تایبەتمەندییەکانی دۆخی ئێستا
دەتوانین خاڵەکانی خوارەوە وەک تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی دۆخی ئێستا دیاری بکەین:
ـ هەڵکشانی هێرشەکانی نیۆلیبرالیزم، لەگەڵ زیادبوونی قەیرانەکانی سەرمایەداری، هەژاری و بێکاری، مەترسییەکانی ژینگە و بەردەوامبوونی کانونەکانی ئاڵۆزی و گرژی لە جیهاندا، لەگەڵ دواکشانی ئەو دەستکەوتانەی لە بواری دادپەروەری کۆمەڵایەتیدا بەدەستهاتوون.
ـ لە وڵاتانی ئێمەدا، سەرمایەدارییە پشتبەستوو و دواخراوەکان لە دەسەڵاتدان؛ ئەمانە گەندەڵی پەیڕەو دەکەن و خزمەتی بەرژەوەندییەکانی بورژوازیی بێروکرات و پارازیتە دەسەڵاتدارەکان دەکەن، کە بەرژەوەندییەکانیان بە بەرژەوەندییەکانی ناوەندە سەرمایەدارییەکانەوە گرێدراون.
ـ بە ئاشکرا پرۆسەکانی گەشەپێدان و بەدەستهێنانی جێگیریی سیاسی لە وڵاتانی ئێمەدا تووشی کێشە و پاشکەوتن بوون. هەروەها مەزهەبگەرایی، وابەستەیی و پشتبەستن بە هێزە نێودەوڵەتی و هەرێمایەتییەکان زیاد بوون؛ هێزگەلێک کە لە ڕێگەی بەرژەوەندییەکانی خۆیانەوە ملمڵانێ دەکەن و بارودۆخێکی ئاڵۆز و بێ‌سەقامگیر بەردەوام لە وڵاتانی ئێمەدا دروست دەکەن. ئەمەش زەمینەیەکی گونجاوی بۆ بڵاوبوونەوەی تیرۆریزم ڕەخساندووە.
ـ جوڵانەوەی جەماوەری لە وڵاتانی ئێمەدا کاریگەریی پوپولیستی وەرگرتووە. هەوڵەکانیش بۆ ئاراستەکردنی ڕق و تووڕەیی جەماوەریی چینە پەراوێزخراوەکان، واتە «پرێکاریات» (بڕێکاریات)، بەرەو ملمڵانێ و ئاراستەیەک بەردەوامن کە سروشتی ناکۆکییەکان بە ڕوونی دیاری ناکەن. ئەمەش بوارێکی فراوان بۆ زاڵبوونی خۆڕسکی و کەمتەرخەمی لە ڕێکخستن و چوارچێوەدارکردنی داواکارییەکاندا دروست دەکات.
- پێویستمان بە بەرنامەیەکی ڕوونی چەپ هەیە!
قەیرانی قووڵی عێراق و چەندین وڵاتی دیکەی ناوچەکە، قەیرانی دەوڵەت و قەیرانی کۆمەڵگایە. باسکردن لە قەیرانی چەپی کوردستانیش لەوەوە سەرچاوە دەگرێت کە چەپ نەیتوانیوە بە شێوەیەکی گونجاو ڕووبەڕووی ئەم بارودۆخە ببێتەوە. ئەمەش پێویستی بە پێشخستنی جێگرەوەیەک و بەرنامەیەکی ڕوونی چەپ هەیە کە ئەم خاڵانەی خوارەوە لەخۆ بگرێت:
١ـ بوونی بەرنامەیەکی هاوبەشی چەپ لە کوردستان بۆ کۆمۆنیستەکان و هێزە چەپەکانی دیکە کە پشتیوانیی گۆڕانی کۆمەڵایەتی دەکەن. هێڵە سەرەکییەکانی ئەم بەرنامەیە دەبێت بریتی بن لە بەستنەوەی خەباتی نەتەوەیی و ڕزگاریخوازانەی کوردستان و مافی گەلەکەمان بۆ دیاریکردنی چارەنووسی خۆی، بە خەباتی چینایەتی؛ لە ڕێگەی جەختکردنەوە لەسەر خەباتی هاوبەش لەگەڵ هێزە مەدەنییەکانی عێراق و ڕوونکردنەوەی بابەتەکانی پەیوەست بە گۆڕانی دیموکراتی لە وڵاتەکەماندا.
بە مانایەکی دیکە دەبێ به شێوازێکی نوێ خۆیندنەوەمان بۆ دەستنیشانکردنی ململانییە سەرەکییەکان بێت کە بەخاڵی یەکەم ئەرکی ناوەندییمان گۆمەڵگای کوردستانی بێت و بەم پێیە دەبێ جەخت لەسەر چەمکی نیشتمانیکردنی چەپ بە مانای کوردستانیبوونی چەپ و مارکسیزم.
هەروەها دەبێت ڕۆڵی کۆمەڵگای مەدەنی و خەبات بۆ گۆڕینی سیاسەتی ئابووری و ئاراستەی تایبەتخستنەوەی زۆرەملێ و بەرفراوان، کە بە مەرجەکانی بانکی نێودەوڵەتی و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی دەکرێت، لەخۆ بگرێت. هەروەها بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و ئاراستەی ئابووریی ڕانتەیی، بەدەستهێنانی ویستێکی سیاسیی ڕەتکەرەوەی وابەستەیی و پارێزەری سامانە سروشتییەکانی گەل، کارکردن بۆ گەشەی بەردەوام و حوکمڕانیی باش، و دڵنیابوون لە مافی یەکسان بۆ کار، پەروەردە و تەندروستی.
٢ـ پێداچوونەوە بە میکانیزمەکانی پەیوەست بە گۆڕانی کۆمەڵایەتی لە کۆمەڵگاکەماندا، لە ڕێگەی گەڕانەوە بۆ ویستی گەل، چالاککردنەوەی هۆشیاریی چینایەتی و دیاریکردنی هێزە جوڵێنەرەکانی گۆڕانی کۆمەڵایەتی؛ ئەوانەش کرێکارانی دەستی و فکریین. لە هەمان کاتدا دەبێت گۆڕانکارییەکانی پێکهاتەی چینایەتیی کرێکاران و بەگشتی زەحمەتکێشان لەبەرچاو بگیرێن، کە بەهۆی پێشکەوتنی زانستی و تەکنەلۆژی و زیادبوونی ژمارەی کارمەندانی یاقەسپی لە بوارە جۆراوجۆرەکانی کاردا ڕوویداوە.
٣ـ ڕووبەڕووبوونەوەی هەڵمەتە ڕاگەیاندنییەکان کە ئامانجیان شێواندنی ڕۆڵی مێژوویی چەپ و کۆمۆنیستەکانە. زۆربەی ئەو دەستکەوتانەی کە لە بەرژەوەندیی دادپەروەریی کۆمەڵایەتیدا بوون، ئەوەی چینایەتیی کرێکاران و زەحمەتکێشان بەدەستی هێناوە، و ئەوەی لە بابەتی کۆمەڵگای خۆشگوزەراندا بەدەست هاتووە، هەروەها سەرکەوتنەکانی جوڵانەوە ڕزگاریخوازەکانی جیهان، بەرهەمی خەباتی هێزە چەپەکان بوون؛ هێزگەلێک کە توانیویانە دیموکراسیی سیاسی بە دیموکراسی لە بوارە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکاندا ببەستنەوە.
٤ـ خەباتی چەپ لە کۆمەڵگا و لە چوارچێوەی کولتووردا بێ‌بەرهەم نەبووە. ژمارەیەکی زۆر لە نووسەران، هونەرمەندان، فیلمسازان، شانۆکاران و داهێنەران لە بواری ڕۆمان، شیعر و ڕۆژنامەگەریدا، لە ڕیزی چەپدا بوون. لەگەڵ ئەوەشدا، چەپ لە ڕابردوو و ئێستادا ڕۆڵی هەبووە لە دژایەتیکردنی فاشیستە کۆن و نوێیەکان.
جیهان هێشتا کاتێک ڕووبەڕووی کێشە و قەیران دەبێتەوە، ڕووی لە چەپ دەکات؛ وەک ئەوەی لە قەیرانی سەرمایەداریی ساڵی ٢٠٠٨دا ڕوویدا، کە فرۆشی کتێبی «سەرمایە»ی مارکس لە ڕیزی زۆرترین فرۆشەکاندا بوو.
٥ـ لە دیدی ئێمەوە، چەپ پێویستییەکی مرۆییە. سەر بە چەپبوون، بەو مانایە، تەنانەت ئەگەر تەنها لە ئاستی تاکەکەسیشدا بێت، بوارێکە بۆ دۆزینەوەی خۆ و کارکردن بۆ بەدیهێنانی بەرنامەیەکی مێژوویی کە ڕەواییی شۆڕشگێڕانەی هەبێت. سەر بە چەپبوون، شەرەفێکی خەباتگێڕانە و پابەندبوونێکی مێژووییە.
٦ـ چەپ، لە ئاستی نیشتمانی و جیهانیدا، بە شێوەیەکی هاوبەش پێویستی بە پێداچوونەوەیەکی ڕەخنەگرانەی خۆی هەیە، لە ڕووی تیۆری و شێوازەکانی کارەوە؛ نەک تەنها بە دووبارەکردنەوەی ئەو دەربڕینانەی بانگەشەی نوێبوون دەکەن.
ئەوەی لەگەڵ دوورکەوتنەوە لە دۆگماتیسم پێویستمانە، ئامادەبوونە بۆ خوێندنەوەیەکی مارکسیستی تایبەت بە کۆمەڵگاکانمان؛ بۆ ئەوەی مارکسیزم ببێتە ئامرازێکی زانستی بۆ تێگەیشتن و ڕاڤەکردنی کۆمەڵگای کوردستان، ناسینی ناکۆکییەکانی و خەبات بۆ گۆڕان. دەبێت شێوازی مارکسیستیی تایبەت بە ئێمە، خوێندنەوەی واقیع بێت، نەک چەماندنەوەی واقیع و وردەکارییەکانی بۆ ئەوەی لەگەڵ شێوازی بیرکردنەوەمان بگونجێت.
-- خوێندنەوەی نوێبووەوە چی پێویست دەکات؟
خوێندنەوەی نوێبووەوە ئەم پێداویستییانەی خوارەوە لەخۆ دەگرێت:
ـ دیاریکردنی سروشتی قۆناغی مێژوویی لە کۆمەڵگای کوردستانماندا، وەک بنەمایەک بۆ دیاریکردنی بابەتە خەباتییەکان و دیاریکردنی پرسی سەرەکیی خەبات.
ـ دیاریکردنی سروشتی ناکۆکییەکانی ئێستا و گۆڕانکارییە جیهانییەکان کە پەیوەندییان بە تایبەتمەندیی سەردەمەوە هەیە.
ـ خوێندنەوەیەکی نوێبووەوە بۆ سروشتی ملمڵانێکان لە ئاستی جیهانیدا، سروشتی ناکۆکی و ملمڵانێ ناوخۆییەکان، و دۆزینەوەی ناکۆکیی سەرەکی و ناکۆکییە لاوەکییەکان.
ـ ڕووبەڕووبوونەوەی هەڵمەتەکانی شێواندنی ڕۆڵی چەپ و کۆمۆنیزم.
ـ دوورکەوتنەوە لە پاساوهێنانەوە لە هەڵسەنگاندنی ئەزموونەکاندا، و لێکۆڵینەوە لە ڕەهەندی تاکەکەسی و ڕێکخراوەیی لە خەبات و لە بوارەکانی بیر و کرداردا، بە پشتبەستن بەو بنەمایە سەرەکییەی مارکسیزم کە جەخت لە یەکبوونی بیر و کردار دەکاتەوە.
ـ کارکردن بۆ داڕشتنی پێناسەیەکی نوێخوازانە و نوێبووەوە بۆ چەپ؛ پێناسەیەک کە چەپ بە هەناسەیەکی درێژ و بەردەوامی خەباتەوە پەیوەست بکات، لە ڕێگەی جەختکردنەوە لەسەر داواکارییە جەماوەرییە ئێستاییەکان، کۆکردنەوەی دەستکەوتەکان و ئەنجامدانی گواستنەوەیەکی چۆنایەتی، لە ڕێگەی جوڵانەوە کۆمەڵایەتییەکانەوە کە بە فشارخستنە سەر دەسەڵاتەکان لە شەقامدا، دەستکەوتی بەردەوام بەدەست دەهێنن و کار دەکەن بۆ ئامادەکردنی دەنگدەری پێشکەوتنخواز کە باوەڕیان بە بەرنامەی چەپ هەیە.
ـ داڕشتنی پێناسەیەکی ڕوون بۆ چەپ، بە شێوەیەک کە داواکاری، بەها و بنەما چەپەکان لە خەباتدا ڕوون بن. واتە چەپێکی ڕوون لە ڕوانگە و ئامانجدا، بە لەبەرچاوگرتنی ئاڵۆزییەکانی دۆخی کوردستان لە ناوخۆ و دەرەوە. پێویستە گوتاری سیاسیی ئەم چەپە ئاراستەی گەلی کوردستان لە هەموو بەشەکانی کوردستاندا بێت، و پشتیوانی لە خەباتە دیموکراتییەکانی گەلان لە ناوچەکەدا بکات.
هەروەها دەبێت هەڵوێستی ئەم چەپە بەرامبەر ڕژێمە سەرکوتکەرەکان ڕوون بێت و لە پاساوهێنانەوە بۆ سیاسەتەکانی ئەو ڕژێمانە بە هەر شێوەیەک دوور بکەوێتەوە. پێویستە ڕژێمە سەرمایەدارییە هاوچەرخەکان بە ڕوانگەیەکی چینایەتیی ڕوون بناسرێن، نەک ئەوەی دەوڵەتێک بەسەر دەوڵەتێکی دیکەدا هەڵبژێردرێت لە ناو سەرمایەدارییە هاوچەرخەکاندا. دەبێت بزانین کە باس لە چەپ لە سەدەی بیست و یەکەم دەکەین.
ـ ئاراستەکردنی گوتاری چەپ بۆ هێزەکانی گۆڕان، بەتایبەتی گەنجان، ژنان و کرێکارانی دەستی و فکری.
ـ کارکردن بۆ ئەوەی چەپگەرایان و مارکسیستەکان لە چوارچێوەی ئەزموونە سۆسیالیستییەکانی یەکێتیی سۆڤیەت و سیستەمی سۆسیالیستی تێپەڕ بن، و بۆ گەڕاندنەوەی بەها و گرنگیی چەمکەکانی یەکسانی، دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و سۆسیالیزم هەوڵ بدەن؛ هەروەها باوەڕ بە توانای بەدیهێنانی ژیانێکی باشتر بۆ مرۆڤ بگەڕێننەوە. ئەم ئاراستەیە پێویستی بەوە هەیە کە چەپی کوردستان هەڵگری فەلسەفەی گۆڕان بێت.
ـ پاراستنی پڕۆژەی چەپ و گوتاری سیاسیی لە لیبرالیزەبوون. لیبرالیزم گوتاری چەپ لاواز دەکات، بەشداری لە بڵاوکردنەوەی هۆشیاریی ساختە دەکات و سیاسەتەکانی پەیوەست بە هەڵبژاردەی چەپ و سۆسیالیزم وەک هەڵبژاردەیەکی مێژوویی رام دەکات.
گوتاری چەپ لە کوردستاندا دەبێت ئەرکەکانی ڕزگاریی نەتەوەیی کوردستان بە ڕووبەڕووبوونەوەی ڕێبازی تایبەتخستنەوە لە سیاسەتە ئابوورییەکاندا ببەستێتەوە؛ ئەو سیاسەتانەی کە لە بنەڕەتدا سیاسەتی نیۆلیبرالین. دەبێت ئەم ئەرکانە لە ئەجێندایەکدا یەک بخرێن کە بانگەشەی یەکسانیی ڕەگەزی، پاراستنی ئازادییە گشتییەکان و لەبەرچاوگرتنی ناوەڕۆکی ئابووری و کۆمەڵایەتیی دیموکراسی لەخۆ بگرێت؛ چونکە لە تێگەیشتنی ئێمەی چەپی مارکسیستدا، دیموکراسی ناوەڕۆکێکی چینایەتی هەیە. لە هەمان کاتدا دەبێت لە بڵاوکردنەوەی چەمکەکانی مۆدێرنیتە و عەقڵانیەت جەخت بکرێتەوە.
ـ داهێنانی شێوازی نوێی کارکردن، لە ڕێگەی دروستکردنی چوارچێوەیەک بۆ کاری هاوبەش کە هەمووان بەشداری لە بنیادنانیدا بکەن؛ نەک ئێمە چادرەکە هەڵبکەین و دواتر بانگهێشتی کەسانی دیکە بکەین بۆ بەشداری. میکانیزمەکانی کاری هاوبەش لە ڕێگەی خەباتی جەماوەریی ملمالنێیی و ڕاستەوخۆ لە شەقامدا گەشە دەکەن؛ چونکە جەماوەر شێوازی نوێی کارکردن داهێنان دەکات. ئەرکی ئێمە ئەوەیە لە ڕێگەی ماڵی هاوبەش یان چادری یەکگرتووی چەپەوە کار بکەین.
ـ سوودوەرگرتن لە کەسایەتی و کەسانی چەپگەرای ناحیزبی، هەروەها ئەوانەی ئەندامی حیزبە سیاسییەکانن، و بانگهێشتکردنیان بۆ کاری هاوبەش لەسەر بنەمای بەرنامەیەکی دیاریکراوی چەپ.
-- ئایا دەتوانرێت بەرنامەیەکی هاوبەشی هاوئاهەنگیی چەپ لە ئاستی حیزبە کۆمۆنیستییەکان و هێزە چەپ و پێشکەوتنخوازەکانی جیهاندا دابڕێژرێت؟
لە دیدی ئێمەوە، دەتوانرێت بەرنامەیەکی ئینتەرناسیۆنالیستی دابڕێژرێت، بە جەختکردنەوە لەسەر ئەم خاڵە سەرەکییانە:
ـ دوورکەوتنەوە لە عەقڵیەتی فەرمەند وەک کەسێک کە وەڵامی کۆتایی و ڕەها دەدات، لە باسکردنی قەیرانی چەپی ناوچەکە یان قەیرانی چەپی جیهانیدا.
کاتێک باس لە قەیرانی چەپ دەکەین، مەبەستمان قەیرانەکە بە مانایەکی گشتییە. ئێمە ئەم بابەتە بەو شێوەیە نابینین کە هەندێک حیزبی سیاسی وەک ناوەندی چەپ دابنێین و بەوەش هەڵەکانی ڕابردوو دووبارە بکەینەوە و ئەزموونەکان کۆپی بکەین. باسکردن لە قەیرانی چەپ، باسکردنە لە تایبەتمەندیی ئەو قەیرانەی کە لە کۆمەڵگای خۆماندا هەستی پێ دەکەین، بەبێ ئەوەی بە شێوەیەکی گشتی بۆ هەمووانی بگشتێنین. دەتوانین ئەم ئەزموونە خەباتییە بە شێوەیەکی ڕەخنەگرانە بخەینە بەردەم ئەوانی دیکە، بەبێ گەڕانەوە بۆ عەقڵیەتی فەرماندان و فەتوادان.
ـ جەختکردنەوە لەسەر خەباتی هاوبەشی ئینتەرناسیۆنالیستی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەژاری و بێکاری، و فشارخستنە سەر حکومەتەکان و ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان بۆ ئەوەی ئەجێندا و بەرنامە جیهانییەکان دابنێن کە هەژاری و بێکاری کەم بکەنەوە؛ چونکە ئەم دیاردانە کێشەن و پێویستییان بە بەرپرسیاریەتیی نێودەوڵەتی هەیە بۆ سنووردارکردن و چارەسەرکردنیان. لەگەڵ ئەوەشدا، حکومەتەکانی هەر وڵاتێک بەرپرسیاریەتیی خۆیان هەیە لە بەرەنگاربوونەوەی هەژاری، بێکاری و گەندەڵی.
ـ خەباتی هاوبەش بۆ جەختکردنەوە لەسەر بەرپرسیاریەتیی نێودەوڵەتی لە ڕووبەڕووبوونەوەی پەتاکانی جیهانی، وەک کۆرۆنا، لە ڕێگەی جەختکردنەوە لەسەر حوکمڕانیی تەندروستی و بەرپرسیاریەتیی دەوڵەت و حکومەتەکان لە بواری بیمەی تەندروستی و دابینکردنی سیستەمی تەندروستیی کارا کە توانای ڕووبەڕووبوونەوەی کارەساتە تەندروستییەکان هەبێت.
ـ کارکردن بۆ حوکمڕانی لە بواری ژینگەدا و ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو مەترسییانەی ژینگەی مرۆیی هەڕەشە دەکەن. ئەم ئاراستەیە پێویستی بە ڕووبەڕووبوونەوەی ناوەندە سەرمایەدارییە جیهانییەکان و سیاسەتەکانی نیۆلیبرالیزم هەیە؛ ئەو سیاسەتانەی کە جگە لە هێنانی هەژاری و بێکاری، ژینگەی مرۆیی لە جیهاندا دەخەنە مەترسییەوە. ئەمەش بە خەبات بۆ جێبەجێکردنی ڕێککەوتننامە نێودەوڵەتییەکانی پەیوەست بە پاراستنی ژینگە دەکرێت.
ـ خەبات بۆ کۆمەڵگای چارەنووسی هاوبەشی مرۆڤایەتی، بەوەی گەشەپێدان، دابینکردنی ژیانێکی شایستە بۆ مرۆڤ و چارەسەرکردنی کێشەکانی گەلان بەگوێرەی ویستی ئازادانەی خۆیان، وەک کێشەیەکی جیهانی و پەیوەست بە ئاشتیی جیهانی سەیر بکرێن. ئەمەش پێویستی بە خەبات بۆ فشارخستنە سەر هێزەکان هەیە، بۆ ڕێگریکردن لە جەنگە پێشوەختەکان و کوژاندنەوەی کانونەکانی گرژی و ئاڵۆزی.
ـ گرنگیی جێگیرکردنی چەپ لە ناو کۆمەڵگاکانی خۆیاندا و کارکردن لە ئاستی نیشتمانیدا؛ بەو مانایەی هێزە چەپەکانی هەر وڵاتێک دەبێت ئەرکە نیشتمانییەکان تەواو بکەن، پەیوەندییەکەی نێوان ئەرکە نیشتمانی و چینایەتییەکان بە شێوەیەکی دیالێکتیکی ببەستنەوە، و خەبات بۆ ئازادییە گشتییەکان بکەن.
ـ بنیادنان و پەرەپێدانی چەمکی سۆسیالیزم لەسەر بنەمای فراوانکردنی دیموکراسی، و سەیرکردنی سۆسیالیزم وەک پرۆسەیەکی ژیانی و گەشەپێدانیی ئایندەیی کە بە پێی گۆڕانی پێداویستییەکانی مرۆڤایەتی و شێوازەکانی دابینکردنیان، بەردەوام نوێ دەبێتەوە.
سۆسیالیزم پرۆسەیەکی هێواش و بەردەوامە کە لەسەر بنەمای داهێنان و هەڵبژاردەکانی جەماوەر بنیاد دەنرێت و توانای بەرهەمهێنەران و هێزی کار بەهادار دەکات. ئەمەش پێویستی بە بەرزکردنەوەی ئاستی خەبات دژی نایەکسانیی سیاسی و کۆمەڵایەتی، دابەشکردنی نادادپەروەرانەی سامان و ئەو کەموکوڕییانەی دیکەی سیستەمی سەرمایەداری هەیە، کە لە چاوچنۆکی و چەوساندنەوەوە سەرچاوە دەگرن.
ـ پەسەندکردنی سیاسەتی حوکمڕانیی جیهانی و خەبات بۆ دامەزراندنی سیستەمێکی نوێی جیهانی و دادپەروەرانە، کە لەسەر بنەمای ڕەتکردنەوەی زاڵبوونی تاک‌جەمسەری و سیاسەتی یاریی سفر (کە بردنی یەک لایەن بە مانای دۆڕانی لایەنی بەرامبەرە) بنیاد نرابێت.
هەروەها دەبێت پڕۆژەکانی نیۆلیبرالیزم ڕووبەڕووی ببنەوە؛ ئەو پڕۆژانەی دەستکەوتەکانی زەحمەتکێشان لاواز دەکەن، تۆڕی چاودێری و خۆشگوزەرانیی کۆمەڵایەتی و سیستەمی دڵنیایی کۆمەڵایەتی تێک دەدەن، و هەژاری و جیاکاری لە ئاستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتیدا فراوانتر دەکەن.
ـ جەختکردنەوە لەسەر جیهانیبوونێکی مرۆیی کە لەسەر بنەمای دیالۆگ و کارلێکی نێوان شارستانییەتەکان بنیاد نرابێت، لەگەڵ دوورکەوتنەوە لە سووکایەتی‌پێکردن و هەڕەشەکردن و سەپاندنی سزا ئابوورییەکان. ئەم ئاراستەیە دەبێت ڕووبەڕووی لایەنە نەرێنییەکانی جیهانیبوونی سەرمایەداری ببێتەوە و خەبات بکات بۆ ئەوەی دەستکەوتەکانی پێشکەوتنی تەکنەلۆژی و بواری پەیوەندییەکان لە هەموو بوارەکاندا بۆ خزمەتی مرۆڤایەتی بەکاربهێنرێن.
