نووسینی : عەباس عەبدی
وەرگێڕانی : ئارام سەعید
ئەوەی ئەمڕۆ لە شەقامەکانی ئێراندا دەگوزەرێت، تەنیا زنجیرەیەک کاردانەوەی کاتی یان هەڵچوونی سۆزداری نییە کە بتوانرێت بە ئاسانی و لە ڕێگەی پاساوە باوەکانی وەک دەستێوەردانی دەرەکی یان پیلانی نەیاران پەراوێز بخرێت، بەڵکو ئێمە لەبەردەم ڕووداوێکی مێژوویی و سۆسیۆلۆژیی یەکجار قووڵداین کە وەک گڕکانێکی خەوتوو دوای ساڵانێکی درێژ لە ئینکارکردن و بێدەنگکردن، دواجار تەقیوەتەوە. ئەم بزووتنەوەیە لە ڕاستیدا گوزارشت لە پچڕانی یەکجاریی ئەو پەیوەندییە دەکات کە دەبوو لە نێوان دەسەڵاتی سیاسی و جەستەی کۆمەڵگەدا هەبێت، و نیشانەی ئەوەیە کە ئەو درزە گەورەیەی ساڵانێکە دروست بووە، چیتر بە چاکسازییەکی ڕووکەشی یان بەڵێنی بێکردار پڕ ناکرێتەوە. نەوەی نوێی ئێران، کە ئەکتەری سەرەکیی ئەم مەیدانەیە، نەوەیەکە کە لەناو جیهانێکی جیاوازدا گەورە بووە و خاوەنی زمان، ئەدەبیات و بەهاگەلێکە کە بە هیچ شێوەیەک لەگەڵ گوتاری فەرمی و چوارچێوەکانی دەسەڵاتدا نایەتەوە، ئەوان داوای مافی هەڵبژاردنی شێوازی ژیان و کەرامەتی تاکەکەسی دەکەن و چیتر ئامادە نین لەژێر سێبەری بڕیارە سەپێنراوەکاندا بمێننەوە. کێشەی سەرەکی لێرەدا ئەوەیە کە سیستەمی حوکمڕانی لەبری ئەوەی دان بەم گۆڕانکارییە گەورە کۆمەڵایەتییانەدا بنێت، پەنای بۆ سیاسەتی ئینکارکردن بردووە و پێی وایە دەتوانێت بە هەمان ئامرازی سەرکوت و بێدەنگکردنی دەیەکانی ڕابردوو مامەڵە لەگەڵ نەوەیەک بکات کە ئاسۆکانی بینینی لە ڕێگەی تەکنەلۆژیا و جیهانگیرییەوە هەموو سنوورە فیزیکییەکانی بڕیوە. هاوکات ناکارامەیی دامەزراوەیی و داڕمانی ئابووری و بێکاریی بەرفراوان، ئەو زەمینە لەبارەیان ڕەخساندووە کە تووڕەییەکی کەڵەکەبوو لە ناخی خەڵکدا دروست بێت، چونکە کاتێک هاووڵاتی هەست دەکات کە دەسەڵات نەک هەر ناتوانێت بژێویی ژیانی دابین بکات، بەڵکو لە بچووکترین مافە کۆمەڵایەتییەکانیشی بێبەشی دەکات، ئەوا ڕێگەیەک بۆ گفتوگۆ نامێنێتەوە جگە لە هاوارکردن لە شەقامدا. ئەوەی دەسەڵات ناتوانێت لێی تێبگات ئەوەیە کە ئەم شەپۆلەی ناڕەزایەتی تەنیا لەبەر پرسێکی سیاسیی دیاریکراو نییە، بەڵکو ناڕەزایەتییەکی گشتگیرە دژی شێوازێکی حوکمڕانی کە نایەوێت گۆڕانکارییەکان ببینێت، و بەردەوامبوونی ئەم دۆخە بێ ئەوەی هەوڵێکی ڕاستەقینە بۆ چاکسازیی بنەڕەتی و گۆڕینی ڕوانگەکان هەبێت، وڵات بەرەو ئایندەیەکی نادیار و پڕ لە مەترسی دەبات. سەرکوتکردنی فیزیکی ڕەنگە بۆ ماوەیەکی کاتی دەنگەکان کپ بکات، بەڵام بێگومان ناتوانێت ئەو پرسیارە جەوهەرییانە بێدەنگ بکات کە لە مێشک و ویژدانی ئەم نەوەیەدا دروست بوون، چونکە مێژوو سەلماندوویەتی کە هیچ هێزێک ناتوانێت بۆ ماوەیەکی درێژ لە بەرامبەر ئیرادەی کۆمەڵگەیەکدا ڕابوەستێت کە بڕیاری داوە شوناسی خۆی بەدەست بهێنێتەوە. بۆیە تاقە ڕێگەی ڕزگاربوون لەم چەقبەستووییە، تێپەڕینە لە عەقڵیەتی ئینکارکردن و گەڕانەوەیە بۆ لای گەل و دانپێدانان بەو واقیعە نوێیەی کە چیتر ناتوانرێت بە زمانێکی کۆن حوکمی بکرێت، ئەگەرنا ئەو درزەی کە ئەمڕۆ دروست بووە دەبێتە کەلێنێکی گەورە کە هەموو بنەماکانی سەقامگیریی وڵات لەگەڵ خۆیدا ڕادەماڵێت.
