و بۆ هاوکاریکردن لە ڕوخاندنی دیکتاتۆریەتی ئەو سەردەمەدا.
لێرەدا دەگەڕێمەوە سەر ئەزموونی کەسیی خۆم لەگەڵ ئەم بزووتنەوەیەدا. شانازی دەکەم کە لەنێو ئەو کەسانەدا بووم کە بەشدارییان تێدا کردووە، لە ڕێگەی چالاکییەکانم لەناو ڕێکخستنە نهێنییەکانی حزبی شیوعیی عێراقدا[6] لە ناوەوەی عێراق لە نێوان ساڵانی ١٩٨٣ بۆ ١٩٩٠، وەک ئەندامێک لە ڕێکخستنی ٣١ی ئادار[7]، کە یەکێک بوو لە گەورەترین ڕێکخستنە نهێنییەکانی حزب، کە شانازی ئەوەم هەبوو لە سەرکردایەتیەکەیدا بەشدار بم. دەیان هەڤاڵی لە سەرانسەری عێراقدا کۆکردبووەوە. ڕێکخراوەکە لە سەرەتادا پەیوەست بوو بە بزووتنەوەی ئەنساڕەوە لە ڕێگەی سەریەی پێنجەمی سەربەخۆ، و هەندێک جار لە ڕێگەی فەوجی سێیەم یان ڕاستەوخۆ لەگەڵ کەرتی بەهدینان[8].
ئێمە، تا ڕادەیەکی زۆر، “ئەنساڕی – پێشمەرگە نهێنی” بووین، پشتگیری بەردەواممان بۆ بزووتنەوەی ئەنساڕ دابین دەکرد لە ڕێگەی زانیاریی هەواڵگری لەسەر جووڵەی هێزە سەربازی و ئەمنییەکان، دابینکردنی چەک، کەلوپەل، دەرمان، بەڵگەنامە، ئاسانکاریی جووڵە لەناو شارەکاندا، و هاوکاریکردنی ڕزگارکردن و ڕەوانەکردنی هەڤاڵانی بکەوتووە ژێر مەترسی بۆ ناوچە ئازادکراوەکان، سەرباری کارەکانی هۆشیارکردنەوە و کارە سیاسی و ڕێکخستنییەکان لەناو شارەکاندا. هەروەها سەردانی نهێنیی بەردەواممان بۆ بنکە سەربازییەکانی ئەنساڕ دەکرد بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ ئەو هەڤاڵانەی بەرپرس بوون لە سەرپەرشتیکردنی ڕێکخستنەکانی حزب.
ئەمڕۆ هەر هەڵوێستێکمان هەبێت بەرامبەر بەم یان ئەو قۆناغەی ڕێڕەوی پێشمەرگە شیوعی، و ڕێکەوتن یان جیاوازیی بۆچوونمان لەسەر شایستەیی خەباتی چەکداری وەک ڕێگەیەکی بەرگری، ئەم ئەزموونە وەک یەکێک لە قۆناغە گرنگەکانی مێژووی خەباتی سۆشیالیستی لە جیهاندا دەمێنێتەوە، لەگەڵ ئەزموونەکانی تردا کە لە سیاقی جیاوازدا هەمان ڕێگایان بڕیوە: لە شۆڕشگێڕانی سیێرا مایسترا لە کۆبا، کە لە ساڵی ١٩٥٩دا دیکتاتۆریەتی باتیستایان ڕووخاند، تا بەرەی ساندینێستا لە نیکاراگوا، کە لە ساڵی ١٩٧٩دا دەسەڵاتی بنەماڵەی سۆمۆزایان هێنایە خوارەوە؛ تێپەڕین بە سوپای ڕزگاریی گەلی یۆنانی، کە بەرگری لە داگیرکاریی نازی کرد پێش ئەوەی تووشی جەنگێکی ناوخۆیی تاڵ بێت لەگەڵ ڕاستڕەوەکانی ژێر پشتیوانیی ڕۆژئاوا، و شۆڕشگێڕانی زۆفار لە عومان، کە لە نێوان ساڵانی ١٩٦٥ و ١٩٧٦دا، یەکێک لە درێژترین شۆڕشە چەکدارییە چەپەکانیان لە نیمچە دوورگەی عەرەبیدا بەرپا کرد بۆ بەرگریکردن لە دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و دژی ئامادەیی کۆلۆنیالیزمی بریتانی؛ تا دەگاتە بزووتنەوەکانی بەرگریی چەپ لە سەرانسەری ئەوروپادا لە سەردەمی جەنگی جیهانیی دووەمدا، لە بەرگریی فەرەنسی، ئیتالی، و دانیمارکییەوە تا پێشمەرگە و پارتیزانەکانی تیتۆ لە یوگۆسلاڤیا، کە شیوعییەکان و چەپەکان بڕبڕەی پشتی خەباتی چەکدارییان پێکهێنا دژی داگیرکاریی نازی و فاشیزم.
ئەم ئەزموونانە لە بارودۆخ و دەرئەنجامەکانیاندا جیاوازن، و هەر یەکەیان وانەی گرنگ لەخۆدەگرێت کە شایستەی سوودلێوەرگرتنن، لەگەڵ هەڵەی وا کە شایستەی ڕەخنەی هەڤاڵانەی ئاشکران. بەڵام هەموویان لە ڕاستییەکی هاوبەشدا بەیەک دەگەن: کە چەپ، کاتێک ڕووبەڕووی جێنۆساید و سەرکوتکاریی دڕندانە و داخرانی هەر ئاسۆیەکی سیاسیی کراوە دەبێتەوە، سەلماندوویەتی کە توانا و شایستەیی ئەوەی هەیە شێوازی دەگمەنی بەرگری بەرهەم بەهێنێت کە وەک بەشێک لە یادەوەریی هاوبەشی مرۆڤایەتی دەمێنێتەوە لە خەباتیدا بۆ ئازادی، دادپەروەریی کۆمەڵایەتی، و بەدیهێنانی بەدیلی سۆشیالیستی.
لە کۆتاییدا، ڕۆحی قوربانیدان و خۆنەویستی کە لە ئەزموونی پێشمەرگە شیوعی و لە قۆناغەکانی تری خەباتی چەپ لە عێراقدا بەرجەستە بوو[9]، دەبێت ئاڕاستە بکرێت بۆ ناو وزەیەکی یەکگرتوو و چالاک کە بخرێتە خزمەت ژنان و پیاوانی کرێکار و زەحمەتکێش، جا بە دەست کار بکەن یان بە هزر. من بانگەوازی خۆم نوێ دەکەمەوە بۆ پێویستیی نوێکردنەوە و یەکخستنی هێزە چەپ و پێشکەوتنخوازەکان، لە تەواوی باڵ و ڕەوتە جیاوازەکانیاندا، و بەهێزکردنی کاری هاوبەش لە نێوانیاندا.
سەروەری و نەمری بۆ شەهیدانی بزووتنەوەی چەپی عێراقی و کوردستانی لە تەواوی باڵەکانیدا، و لە پێشەنگیاندا شەهیدانی، ژنان و پیاوانی، پێشمەرگە شیوعی. چەپ، لە تەواوی باڵەکانیدا، وەک هیوای درەوشاوەی مرۆڤایەتی دەمێنێتەوە لە بەرامبەر گەندەڵی و خۆسەپێنیی باڵادەست لە عێراقدا، کە هەردووکیان بەردەوامییان پێدەدرێت لە ڕێگەی سیستەمی بەدناوی پشکپشکێنەی نەتەوەیی و مەزهەبی لە بەغدا، و دەسەڵاتی بنەماڵەیی-عەشایەری لە هەرێمی کوردستاندا.
ئەم دەقە بە شێوەیەکی کورت و بەرایی نووسراوە و لە ڕۆژنامەی “ئەلنەسیر ئەلشیوعی”[10] دا بە بۆنەی پێنجەمین ساڵیادی دامەزراندنیەوە بڵاوکراوەتەوە، کە هیوای سەرکەوتنی بەردەوامی بۆ دەخوازم لە بەڵگەدارکردنی ئەم کەلەپوورەی خەبات و گواستنەوەی بۆ نەوە نوێیەکان، بە پێزانینی گەورەم بۆ ڕۆڵی وەک یەکێک لە سەکۆ گرنگەکانی چەپ لە عێراقدا.
ئەم دەقە بە تەواوی بە زمانی ئینگلیزی بڵاوکراوەتەوە، و بە دەیان زمانی تر لەبەردەستدایە لەسەر ماڵپەڕی چەپی نێودەوڵەتی ZNetwork: https://znetwork.org/znetarticle/the-experience-of-the-iraqi-communist-partisans-ansar-an-honorable-struggle-in-the-history-of-the-left/
پەراوێزە ڕوونکردنەوەییەکان
[1] بزووتنەوەی ئەنساڕی شیوعی (پێشمەرگە شیوعییەکان): پێکهاتەیەکی خەباتکار و چەکدار بوو کە لەلایەن حزبی شیوعیی عێراقەوە لە شاخەکانی کوردستانی عێراق دامەزرا. لە قۆناغەکانی پێشتردا چالاکیی سەربازیی سنوورداری هەبوو، بەڵام شێوازە ڕێکخراو و بەرفراوانەکەی لە کۆتایی هەفتاکاندا دەستی پێکرد، بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سەرکوتکاریی بەعس لە ڕێگەی خەباتی چەکدارییەوە دوای ئەوەی چالاکیی سیاسیی ئاشکرا لەناو شارەکاندا مەحاڵ بوو. هەزاران خەباتکار لە ژنان و پیاوانی کۆکردەوە کە ناچار بوون شارەکانیان جێبهێڵن بەرەو ناوچە ڕزگارکراوەکانی شاخ.
[2] ڕژێمی بەعس: ئەو ڕژێمەی فەرمانڕەوایی عێراقی کرد لەژێر سەرکردایەتی حزبی بەعسی سۆشیالیستی عەرەبی لە نێوان ساڵانی ١٩٦٨ بۆ ٢٠٠٣، کە لە سەردەمەکەیدا سەرکوتکاری دژی چەپەکان، شیوعییەکان و ئۆپۆزسیۆنی سیاسی گەیشتە لووتکە، بەتایبەتی لە سەردەمی سەدام حسێندا. سەرەڕای خەسڵەتە سەرکوتکەرەکەی بەرامبەر بە شیوعییەکان و ئۆپۆزسیۆن لە ناوخۆدا، ڕژێم لە یەک کاتدا بەهرەمەند بوو لە پشتیوانیی هەردوو جەمسەرە نەیارەکەی جەنگی سارد. یەکێتیی سۆڤیەت زۆربەی کەلوپەلی سەربازیی لە حەفتاکاندا لەژێر پەیماننامەی هاوڕێیەتی و هاوکاریی ساڵی ١٩٧٢ بۆ دابین دەکرد، و بەردەوام بوو لە چەکدارکردنی لە ڕەوتی جەنگی ئێران و عێراقدا (١٩٨٠-١٩٨٨)، لە کاتێکدا دەوڵەتە سەرمایەدارییە ڕۆژئاواییەکان، بەتایبەتی فەرەنسا و ئەڵمانیای ڕۆژئاوا، چەکی پێشکەوتوو و تەکنەلۆجیایان بۆ دابین دەکرد کە دواتر بڕێکی بەکارهێنرا بۆ دروستکردنی چەکی کیمیایی و بیۆلۆجی، سەرباری پشتیوانیی ناڕاستەوخۆی ئابووری و هەواڵگریی ئەمریکا لە سەردەمی هەمان جەنگدا.
[3] کارەساتی بشتاشان: هێرشێکی چەکداری بوو لەلایەن هێزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە، بە سەرکردایەتی جەلال تاڵەبانی و نەوشیروان مستەفا، لە یەکی ئایاری ١٩٨٣دا، بە پشتیوانیی ڕژێمی بەعس، بۆ سەر بنکەکانی حزبی شیوعیی عێراق لە گوندی بشتاشانی سەر بە زنجیرە شاخی قەندیل. بووە هۆی شەهیدبوونی زیاتر لە سەد ئەندامی حزب و پێشمەرگەی ئەنساڕ، ئەمەش بووە یەکێک لە خوێناویترین و تاوانکاریترین قۆناغەکانی مێژووی بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد لە عێراقدا.
[4] شاڵاوەکانی ئەنفال: زنجیرەیەک عملیاتی سەربازی بوو لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە لەژێر سەرکردایەتی سەدام حسێن لە نێوان شوبات و ئەیلولی ساڵی ١٩٨٨دا دژی دانیشتووانی کورد لە هەرێمی کوردستانی عێراق ئەنجامدرا. لە هەشت قۆناغ پێکهاتبوو کە تێیاندا چەکی کیمیایی بەکارهێنرا، و بووە هۆی شەهیدبوون یان بێسەروشوێنبوونی نزیکەی سەد و هەشتا هەزار کەس، وێرانکردنی هەزاران گوند، و ئاوارەبوونی سەدان هەزار دانیشتوو. دواتر لەلایەن ژمارەیەک دەستەی دادوەرییەوە وەک تاوانی جێنۆساید دژی گەلی کورد ناسێنرا.
[5] خالید ئەحمەد زەکی: خەباتکارێکی شیوعیی عێراقی بوو، لە ساڵی ١٩٣٥ لە بەغدا لەدایکبووە، کە دەستبەرداری پێگەی خۆی بوو وەک سکرتێری دامەزراوەی بێرتراند ڕەسڵ بۆ ئاشتی لە لەندەن تا سەرکردایەتی ئەزموونێکی خەباتی چەکداری بکات کە ئیلهامی لە ئەزموونی گێڤاریستی وەرگرتبوو لە زۆنگاوەکانی باشووری عێراق لە ساڵی ١٩٦٨دا. لە جەنگدا لەگەڵ ژمارەیەک لە هەڤاڵانیدا لە هۆڕی ئەلغەمۆقە لە حوزەیرانی هەمان ساڵدا شەهید بوو، و دواتر بە نازناوی “گێڤارای عێراق” ناسرا. چیرۆکەکەی ئیلهامبەخش بوو بۆ ڕۆمانی “چەپکێک بۆ گژوگیای دەریایی” (ولیمە ڵاعشاب البحر) لە نووسینی ڕۆماننووس حەیدەر حەیدەر.
[6] حزبی شیوعیی عێراق: لە ساڵی ١٩٣٤ دامەزراوە، و یەکێکە لە کۆنترین حزبە شیوعییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و ڕۆڵێکی ناوەندیی گێڕاوە لە ژیانی سیاسی و سەندیکایی عێراقدا لە سەدەی بیستەمدا. کەوتووەتە بەر شەپۆلی دووبارەبووەوەی سەرکوتکاری لەژێر دەسەڵاتی ڕژێمە یەکبەدوایەکەکانی عێراقدا.
[7] ڕێکخستنی ٣١ی ئادار: یەکێک بوو لە گەورەترین ڕێکخستنە نهێنییەکانی سەر بە حزبی شیوعیی عێراق لەناو شارەکانی عێراقدا لە هەشتاکاندا. لەژێر بارودۆخێکی زۆر سەختی نهێنیکاری و چاودێریی ئەمنیی بەردەوامی ڕژێمی بەعسدا کاری دەکرد.
[8] کەرتی بەهدینان (قاگع بادینان): ناوچەیەکی جوگرافییە لە هەرێمی کوردستانی عێراقدا کە یەکێک بوو لە گرنگترین گۆڕەپانەکانی چالاکیی بزووتنەوەی چەکداریی پێشمەرگە شیوعی. سەریەی پێنجەمی سەربەخۆ و فەوجەکانی یەکەم و دووەمی پێشمەرگە شیوعی لەم کەرتەدا چالاک بوون.
[9] حزبە چەپەکانی عێراق: لەگەڵ حزبی شیوعی عێراق، دیمەنی چەپی عێراقی ڕێکخراوی ترەکانیشی لەخۆدەگرێت، لەوانە حزبی شیوعی کوردستان، حزبی شیوعی عێراق (سەرکردایەتی ناوەندی)، حزبی شیوعی کرێکاری عێراق و کوردستان، ڕێکخراوی ئالتارناتیفی شیوعی، حزبی چەپی شیوعی، و هی تریش. ئەم ڕێکخراوانە لە مێژوو و ئاراستە بیرۆکەییەکانیاندا جیاوازن، بەڵام هەموویان هاوبەشن لە پەیوەندییان بە بواری چەپ و کۆمۆنیزمی عێراقییەوە.
[10] ڕۆژنامەی ئەلنەسیر ئەلشیوعی (پێشمەرگەی شیوعی): بڵاوکراوەیەکی خولییە کە لەلایەن ڕابیتەی پێشمەرگە شیوعیی عێراقەوە بڵاو دەکرێتەوە. ژمارەی دەستپێکی (ژمارە سفر) لە تەممووزی ساڵی ٢٠٢١دا دەرچوو، بە ئامانجی بەڵگەدارکردنی مێژووی بزووتنەوەی پێشمەرگە شیوعی و گواستنەوەی کەلەپووری خەباتی بۆ نەوە نوێیەکان، بەتایبەتی گەنجانی ڕاپەڕینی تشرینی ٢٠١٩. شایەتحاڵی، وتار، و بابەتە ئەرشیفییەکان لەخۆدەگرێت کە لەلایەن خودی پێشمەرگە و ئەنساڕەکانەوە نووسراون دەربارەی ئەزموونیان هەم لە شاخەکان و هەم لە شارەکاندا.
